Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/1082 K.2023/1259

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin sigortalısı olan Günkom-Gündüz Kimyevi Mad. İth. San. ve Tic. A.Ş.'nin Ooo Lok Boyoq Servis firmasına sattığı 265 kap kimyasal maddenin Türkiye-Özbekistan taşımasının davalı tarafından yapıldığını, taşımanın Ukrayna'ya kadar gemi, ardından tren ile gerçekleştirildiğini, vagon kapakları açıldığında 2 varil ve 2 IBC tankının delindiğinin görüldüğünü, eksilen emtia için müvekkilinin sigortalıya 10.668,81 TL ödeme yaptığını, rücuen tahsili için davalı aleyhine başlatılan takibe itiraz edildiğini ileri sürerek itirazın iptalini, icra inkar tazminatının tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, emtianın, sigortalının çalışanı tarafından vagona yüklendiğini, müvekkilinin sadece taşımayı organize ettiğini, vagon taşımacılığında, taşıyıcının vagona nezaret etme şansının bulunmadığını, itirazın üzerinden 3 yıl sonra açılan davanın usul ve yasaya uygun olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 26.04.2016 tarih, 2014/1590 E. ve 2016/349 K. sayılı kararı ile davacının sigortalısının satışını yaptığı ve CIP teslim (Navlun ve Sigorta bedeli ödemiş olarak) şekli ile taşıyıcıya teslim ettiği emtia açısından nef'i ve hasar riskinin alıcı OOO LockBoyoq firmasına ait olduğu, davacının sigortalısı tarafından emtianın tam bedelinin tahsil edildiği, sigortalı hesaplarında, söz konusu taşıma ile ilgili herhangi bir mal bedeli alacağının kalmadığının saptandığı, taşıma süresince hasar ve zayi oluşması halinde tazminat alacaklısının satıcı değil alıcı olması gerektiği, bu nedenle, davacının, aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 29.06.2018 tarih, 2016/13695 E. ve 2018/4957 K. sayılı kararıyla davacı ... şirketinin aktif dava ehliyeti bulunduğu, işin esasına girilmesi gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu emtianın demiryolu ile taşınması sırasında hasar gördüğü, hasarın eksik ambalajlama ve hatalı istiflemeden kaynaklandığı, dosya içerisinde yer alan tutanağa göre yüklemenin gönderici ve taşıyıcı tarafından yapıldığı, emtianın özel niteliği gereği ambalajlama ve istiflemeden göndericinin sorumlu olduğu, COTIF-CIM hükümleri gereği vagon hamulesi yükte tespit olunan noksanlık nedeniyle gönderenin zarar sorumlusu olduğu, bu nedenle taşıyıcıya rücu hakkı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı tespitler içerdiğini, eksik incelemeye dayandığını, raporun bozma ilamındaki hususlar göz ardı edilerek hazırlandığını, taşıma sözleşmesine konu emtiada yükleme sırasında veya yüklemeden önce hasarlı olduğuna ilişkin ihtirazi kayıt bulunmadığını, taşıyıcının emtiayı hasarsız şekilde aldığının açık olduğunu, davacının sigortalısı şirketin malın hasara uğramaması için gerekli tedbirleri aldığını, taşıyıcının yüklemeyi gözetmesi gerektiğini, taşıma sırasında gerekli özen ve dikkati gösterdiğini ve kusurunun bulunmadığını ispatlaması gerektiğini,

emtianın tesliminden önce aktarma işleminden geçtiğini, hasarın demiryolu taşıması veya aktarma anında gerçekleşmiş olabileceğini, taşıyıcının yükü teslim aldığı andan teslim ettiği ana kadar oluşacak hasarlardan sorumlu olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı ... şirketince kendi sigortalısına hasar bedeli olarak tazmin edilen bedelden davalıya rücu edebileceği bir miktarın bulunup bulunmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1472 nci maddesi.

2.Uluslararası Demiryolu Taşımalarına İlişkin Sözleşme'nin (COTİF) eki olan Demiryolu ile Uluslararası Eşya Taşıma Sözleşmesi ile İlgili Bileşik Hükümler'in (CİM) 23 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

COTIF- CIM Konvensiyonu 23 üncü maddesi taşımada sorumluluğu hüküm altına almaktadır. Bu maddenin ikinci fıkrasında taşımacının sorumluluğunun istisnaları düzenlenmiş, hasarın taşımacının önleyemeyeceği durumlar veya çare bulamayacağı sonuçlar ile oluşması halinde taşımacının sorumluluktan kurtulacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin sorumluluktan kurtulmayı içeren üçüncü fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde de “b) Ambalajlanmadığı veya kötü ambalajlandığında, türleri gereği kayıp veya hasar tehlikesine maruz olan eşyalar için, ambalaj yokluğu veya kusuru; c) Eşyaların gönderici tarafından yüklenmesi veya alıcı tarafından boşaltılması” şeklinde hüküm bulunmakta, bu durumlarda taşıyıcının sorumluluğuna gidilemeyeceği belirtilmektedir.

Somut olayda hasarın, yükleme ağırlığının fazla olması nedeniyle mevcut yüke binen birim ağırlığı taşımaması sonucu oluştuğu anlaşılmaktadır. Dosya içerisinde bulunan 03.12.2012 tarihli belge ile de malzemelerin vagona yüklenmesi ve sabitlenmesi esnasında davalı taşıma şirketinin çalışanın nezaret ettiği görülmektedir.

Emtianın araca yüklenmesi ve istiflenmesi gönderene ait olsa dahi yükün sağlıklı taşınabilmesi ve hasara uğramaması için taşıyıcının yükleme ve istiflemeyi basiretli bir tacir gibi gözetmesi, hatalı bir yükleme varsa buna karşı çıkması ve yükün güvenli taşınabilmesi için gereken her türlü tedbiri alması gerekmektedir.

Taşıyıcının gözetim sorumluluğu bulunduğu dikkate alınarak müterafık kusur yönünden bilirkişi raporu alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,