Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/3359 K.2023/2876

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasındaki cihaz satım sözleşmesi uyarınca davalının bazı ürünleri geç teslim ettiğini, bazı ürünlerin ise hiç teslim edilmediğini, bu nedenle sözleşmenin 6.3 maddesine göre davalının ödemesi gereken cezai şartın tahsili için başlattığı icra takibinin davalının itirazı üzerine durduğunu ileri sürerek itirazın iptali ile takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının davaya konu talebi ile ilgili 27.03.2015 tarihli ihtarını ürünleri ihtirazı kayıtsız teslim aldıktan sonra gönderdiğini, bu nedenle artık cezai şart talep edilemeyeceğini, davalının ürünleri geç tesliminde kusurunun bulunmadığını, tedarikçi firmanın geç teslimi nedeniyle ürünlerin geç teslim edildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 31.01.2018 tarih, 2016/387 E. ve 2018/125 K. sayılı kararıyla taraflar arasındaki cihaz satış sözleşmesinin 6.3 maddesinin b bendi uyarınca teslimin belirlenen kesin vadeden sonrasına sarkması halinde geciken kısım için teslim edilmemiş üniteler birim fiyatları üzerinden günlük binde 5 nispetinde cezai şartın alıcıya ödeneceği, ancak cezai şartın 6.1 maddesi uyarınca toplam sözleşme bedelinin %5'ini geçemeyeceğinin kararlaştırıldığı, somut olayda davacı tarafın malların teslimi ile cezai şart hususunda 27.03.2015 tarihinde noterden ihtarname çektiği, ihtarın davalıya 01.04.2015 tarihinde tebliğ edildiği,

ihtar çekilmiş olan dönemlere ilişkin olarak ceza koşulunun istenebileceği, böyle durumlarda, teslim alınırken ayrıca teslim tesellüm evrakına ihtirazi kayıt konulmasına lüzum olmadığı, cihazların bir kısmının 06.04.2015, bir kısmının ise 07.05.2015 tarihinde teslim edildiği,

geç teslim edilen mallar için hesaplanan cezai şartın üst limiti geçtiğinden sözleşmenin 6.1 maddesindeki üst limit üzerinden davalının cezai şart ödemesi gerektiği bu miktarın satım bedeli olan 690.000,00 ABD Doları'nın %5'ine tekabül eden 34.500,00 ABD Doları olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, itirazın iptali ile takibinin aynen devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 08.05.2019 tarih, 2018/738 E. ve 2019/688 K. sayılı kararıyla taraflar arasındaki cezai şartın TBK'nın 179 uncu maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen ifaya ekli cezai şart niteliğinde olduğundan ve davacının çektiği ihtarda ifa ile birlikte cezai şartı talep ettiğinden artık teslimde ihtirazı kayıt konulmasına gerek olmadığı, hesaplanan cezai şartın üst limiti aştığı için sözleşmenin 6.1 maddesinde belirlenen sözleşme bedelinin %5 oranında cezai şart talep edilebileceği, dosya kapsamına göre cezai şart hesabı için davalı deftelerinin incelenmesine gerek bulunmadığı,

cezai şarta hakim müdahalesi söz konusu olabileceğinden icra inkar tazminatına karar verilmesi yerinde değil ise de bu hususun davalı tarafından istinaf nedeni yapılmaması ve kamu düzenine ilişkin olmaması nedeniyle resen dikkate alınmadığını gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf isteğinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 21.04.2021 tarih, 2020/3109 E. ve 2021/3903 K. sayılı kararıyla davalı yanın temyiz dilekçesinde satış bedelinin ödenmemesi nedeniyle davacı hakkında açmış olduğu alacak davasına ilişkin dosyanın getirtilip incelenerek sözleşme uyarınca satılan mal bedelinin tamamı ödenmeden karşı taraftan edimini ifa ve cezai şart talep edilemeyeceği gözetilerek bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının fatura edip davacıya teslim ettiği mal bedellerinin ödenmemesi nedeniyle açmış olduğu itirazın iptali davasının kabulüne hükmedildiği, bozma ilamında da işaret edildiği üzere satılan mal bedelinin tamamı ödenmeden karşı taraftan edimin ifasının ve cezai şart bedelinin talep edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki sözleşmede satıma konu cihazların %25'lik bedelinin peşin ödeneceği ve geri kalan %75'lik ödemenin ise cihazların davalı şirket tarafından teslimi üzerine yapılacağının kararlaştırıldığını, müvekkilince %25'lik ödemenin yapıldığını, ancak davalı tarafça cihazların bir kısmının sözleşmede belirtilen tarihten sonra bir kısmının ise hiç teslim edilmediğini, bu durumda davalının sözleşme kapsamında cezai şart ödemekle yükümlü olduğunu, zira cezai şartın davalı şirketin ürün teslimini sözleşmede belirtilen tarihte yapmaması koşuluna bağlı olarak ve ifaya eklenen şekilde düzenlendiğini,

bu durumda cezai şart talep etme koşulunun müvekkili açısından gerçekleşmiş olduğunu, diğer yandan müvekkili şirketten kendisine teslim edilmeyen cihazların bedelinin ödenmesinin beklenemeyeceğini, ayrıca kabul anlamına gelmemek kaydıyla davaya süresinde cevap vermeyen davalı şirketin istinaf ve temyiz aşamalarında yeni iddia ve savunmalar ileri sürmesinin savunmanın genişletilmesi yasağına tabi olduğunu ve sözleşme hükümleri ortada iken davanın reddinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sözleşmeden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2004 sayılı Kanun'un 67 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,