Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/3416 K.2023/549

Taraflar arasındaki alacak davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacılar vekili ile davalılar Evtaş İnşaat Turizm Tic. ve San. A.Ş., ..., ..., ..., ..., ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 24.01.2023 günü hazır bulunan davacılar vekili Avukat ... ile davalılar vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı şirket, bir kısım davalıların murisi ...ve müvekkillerinin murisi ... arasında 1995 yılında varılan sözlü mutabakat ile davalı şirkete ait taşınmazlar üzerinde yapılması planlanan ancak davalı şirketin mali durumu elvermediğinden yapılamayan Regal Resort Hotel’in inşaatının bitirilmesi,

dekorasyon ve tefrişatının yapılması ilgili tüm masrafların ... tarafından üstlenildiğini, buna karşılık şirketin ½ hissesinin ...’a devrinin kararlaştırıldığını, bu kapsamda davacıların murisinin yaptığı masraflar ile otel inşaatının bitirilip tamamlandığını, münhasıran şirketin ½ hissesine sahip olunmak üzere yapılan ödemelerin USD bazında 10.443.786,19 USD’ye ulaştığını, 11.11.1995 tarihli tutanakta davalı şirketin (Regal Resort Hotel binasının) ½ hissesinin ...’a devrolunduğunun kabul edildiğini, ... ödemelerinin işletmeye sermaye niteliğinin kabul edildiğini,

...’ın Hikmet’e ve onun adına belirlenen kişilere yapılan ödemeler ...’ın bizzat kendisine ait ödeme belgesi olmadığı için Emperyal Otelcilik Turizm Sağ. Hiz.

A.Ş. antetli ödeme makbuzlarının kullanıldığını, murisin ölümünden sonra da onun adına mirasçıların ödeme yapmaya devam ettiğini, nitekim otelin de ½'şer oranda işletildiğini, 1996 yılı içinde ... ve ...’ın vefat ettiğini, 11.11.1995 tarihli tutanağa rağmen Hikmet ve ... adına görülen hisselerin şirketin 1/2’sine tekabül edecek tarzda ... adına pay defterine işlenmediğini ileri sürerek davalı şirketin (söz konusu arsanın ve arsa üzerindeki Regal Resort Hotel adıyla kullanılan binanın) ½ hissesinin müvekkillerine ait olduğunun tespitini, müvekkillerinin adına davalı şirketin pay defterine kaydını,

11.11.1995 tarihinden itibaren otelin elde ettiği ve bilirkişilerce tespit edilecek kârın 1/2’sinin müvekkillerine ödenmesini, müvekkilleri ve murisleri tarafından yapılan ödemelerin şirket paylarına ortak olmak suretiyle karşılanmasının kısmen veya tamamen mümkün olmaması hâlinde ise fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkillerinin murisi ve müvekkilleri tarafından ...veya onun adına üçüncü şahıslara ödenen 10.443.786,19 USD'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte müvekkillerine ödenmesine karar verilmesini talep etmiş, 15.10.2012 tarihli dilekçesi ile alacak talebini ıslah etmiş, 391.831,38 TL,

3.852.700,00 USD, 159.637,67 DM ve 10.650,00 İsviçre frangının ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek en yüksek banka faizleri ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsilini istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar ..., ..., ... vekili cevap dilekçesinde; şifahi anlaşmaya göre otelin içindeki kumarhaneyi bir an önce açmak isteyen ...’ın oteli finanse ettiğini, nitekim anlaşma uyarınca otel inşaatının tamamlanıp kumarhanenin ... tarafından işletildiğini, kumarhaneler kapatılıncaya kadar kazandığı paranın da harcadığı miktarın çok üstünde olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalılar Evtaş İnş. Tur. Tic. ve San. A.Ş., ..., ..., ..., ..., ..., ... vekili cevap dilekçesinde; ... tarafından yapılmış ödeme bulunmadığını, ödemelerin Emperyal ve Regal şirketlerince yapıldığını, ödemeye dayanak belgelerin düzmece düzenlendiğini, iddia edilen sözlü mutabakatın hukuki dayanağının bulunmadığını, muhasebe müdürünün böyle bir belgeyi imzalayamayacağını, ...’ın da şirket hisselerini satamayacağını, ...’ın davalı şirketin ortağı değil kiracısı olduğunu, sadece kiracısı olduğu gazino kısmını tefriş ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin 16.09.2014 tarih, 2011/314 E. ve 2014/430 K. sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne, 2.252.701,58 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 07.06.2016 tarih, 2015/4499 E. ve 2016/6284 K. sayılı kararı ile özetle davacıların murisi ... tarafından yapılan ödemeler tespit edilirken banka hesap ekstreleri dışında bir takım fotokopi makbuz, fatura ve belgeler de dikkate alınmış olup bu belgelerin davalı tarafça kabul edilmediği, o halde Mahkemece, davacı tarafa banka ekstreleri dışındaki fotokopi belgelerin asıllarının sunulması için süre verilmesi, şayet belge asılları sunulursa yapılan ödemelerin tespitinde bu belgelerin dikkate alınması,

aksi hâlde ise bu belgelerde yazılı ödemelerden davalıların sorumlu tutulamayacaklarının gözetilmesi suretiyle sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı olarak hüküm tesisinin doğru olmadığı,

bozma ilamında açıkça gerçek şahıs davalılara yapılan bir ödeme varsa ödeme yapılan bu şahısların yapılan ödemeler tutarınca sorumluluklarına karar verilmesi gerektiği belirtilmiş olmasına rağmen Mahkemece bu husus tespit edilmeden yapılan ödemelerden tüm davalıların sorumlu tutulmaları da doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle de davalılar yararına bozulmasının gerektiği, yabancı para borcunun ödenmemesi hâlinde alacaklının,

bu borcun vade veya fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenmesini isteyebilmesinin mümkün olmasına rağmen Mahkemece Türk parası üzerinden hüküm kurulması doğru olmadığı gibi davalı şirket yönünden hüküm altına alınan alacağa ticari faiz yerine yasal faiz işletilmesinin de doğru olmadığı gerekçeleriyle Mahkeme kararı bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyaya sunulan banka ekstreleri ve belge asılları üzerinden bilirkişi ek raporları alındığı, 12.10.2020 tarihli 3. ek raporun denetime elverişli ve hüküm kurmaya yeterli görüldüğü, davacıların murisi olan ...'ın hakim ortağı olan şirketlerin bozma öncesi alınan bilirkişi raporu ile tek tek tespit edilmiş olduğundan bu tespitlerin dikkate alındığı, ... ...'nın ...'ın hakim ortağı olduğu şirkete tek yetkili müdür olarak atandığı,

bu hâliyle ödemelerin davacıların murisi olan ... adına ve talimatı ile yapıldığının kabulü gerektiği, yapılan ödemelerin davacılar murisi ile davalı şirket ve davalılar murisi arasında kurulan ticari ilişki nedeniyle yapıldığı, davacılar vekilince dosyaya ibraz edilen fatura asılları ve yine dosyada Yargıtay tarafından da kabul edilen banka ekstrelerinde ödemelerin yapılmış olduğu görülen ...ın davalı şirkette yetkili müdür olduğu, ödemelerin davalı şirket adına dava dışı ...ismine yapıldığı, ...a yapıldığı tespit olunan 100.000,00 USD'nin de davalı Evtaş Şirketi'ne yapıldığının kabul edildiği, çek asıllarının ibraz edilmediği,

dosyaya sunulan banka ekstrelerinin taraflarca birbirlerini doğrular nitelikteki belgeler ile doğrulanmadığı, ayrıca çeklerin davacıların murisi tarafından borç olarak davalı tarafa verildiği hususundaki ispat yükünün davacıda olduğu, bu hususu ispatlamaya yarar asıl belge sunulamadığı, çekler dahil edilmeksizin yapılan hesaplamaların hükme esas alındığı, davacılar tarafından dava tarihi öncesinde davalıların temerrüde düşürüldüğüne dair bir belge sunulmadığından dava tarihinden itibaren faize hükmedildiği, müteselsil sorumluluğun sona erdiğine dair bir bilgi ve belge sunulmadığı,

...mirasçılarının veraset ilamında belirtilen mirasçılarının 3. kişi konumunda bulunan davacılara karşı müteselsil sorumlu oldukları, davalı ..., davalı ..., ..., ... ve ... yönünden hükme esas alınan bilirkişi 3. ek raporunda bu gerçek şahısların borçlu olduğuna dair bir belge bulunmadığı ve bu yönde bir hesaplama yapılmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davalı Evtaş İnşaat Turizm Ticaret ve Sanayi A.Ş. yönünden.

200.000,00 USD'nin mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (818 sayılı Kanun) 83 üncü maddesi uyarınca fiili ödeme günündeki rayiç değerinin Türk parası olarak karşılığının davalı Evtaş İnşaat Turizm Ticaret ve Sanayi A.Ş.'den dava tarihi olan 21.10.1999 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte alınarak davacılara verilmesine, davalı Evtaş İnşaat Turizm Ticaret ve Sanayi A.Ş. yönünden.

111.741,54 TL'nin dava tarihi olan 21.10.1999 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, davalı ... yönünden. 78.863,00 TL'nin dava tarihi olan 21.10.1999 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'tan alınarak davacılara verilmesine, davalı ...mirasçıları ..., ..., ..., ... ve ... yönünden.

2.920,00 TL'nin dava tarihi olan 21.10.1999 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, davalı ...mirasçıları ..., ..., ..., ... ve ... yönünden.

260.000,00 USD'nin mülga 818 sayılı Kanun'un 83 üncü maddesi uyarınca fiili ödeme günündeki rayiç değerinin Türk parası olarak karşılığının davalılardan müşterek ve müteselsilen dava tarihi olan 21.10.1999 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacılara verilmesine, davalı ..., davalı ..., ..., ... ve ... yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A.Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalılar Evtaş İnşaat Turizm Tic. ve San. A.Ş., ..., ..., ..., ..., ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; çeklerin de hesaplamaya dahil edilmesi gerektiğini, Mahkeme kararında neden hesaplanmadığının gerekçelendirilmediğini, çeklerin ödendiğine ilişkin hesap ekstrelerinin dosya içinde bulunduğunu, davacıların elinde çek fotokopilerinin bulunmasının doğal olduğunu, zira aslının muhatap bankaya ibrazının gerektiğini, herhangi bir çekin ödenmediğine dair savunma ileri sürülmediğini, bu çeklere dayalı bir icra takibi başlatılmadığını, tümünün meşru hamilleri tarafından tahsil olunduğunu, ...’a yapılan ödemelerin davalı şirket hesabına ilavesinin gerektiğini, faizin ödeme tarihinden itibaren işlemeye başladığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalılar Evtaş İnşaat Turizm Tic. ve San. A.Ş., ..., ..., ..., ..., ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; banka havalesinin ödeme vasıtası olduğunu, davacıların murisinin borçlarını ödediğini, aslı sunulmayan belgelerin dikkate alınamayacağını, taraflar arasında hukuki ilişkiye dair emare bulunmadığını, davanın zamanında açılmadığını, dava dışı kişiye yapılan ödemenin şirket müdürü kabul edilmek suretiyle müvekkilinden tahsil edilemeyeceğini, müvekkilince ödenen ve Evtaş A.Ş. adına kesilen faturaların davacı delili olamayacağını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacıların murisi adına, davalılara ya da bir kısım davalıların murisine veya muris adına ödeme yapılıp yapılmadığı, yapılmışsa bu ödemenin hukuki niteliğinin ne olduğu ve davalıların bu ödemelerden sorumlu tutulup tutulamayacağı, hangi tarihin temerrüt tarihi olarak kabul edileceği noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un (3095 sayılı Kanun) 4/a maddesi.

3. Değerlendirme 1.Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacılar vekilinin ve davalılar ..., ..., ..., ..., ... vekilinin tüm, davalı Evtaş İnşaat Turizm Tic. ve San. A.Ş. vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir.

2.Mahkemenin 2011/314 E. ve 2014/430 K. sayılı ilamı ile döviz üzerinden istenen miktarlar, dava tarihindeki kur üzerinden TL’ye çevrilerek hüküm kurulmuş, Dairemizin 2015/4499 E. ve 2016/6284 K. sayılı ilamı ile diğer bozma sebeplerinin yanında yabancı para borcu için TL üzerinden hüküm kurulmasının doğru olmadığı gibi davalı şirket yönünden hüküm altına alınan alacağa ticari faiz yerine yasal faiz işletilmesi de doğru görülmeyerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Bozma ilamında TL üzerinden kurulan hüküm için ticari faize hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu durumda Mahkemece davalı şirket hakkında TL üzerinden kurulan hükümde ticari faize hükmedilmesi yerindeyse de bozmaya uyulduktan sonra hükmün A1 bendinde USD üzerinden kabul edilen tutarın 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesinde belirtilen faiziyle tahsiline karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde ticari faize hükmedilmesi doğru olmamıştır.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesi ve 5236 sayılı Kanun’un geçici 2 nci maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 5236 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesi ile değiştirilmeden önceki 438 inci maddesinin yedinci fıkrası gereğince Mahkeme kararının düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davacılar vekili ile davalılar ..., ..., ..., ..., ... vekilinin tüm, davalı Evtaş İnşaat Turizm Tic. ve San. A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.Davalı Evtaş İnşaat Turizm Tic. ve San. A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkeme kararının hüküm fıkrasının A1 numaralı bendinde yer alan “ticari faizi” ibaresinin çıkartılarak yerine “3095 sayılı Kanun’un 4/a maddesi uyarınca hesaplanacak faizi” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacılara yükletilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden bir kısım davalılara müştereken ve müteselsilen yükletilmesine,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalılara verilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,