Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/8685 K.2023/434

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, birleşen davada davalı Atik Petrol Ürünleri... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalı Peksan A.Ş. arasında imzalanan sözleşme uyarınca 3 adet çekin davalı şirkete teslim edildiğini, ancak davalı şirketin yükümlülüklerini yerine getirmeyerek sözleşme konusu malları davacıya teslim etmediğini, bu nedenle 3 adet çekin bedelsiz kaldığını belirterek davacının çeklerden dolayı, çeklerin lehtarı olan davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/596 E. sayılı davasının dava dilekçesinde; asıl davadaki iddialarını tekrar ederek üç adet çekten ikisinin son hamillerine karşı çeklerden dolayı borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Birleşen İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/743 E. sayılı davasının dava dilekçesinde; asıl davadaki iddialarını tekrar ederek üç adet çekten biri olan 30.11.2008 tarihli ve 61.000,00 TL bedelli çekten dolayı çekin son hamili olan davalıya karşı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl ve birleşen davalı Peksan....A.Ş. davaya cevap vermemiş, duruşmalara da katılmamıştır.

2.Birleşen davalı Hedef Faktoring A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; çeklerin usulüne uygun faktoring işlemi ile teslim alındığını, bedelsizlik iddiasının şahsi def'i olduğunu, iyi niyetli hamile karşı ileri sürülmesinin mümkün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Birleşen davalı Atik Petrol... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; dava konusu çekin davalı Peksan A.Ş. tarafından ciro edilerek davalı şirkete teslim edildiğini, akaryakıt satışına istinaden çekin verildiğini, iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu, davacı tarafından şahsi def'ilerin davalıya karşı ileri sürülemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin 30.12.2013 tarih, 2011/76 E. ve 2013/361 K. sayılı kararı ile davacı ile davalı Peksan A.Ş. arasında 23.05.2008 tarihli sözleşme imzalandığı, buna istinaden davacı tarafından davalıya 3 adet çek verildiği, davacı şirket kayıtlarına göre sözleşme konusu işin 163.029,84 TL'lik kısmının ifa edilmediği, çeklerin avans çeki mahiyetinde olduğu,

davalı Peksan A.Ş.'nin sözleşme kapsamında bakiye mal teslimini ispatlayamadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne, birleşen İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/743 E. sayılı dosyasında davanın kabulüne, davacının davalıya, davaya ve Milas İcra Müdürlüğünün 2008/9305 E. sayılı takibine konu 30.11.2008 tarihli, 61.000,00 TL bedelli çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, bu çekin iptaline karar verilmiş, birleşen davalı Atik Petrol Ür.

Toprak ... Ltd. Şti. ve müflis Peksan Toprak ... A.Ş. iflas idare memurlarınca temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 04.07.2018 tarih, 2016/14173 E. ve 2018/3752 K. sayılı ilamı ile "... İİK'nın 194. maddesine göre, iflasın açılması ile acele haller müstesna olmak üzere müflisin davacı ve davalı olduğu hukuk davaları durur ve ancak ikinci alacaklılar toplanmasından on gün sonra devam olunabilir. Dava konusu alacak iflas masasına bildirilmiş ve ikinci alacaklılar toplantısında masaya kabul edilmişse alacak davasının konusu kalmaz.

Ancak davaya konu alacağın ikinci alacaklılar toplantısında kabul edilmemesi halinde husumet iflas idaresine yöneltilerek davaya kayıt kabul davası olarak devam edilir ve iflas tarihi itibarıyla saptanan alacağın iflas masasına kayıt ve kabulüne karar verilir. Bu sebeple İİK.’nun 194. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere mahkeme kararının bozulması

gerekmiştir..." gerekçesiyle hükmün bozulmasına, bozma nedenine göre davalı Atik Petrol Ür. Toprak ... Ltd. Şti. ve müflis Peksan Toprak ... A.Ş. iflas idare memurlarının diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile temyiz konusu birleşen İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/743 E. sayılı dosyası bakımından, tacir olan davalı Atik Petrol Ltd. Şti.'nin ticari ilişki karşılığı akaryakıt satımından dolayı çeki aldığına ilişkin savunmasının soyut kaldığı ve ispatlanamadığı, bu haliyle davalı şirketin iyi niyetli üçüncü kişi konumunda bulunduğunun kabul edilemeyeceği gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların kısmen kabulüne, birleşen İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/743 E. sayılı dosyasında davanın kabulüne, davacının davalıya, davaya ve Milas İcra Müdürlüğünün 2008/9305 E. sayılı takibine konu 30.11.2008 tarihli, 61.000,00 TL bedelli çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, bu çekin iptaline karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde birleşen davalı Atik Petrol Ürünleri... San. Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Birleşen davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; temyiz konusu birleşen İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/743 E. sayılı dosyası hakkında verilen davanın kabulü kararının yerinde olmadığını, şahsi def'inin davalıya karşı ileri sürülemeyeceğini, çekin davalının defterine kaydedilmemiş olmasının davalının işbirliği ile hareket ettiğinin delili olamayacağını, davalının iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu, davalının çekin edinme sebebini açıklama yükümlülüğünün olmadığını, davalının borçlunun zararına hareket ettiğinin ispatlanamadığını, bedelsizlik iddiasının şahsi def'i olduğunu belirterek kararın kaldırılarak davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk Mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 599 uncu maddesi.

3. Değerlendirme

1.Temyiz konusu birleşen İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/743 E. sayılı davası, 30.11.2008 tarihli, 61.000,00 TL bedelli, keşidecinin davacı, son hamilin davalı olduğu çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2.Mahkemece, dava konusu çekin davalının ticari defterlerine kaydedilmemiş olduğu, davalı ile bir önceki ciranta arasındaki ticari ilişkinin ispat edilememiş olduğu gerekçesiyle birleşen davanın kabulüne, davacının çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine ve çekin iptaline karar verilmiştir.

3.Ne var ki çek bir ödeme aracı olmakla birlikte, davalının defterinde çekin kayıtlı olmaması çeki hükümden düşürmez. Ayrıca dosyaya kazandırılan tarafların arasındaki 06.07.2008 tanzim tarihli protokolde, çekin son hamili davalı ile çekin bir önceki cirantasının akaryakıt satışı konusunda karşılıklı anlaştığı, bugüne kadar teslim edilen akaryakıtların karşılığı olarak 30.11.2008 tarihli ve 61.000,00 TL bedelli çekin teslim edildiği belirtilmiştir.

4.Ancak Mahkemece tarafların arasında bağıtlanan bu protokol üzerinde durulmamış, herhangi bir inceleme yapılmamıştır. Mahkemece dosyadaki protokol dahil olmak üzere tüm bilgi ve belgeler göz önüne alınarak oluşan sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,