Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/1388 K.2023/4960

Taraflar arasındaki tasarıma tecavüzün tespiti, haksız rekabetin tespiti ve tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin, bayan dış giyim konusunda sektöründe oldukça tanınmış, tüketiciler tarafından tercih edilen bir markaya ve tasarımlara sahip olduğunu, davalının müvekkilinin tescilli modelini, aynı şekilde, hak sahibinden herhangi bir izin almadan taklit ettiğini ve tecavüz konusu ürünün piyasada satışını gerçekleştirdiğini, davalının bu basiretli tacir ilkesine aykırı davranışı sebebiyle müvekkilinin satışlarının etkilendiğini, maddi ve manevi zarara uğradığını beyanla, davalının tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden fiilinin önlenmesine, durdurulmasına,

bu kapsamda öncelikle ihtiyati tedbir kararı verilmesine, davada şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın, 20.000,00 TL manevi tazminatın ve 500,00 TL marka hakkına verilen zarara ilişkin tazminatın davalı tarafın tecavüz ve haksız fiilinin vuku bulduğu tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, ayrıca 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (6769 sayılı Kanun) gereğinde tasarımın itibar kaybından ötürü Mahkemece takdir edilecek itibar tazminatına hükmedilmesine,

verilecek kararın masrafı davalıdan alınmak şartıyla, başlangıç ve gerekçe bölümlerinin bir özetinin ve hüküm fıkrasının tamamının Türkiye'de yayın yapan tirajı en yüksek üç gazeteden birinde ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili, 12.07.2018 tarihli dilekçesiyle, davada 1.000,00 TL olan maddi tazminat talebini 4.375,25 TL arttırarak, 5.375,25 TL'ya yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davalı tarafın www.modaselvim.com. isimli internet sitesinde satışa sunduğu ve davacı tarafa ait tescilli tasarım ile benzer olduğunun anlaşıldığı, bu nedenle tasarım hakkına yönelik tecavüz olduğunun tespiti ve men'ine davalı tarafın kullanımının engellenmesine, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar vermek gerektiği, davacı tarafın sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasa idi, hak sahibinin elde edeceği muhtemel gelire göre tazminat talebinde bulunduğu,

bilirkişi heyetinin yaptığı inceleme ve değerlendirme sonucunda davalının ciro tutarları üzerinden söz konusu ürünlerin farazi satış ve karları dikkate alındığında 5.375,25 TL maddi tazminatın olabileceği kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davacı adına tescilli 2016/00966 -32 tescil nolu tasarıma yönelik davalının ürünlerine yönelik kullanımlarının davacı tasarım hakkına yönelik tecavüz olduğunun tespiti ve haksız rekabet ve tasarıma tecavüzün men'ine, ürünlere el konulmasına, tanıtım evrakına el konulmasına,

masrafı davalıdan alınmak suretiyle ürünlerin ve tanıtım evrakının imhasına, ıslah edilen değer ile birlikte 5.375,25 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren değişen oranlarda ticari faiz ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, 7.500,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, davacının itibar tazminat talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, internet üzerinde ürünlerin satışa sunulmasının erişimin engellenmesine, hükmün kesinleştikten sonra masrafı davalıdan alınmak suretiyle 5 büyük gazeteden birinde ilanına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin tasarıma yönelik tecavüzün tespiti, haksız rekabetin tespiti, 5.375,25 TL maddi tazminatın ve 7.500,00 TL manevi tazminatın kabulüne karar verilmesine rağmen, her bir kalem yönünden ayrı ayrı vekalet ücretine hükmetmesi gerekirken sadece iki kalem yönünden 3.145,00'er TL vekalet ücretine hükmedildiğini beyanla her bir dava için 3.145,00 TL olmak üzere, 4 ayrı vekalet ücreti toplamı 12.580,00 TL vekâlet ücretine hükmedilmesi yönünden kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafın, müvekkili şirketin davacıya ait tasarımı ürettiğini, dağıttığını, pazarladığını ve sattığını iddia ederek huzurdaki davayı açmışsa da, müvekkilinin üretici, satıcı yada pazarlayıcısı olmadığını, dava konusu ürünleri dava dışı Tuana Nisa Tekstil isimli firmadan satın aldığını, keşif esnasında tescilli ürünlerle benzer olma ihtimalini öğrenerek satışını derhal durdurduğunu. mahkemenin tasarıma tecavüzün men'ine karar vermiş olmasının da hatalı olduğunu, iade faturası tarihinin 19.04.2017 tarihli olup davanın müvekkilinin ürünleri iade tarihinden yaklaşık 1 ay sonra,

17.05.2017 tarihinde açıldığını, davaya konu üründen sadece bir adet satıldığını, kalan 44 adet ürünün satın alınan firmaya iade edildiğini, iade faturasını dosyaya sunduklarını, mahkemenin 45 adet ürünün tamamının satıldığını kabul ederek tamamen varsayıma dayalı olarak 5.375,25 TL tazminata hükmetmesinin hatalı olduğunu, müvekkilinin defterlerinin incelenmesinde 44 adet ürünün iade edildiği ve 1 üründen 119,45 TL gelir elde etmiş olabileceğinin tespit edildiğini, kabul anlamına gelmemek üzere maddi tazminata hükmedilebileceği kabul edilse dahi 119,45 TL maddi tazminata hükmedilmesi gerektiğini,

ürünlerin aynı/benzer ürün olma ihtimali öğrenildikten sonra başkaca ürün satılmadığını, mahkemenin davacının manevi tazminat talebinin kabulüne karar vermesinin hatalı olduğunu, sadece bir adet ürün satışı nedeniyle 7.500,00 TL tazminata hükmedilmesinin haksız ve fahiş olduğunu, davacı tarafın dava dilekçesi ile yasal faiz talep etmesine rağmen, mahkeme tarafından maddi tazminat yönünden değişen oranlarda ticari faize hükmedilmesinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek mahkeme kararının kaldırılarak davacının tüm taleplerinin reddine karar verilmesini, davacının istinaf başvurusunun reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacı adına 2016/00966 sayılı çoklu tasarım belgesi 32 numaralı pardesü tasarımının tescilli ve koruma altında olduğu, Mahkemenin 2017/17 D.İş sayılı dosyasında, tekstil tasarımcısı bilirkişi tarafından, davalı işyerinde tespiti yapılan ve internet sitesinde satışa sunulan pardesü tasarımının, davacı tescilli tasarımı ile benzer olduğunun tespit edildiği, davalının tasarıma tecavüzü ve haksız rekabette bulunduğunun tespiti ve menine karar verilmesi usul ve yasaya uygun olduğu,

tasarıma tecavüz fiilinin oluşması bakımından davalının kusurunun bulunması aranmadığı gibi, üretici olup olmamasının da sonuca etkili olmadığı, davalı vekili sadece bir adet ürün satıldığı, kalan 44 adet ürünün iade edildiği, tasarıma tecavüzün meni kararı verilemeyeceğini ileri sürmüş ve bilirkişi raporu ile bu husus doğrulanmışsa da; davalının internet sitesinde de ürünlerin tanıtıldığı ve satışa sunulduğu, internet sitesindeki görsellerin kaldırıldığı ve tecavüze son verildiğine dair davalı tarafça dosyaya delil sunulmadığı , bu nedenle mahkemece tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ve menine karar verilmesinin yerinde olduğu,

mahkemece alınan bilirkişi raporu ile, davalının ürünleri dava dışı Tuana Nisa Tekstil firmasından satın aldığı ve tespit tarihinden önce sadece bir adet ürün sattığı, tespitten sonra da dava tarihinden önce kalan 44 adet ürünü iade ettiği, göz önüne alınarak, mahkemece davalı işyerindeki ürünler ile ilgili ref talebinin reddine karar verilmesi gerekirken ref talebinin kabulüne karar verilmesi ve davalı işyerinde tanıtım evrakının bulunmamasına rağmen ürünlere ve tanıtım evrakına el konularak imhasına karar verilmesinin doğru olmadığı,

tazminata ilişkin istinaf sebeplerinin incelenmesinde de, bilirkişi raporunda, davalının ürün bir adet ürün satışından davacının yoksun kaldığı karın 119,45 TL olarak hesaplanmasına rağmen, üretici firmaya iade edilen 44 adet ürün de satılmış gibi 45 adet ürün üzerinden maddi tazminata hükmedilmesi ve 7.500,00 TL manevi tazminata hükmedilmesi ve talep aşımı yapılarak ticari faiz işletilmesi yerinde olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, mahkeme kararının kaldırılmasına,

davalının tasarıma tecavüz ve haksız rekabetinin tespiti ile tecavüz ve haksız rekabetin menine, ref talebinin reddine, 119,45 TL maddi tazminatın ve dosya kapsamına göre takdiren 500,00 TL manevi tazminatın 17.05.2017 dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalının süresi içinde cevap dilekçesi sunmadığını, bu hususun ön inceleme duruşmasında mahkemece de kabul edildiğini, iade edilen ürünlerin davacının markasına tecavüz oluşturan ürünler olup olmadığının bilinemeyeceğini, davacı müvekkilin ürününün niteliği ve davalının mağaza ve internet sitesinde her halükarda belli bir süre kullanım ve satış olgusu davalı tarafın cirosu dikkate alınarak çok daha yüksek bir tazminata hükmedilmesi gerekirken yalnızca 1 adet ürün üzerinden 119,45 TL maddi tazminat ile 500,00 TL manevi tazminata hükmedilmesi hukuka açıkça aykırı olduğunu,

davalının internet sitesinde de ürünlerin tanıtıldığı ve satışa sunulduğu sabit olduğundan ve istinaf ilamında da internet sitesindeki tasarım yönelik ürün görsellerinin kaldırılmasına karar verildiğinden ref talebinin kabul edilmiş olmasına karşın, hükümde reddine karar verilmesi ve davalı lehine vekalet ücreti takdir edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davalının müvekkile ait tescilli tasarıma tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespitine karar verildiğini, tasarım hakkında tecavüzün tespiti ve haksız rekabetin tespiti talepleri yönünden ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının maddi tazminat talebinin 5.255,80 TL kısmının reddine karar verilmiş olmasına rağmen, reddedilen maddi tazminat talebi yönünden lehine yalnızca 119,45 TL vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacı adına tescilli 2016/00966 -32 tescil nolu tasarıma yönelik davalının tecavüzünün ve haksız rekabetin men'ine karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, Tuana Nisa Tekstil isimli firmadan satın aldığı ürün ile davacı adına patentli ürünlerin aynı olma ihtimalini keşif esnasında öğrenildiğini ve ürünlerin derhal iade edildiğini, dava açıldığı tarihte tecavüzün bulunmadığını, maddi ve manevi tazminata hükmedilmesinin hatalı ve hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı ürünü ve kullanımının davacı tasarımına tecavüz ve haksız rekabet oluşturup oluşturmadığı, oluşturması halinde davalının tecavüz mahsülü ürünleri satın aldığı dava dışı kişiye iade etmesinin tazminat miktarına etkisi olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Davacı vekilinin temyiz istemine gelince;

6769 sayılı Kanun'un 149 uncu maddesinde sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibinin ileri sürebileceği talepler yer almaktadır.

Buna göre; " a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tespiti b) Muhtemel tecavüzün önlenmesi c) Tecavüz fiillerinin durdurulması ç) Tecavüzün kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazmini d) Tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde elkonulması e) (d) bendi uyarınca elkonulan ürün, cihaz ve makineler üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınması f) Tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınması,

özellikle masraflar tecavüz edene ait olmak üzere (d) bendine göre elkonulan ürünler ile cihaz ve makine gibi araçların şekillerinin değiştirilmesi, üzerlerindeki markaların silinmesi veya sınai mülkiyet haklarına tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise imhası g) Haklı bir sebebin veya menfaatinin bulunması hâlinde, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesi veya ilgililere tebliğ edilmesi" tecavüze uğrayan hak sahibi tarafından istenebilmektedir.

Davacı tarafından davalının tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden fiilin tespitine, tecavüzün önlenmesine, durdurulmasına, tecavüzü oluşturan ürünlere el konulmasına, bunların muhafaza altına alınmasına, mümkün olmazsa imhalarına, maddi ve manevi zararın tazminine karar verilmesi talep edilmiştir.

Hem ilk derece mahkemesince, hem de bölge adliye mahkemesi hukuk dairesince kabul edildiği üzere, tasarıma tecavüzün tespit edildiği ve davalının da tecavüzün olduğunu öğrenmesi üzerine ürünleri iade ettiğini savunduğuna göre, tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin gerçekleştiği sabittir. Tasarıma tecavüzü sabit olan davalı tecavüz mahsulü ürünleri dava dışı firmaya iade etmiş olsa dahi tazminattan sorumludur.

Davacı taraf, 6769 sayılı Kanun'un 151 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı hak sahibinin elde edeceği muhtemel gelire göre tazminat talebinde bulunmuş olduğundan, tazminat talebinin tecavüz oluşturan tüm ürünler üzerinden değerlendirilmesi gerekirken sadece satışı yapılan bir ürün üzerinden hesaplama yapılıp tazminata karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bozma gerekçeleri dikkate alındığında manevi tazminat talebinin de bu hususlara göre takdiri gerekmektedir.

Bölge Adliye Mahkemesince tecavüzün tespitine karar verildiği halde ürünlerin toplatılması ve el konulmasına karar verilmemiş olması da doğru görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı vekilinin temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacıya iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,