Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/3396 K.2023/2712

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen tecavüzün tespiti, men ve önlenmesi, maddi ve manevi tazmiant davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; haksız rekabetin men'ine ve maddi tazminata yönelik davanın kabulüne, manevi tazminata yönelik davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının müvekkili kuruma ait marka ve tasarım tescili olarak kullandığı Çaykur Tiryaki Çayı paketlerini renk, tasarım, ambalaj ve isim ile taklit ederek Vatan Çay Tiryaki Çayı olarak piyasaya sürdüğünü, davalının haksız rekabeti nedeniyle müvekkili kurumun maddi ve manevi olarak zarara uğradığını ileri sürerek davalının haksız rekabetinin men'ine ve müvekkili kurumun marka hakkına tecavüz fiillerinin durdurulmasına, maddi zarar miktarının belirlenmesi mümkün olmadığından belirsiz alacak olarak 10.000,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminatın yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 13.02.2018 tarihli ve 2016/108 E., 2018/77 K. sayılı kararıyla.

Vatan Çay Tiryaki Çayı biçimindeki markayı ambalaj kullanım biçimine göre kullanmasının iltibas yaratması nedeniyle davacının Çaykur Tiryaki Çayı marka hakkına tecavüz oluşturduğu, davalının Vatan Çay Tiryaki Çayı şeklindeki ambalajının ise davacının Çaykur Tiryaki Çayı markası ile karıştırılma ihtimali nedeniyle marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiği, markaların benzer ve farklı özelliklerini irdeleyen bilirkişi raporuna göre de davalının kullandığı markanın davacının marka hakkına tecavüz teşkil ettiği ve haksız rekabete yol açtığı, bilirkişi raporunda maddi ve manevi tazminat hususunda net bir hesaplama yapılmamış ise de,

uğranılan zarar miktarı tam olarak ispat edilemediğinden davacının maddi tazminat talepli davasında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50 inci maddesi uyarınca maddi tazminatın mahkemece belirlendiği, manevi tazminatın da zenginleşme aracı olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddi ile takdiren 7.000,00 TL maddi tazminat ile takdiren 4.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, haksız rekabetinin men'ine, marka hakkına tecavüz eden fillerin durdurulmasına,

Vatan Çay Tiryaki Çayı markası adı altında davalı tarafça marka hakkında tecavüz şeklinde üretilen çay poşet ve paketlerinin el konulmasına ve imhasına, tecavüz teşkil eden çay poşet ve paketlerinin üretmeye yarayan özgü kalıp, klişe gibi araçlara el konulması ve imhası taleplerinin başka türlü üretimi bulunması ve tecavüzü önlenmesi bakımından imhanın kaçınılmazlığı ispatlanamadığı gerekçesiyle bu talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 22.03.2019 tarihli ve 2019/303 E., 2019/355 K. sayılı kararıyla; taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 13.01.2020 tarih, 2019/236 E. ve 2020/285 K. sayılı kararıyla İlk Derece Mahkemesince, kararın gerekçe kısmında davalının eyleminin hem marka, hem de tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet olduğu belirtildiği halde hüküm fıkrasında tasarım hakkı yönünden bir hüküm kurulmaması çelişkili oluşturduğu,

davacı, tazminat tercihini marka hakkı yönünden 556 sayılı Markaların Korunması Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararnamenin (556 sayılı KHK) 66 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendine, tasarım hakkı yönünden ise 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (554 sayılı KHK) 52 nci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendine dayandırdığı, buna göre her bir hak kategorisi yönünden, markanın ve tasarımın ayrı ayrı davalının elde etmesi muhtemel kazançtaki payı esas alınarak belirlenmesi,

davacının elde ettiği kazancın belirlenmesi için de öncelikle davalının ticari defter ve belgelerinin incelenmesi gerektiği, Mahkemece, maddi tazminat hesabı yönünden, öncelikle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 220 ve devamı maddeleri uyarınca davalı tarafa ilgili döneme ilişkin tüm ticari defter ve kayıtlarını ibraz etmesi için ihtaratlı kesin süre verilmesi ve sunulmaması halinde, davalının dava konusu emtiadan hangi miktarda üretmiş olabileceği konusunda gerektiğinde 6100 sayılı Kanun'un 220 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca davacı tarafın görüşü de sorularak,

davalıya işletmenin büyüklüğü, hacmi ve müşteri çevresi itibariyle üretip pazarlamış olabileceği taklit markalı ve tasarımlı ürün miktarı belirlenerek bu sonuca göre maddi tazminat hesabı yapılması ve manevi tazminat isteminin de, bu yolla tespit edilecek tecavüzün boyutuna göre değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi tarafından uyuşmazlık konusu marka ve tasarımlar üzerinde yapılan inceleme neticesinde düzenlenen raporda inceleme konusu marka ve tasarım ile davacının tescilli marka ve tasarımı ile iltibasa sebep olacak düzeyde benzer olduğu, bu benzerliğin karıştırılma tehlikesine yol açtığı, bu nedenle davalının kullanımı ile davacının marka ve tasarım hakkına tecavüz ettiği ve haksız rekabete sebep olduğu, davacının maddi tazminat yönünden davalının ticari defterlerine dayandığı,

davalı tarafından sunulan ticari defterler davalının tüm faaliyetlerinden elde ettiği kazancı gösterdiğinden yardımcı defter kayıtlarının sunulması istenildiği, ancak davalı tarafından yardımcı kayıtlar sunulmadığı, davalının yalnızca dava konusu ürünün satışına ait olduğunu iddia ettiği faturalar sunduğu, ancak bu faturalar 2013 ve 2014 yıllarına ait olması, sunulan toplu kayıtları içeren ticari defterlerin ise 2015 yılına ait olması nedeniyle faturalarının ticari defterlerde kayıtlı olup olmadıkları tespit edilemediği,

ticari defterler ile doğrulanamayan fatura tek başına bir ispat vasıtası sayılamayacağı, münhasıran davalı ticari defter ve kayıtlarına dayanan davacının maddi tazminat talebinin davalının davaya konu ürününe ait kayıtların ayrıntılarının yer aldığı ticari defterlerini ibrazdan kaçınmış olması nedeniyle tümden kabulüne karar verildiği, manevi tazminat talebinin ise manevi tazminatın zenginleşme aracı olmaması,

olayın gerçekleşme şekli ve ağırlığı dikkate alınarak kısmen kabulüne karar verildiği gerekçesiyle davacının haksız rekabetin men' ine yönelik davasının kabulüne, davalının davacıya ait Çaykur Tiryaki Çayı marka ve tasarımını "Vatan Çay Tiryaki Çayı" markası ve tasarımı adı altında piyasaya sürmesi suretiyle oluşan haksız rekabetinin men'ine, marka ve tasarım hakkına tecavüz eden fillerin durdurulmasına,

marka ve tasarım hakkına tecavüz şeklinde üretilen çay poşet ve paketlerine el konulmasına ve imhasına, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne, 4.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, davacının maddi tazminat talebinin kabulüne 10.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, karar kesinleştiğinde kararın ilanına karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle.

İlk Derece Mahkemesinin marka hakkına tecavüz edildiği ve haksız rekabet oluştuğu yönündeki değerlendirmesinin hatalı olduğunu, tasarım hakkına tecavüz iddiası üzerine yapılan değerlendirmelerinin de hatalı olduğunu, müvekkili şirkete ait ticari defterlerin sunulduğunu, ayrıca müvekkilinin iltibasa konu çay paketlerini yaptırdığı firmanın, bu paketlere ilişkin faturalarının da dosyaya sunulduğunu, faturalardan da anlaşılacağı üzere 2400 adet paket yaptırıldığını, bunların toplam 1108 adeti satıldığını, iltibasa konu çay paketlerinden satılan miktar neticesinde söz konusu tarih itibariyle kazanılan toplam satış bedelinin 5.674,10 TL olduğunu,

kabul anlamına gelmemekle birlikte, davacı lehine bu meblağdan daha fazla bir maddi tazminata hükmedilebilmesinin mümkün olmadığını belirterek Mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, haksız rekabet ile tescilli tasarım ve marka haklarına dayalı tecavüzün tespiti, men ve önlenmesi, maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6100 sayılı Kanun'un 222 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, davalının ünvanının karar başlığında yanlış yazılmasının maddi hataya dayalı olup mahallinde her zaman düzeltilebileceği anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,