Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/3466 K.2023/7326

Taraflar arasındaki ipoteğin fekki davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı şirket vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve katılma yoluyla davalı şirket vekilli tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu Afyonkarahisar ili, Çay ilçesi, ... mahallesi, Bakkal mevkiinde kain tapunun 174 ada, 200 parsel sırasında kayıtlı taşınmazın müfrez ... vasıflı olarak ve tam hisse ile davacının eşi olan davalı ... adına kayıtlı olduğunu, davalı ...'un dava konusu taşınmazı dava dışı ... Loj. Pet. Gıda Nak. Oto. ve İnş. Ltd.

Şti'ye kiraladığını ve dava dışı şirketin de davalı ...Ş. ile bayilik sözleşmesi imzaladığını, kiracıların taşınmaz üzerine daha önce kullanılan bir kredi nedeniyle üzerinde ipotek olmasının kendilerini sıkıntıya soktuğunu belirterek davalı şirket Hypco Petrolcülük A.Ş.'nin devreye gireceğini taşınmaza ait olan 90.000,00 TL'lik ipotek borcunu ödemek istediklerini ve kendi lehlerine aynı oranda ipotek vermelerini talep ettiklerini, müvekkilinin eşinin iyi niyetiyle kiracılarını da düşünerek ipotek vermeyi kabul ettiğini, 90.000,00 TL'lik bir borçtan sorumlu olduğunu düşündüğünü,

hileyle yapılan kefalet sözleşmesi incelendiğinde müvekkilinin eşine 1.000.000,00 TL'lik bir ipotek işlemi tesis ettirildiğini, müvekkilinin eşinin 90.000,00 TL'den sorumlu olacağının belirtildiğini, ... Loj. Pet. Gıda Nak. Oto. ve İnş. Ltd. Şti'nin doğmuş doğabilecek bütün borçları için taşınmazını ipotek olarak verdiğini, ... Loj. Pet. Gıda Nak. Oto. ve İnş. Ltd. Şti'ye kredi açılıp kullandırıldığını, ancak miktarını bilmediklerini, dava dışı ... Loj. Pet. Gıda Nak.

Oto. ve İnş. Ltd. Şti ve davalı ...Ş.'nin müşterek hareket ederek davacının eşi ...'u yanılttıklarını ve davalı eşin sorumluluğun çok üzerinde bir miktara kefil olduğunu, daha sonra taşınmazına ipotek işlemi tesis ettirildiğini, dava dışı ... Loj. Pet. Gıda Nak. Oto. Ve İnş. Ltd.

Şti'nin müvekkilinin eşini dolandırması, kirasını ödemeden şirketin ticaretini ve taşınmazı terk etmesi üzerine Çay İcra Müdürlüğü'nün 2019/135 E. sayılı ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile davaya konu taşınmazın satış aşamasına geldiğini, icra dosyası incelendiğinde takip dayanağı olan belgenin kefalet sözleşmesi sonucunda verilen ipotek olduğunu, hile ve irade fesadıyla alınan bu ipotek işlemi ile ilgili Konya Cumhuriyet Başsavcılığında suç duyurusunda bulunulduğunu ve soruşturmanın devam ettiğini,

basiretli bir tacir gibi davranması gereken Hypco Petrolcülük A.Ş.'nin açıkça acele bir işlemle eşinin rızasının alınması gerektiğini bildiği bir kefalet sözleşmesinde almamasının da kötü niyet belirtisi olduğunu, müvekkilinin bütün bu sebeplerle mağdur olduğunu ileri sürerek kefalet sözleşmesinin iptali ile taşınmaza tesis edilen ipoteğin kaldırılmasını talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; diğer davalı ...'un kendi iradesi ile kiracısı ve aynı zamanda müvekkili şirket ile yapılan bayilik sözleşmesi gereğince bayisi olan dava dışı ...

Lojistik Petrol Gıda Nakliye Otomotiv ve İnşaat Limited Şirketi'nin müvekkili şirkete olan borçlarına kefalet Sözleşmesi ile olduğunu ve teminat olarak kendi adına olan taşınmaz üzerine ipotek tesis ettiğini, bunun üzerine müvekkili şirketin taşınmaz üzerinde Şekerbank T.A.Ş. lehine daha önce tesis edilmiş olan 1.165.000,00 TL ipoteği, ...'un Şekerbank T.A.Ş.'ye kalan bakiye borcu olan 93.000,00 TL ve 1.957,51 TL'yi Eskişehir 4.İcra Müdürlüğü'nün 2018/5599 nolu hesabına ödemek suretiyle fek ettiğini, ayrıca müvekkili şirketin davalı ...'a ait olan akaryakıt istasyonunun dış cephesini 111.717,81 TL ödeyerek yenilediğini,

davacının dava dilekçesinde yukarıdaki olaylara hiç değinmeden ...'un yanıltılarak sorumluluğun çok üzerinde bir miktara kefil edilip sonrasında taşınmazına ipotek tesis ettirildiğini, kefalet sözleşmesinin irade fesadı ile yapıldığını, 90.000.000,00 TL'den sorumlu olacağını belirtilip 1.000.000,00 TL'lik ipotek işlemi yapıldığını ileri sürdüğünü, ortada hiçbir somut delil ve gerekçe yokken mahkemenin teminatsız olarak takibi ve satışı durdurmuş olduğunu, açıklanan nedenlerle öncelikle haksız ve yasaya aykırı şekilde teminatsız olarak alınan ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına, takibin ve satışın devamına karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının eşi Fethi'nin ipotek tesisindeki asıl amacının borcun şahsi kefili olarak kişisel güvence verme amacı taşıdığı, tesis edilen ipoteğin kefalet anlamında değerlendirilmesi gerektiği, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 603 üncü maddesi uyarınca kefaletin şekline, kefil olma ehliyetine ve eşin rızasına ilişkin hükümler ... kişilerce kişisel güvence verilmesine ilişkin olarak başka ad altında yapılan diğer sözleşmelere de uygulanır düzenlenmesine yer verildiği,

bu şekli ile yasa koyucunun alacaklıların kefili koruyucu hükümlerden kurtulmalarının önüne geçmeyi amaçladığı, kefaletin teminatı olarak yapılan ipotek tesisinin kişisel bir teminat olduğu dikkate alındığında eş rızası alınmasının gerekli olduğu, eş rızası alınmadan yapılan kefalet sözleşmesinin ve tesis edilen kişisel teminat olan ipoteğin geçersiz olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile, Afyonkarahisar İli Çay ilçesi, ...

Mah. Bakkal Mevkii, 174 ada 200 parselde kayıtlı taşınmaz üzerine davalı ... şirket lehine tesis dilen ipoteğin fekkine, davalı şirketin alacaklı/ipotek lehtarı dava dışı ... Petrol Gıda. Nak. Oto. ve İnş. Ltd, Şti'nin borçlu davalı ...'un müşterek ve müteselsil kefil olduğu 10.12.2018 tarihli 1.000.000,00 TL kefalet sözleşmesinin iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının eşinin iradesinin fesada uğratıldığı, hileyle kefil yapıldığı ve bu suretle dava konusu taşınmaz üzerinde ipotek tesis ettirildiği iddiaları tamamen ... dışı olduğu, davalı ...'un gerek kefil gerekse borçlu olduğu borcu ödememek için eşine işbu davayı açtırdığını, davalı ...'un kiracısı dava dışı şirketin bayilik başvurusu üzerine taraflar arasında 30.04.2018 tarihli bayilik sözleşmesi yapıldığını, davalı ...'un dava dışı bankaya olan borcunun ödenmesi ve kiracısı olan ...

Loj. Pet. Gıda Nak. Oto. ve İnş. Ltd.

Şti.'ye akaryakıt alımı için kredi açılması karşılığında borca kefil olacağını ve lehine taşınmaza ipotek tesis edeceğini ilettiğini, davalı ...'un 10.12.2018 tarihinde kefaletname imzaladığını, 13.12.2018 tarihinde ipotek işlemleri yapıldığını, bu kefaletnameye teminat olmak üzere dava konusu taşınmaz üzerine aynı bedelle ipotek tesis edileceğini yazılı olarak aynı kefaletnamede kabul ettiğini, kefaletnamenin imza kısmında kendi el yazısı ile 1.000.000 TL'ye kefil olduğunu, yazılı olarak şahitler huzurunda beyan ettiğini,

davalı şirketin diğer davalı ile birlikte yargılama giderlerinden ve vekalet ücretinden müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması gerektiğini, eldeki davada hem davanın kabulüne hem de yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılardan sadece birine tahmiline karar verilmesinin hukuken mümkün olmadığını belirterek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava tarihinden ve davaya konu kefalet sözleşmesinden önce 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Kanun’un 584 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca eşlerden biri mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı olmadıkça veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça, ancak diğerinin yazılı rızasıyla kefil olabileceği, bu rızanın sözleşmenin kurulmasından önce ya da en geç kurulması anında verilmiş olmasının şart olduğu, davalı ...'un kefil olduğu sözleşme 10.12.2018 tarihli olduğu,

aynı Yasanın 584 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca anılan sözleşmedeki kefaletin geçerli olması için eş rızasının alınması gerekli olduğu, davalı ...'un eş rızası almaksızın kefalet sözleşmesi geçerli olmayacağından kefaletin hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğinden mahkemece kefaletin iptaline karar verilmesi doğru olmadığından bu kısmın düzeltilmesi gerektiği, ipotek ise kişisel bir teminat olmadığı ve Türk Medeni Kanunu'nun 881 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş ayni bir teminat olduğundan eş rızasının alınmasına gerek olmadığı,

davalı bankanın tapuya ... ilkesi uyarınca davacı eşin muvafakatını alma zorunluluğu söz konusu olmadığından dava konusu ipotek sözleşmesinin geçerli olduğu, (Emsal Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 28.11.2016 tarih ve 2016/8173 E. 2016/15194 K., 12.10.2017 tarih ve 2017/869 E. 2017/6870 K. sayılı ilamları) dava konusu ipoteğin davalı şirket ile dava dışı şirket arasındaki bayilik sözleşmesi nedeniyle davalı şirketin alacaklarına yönelik ayni teminat olduğu, bu bağlamda ipoteğin geçerli olduğunu kabulü ile bu talep yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulünün doğru olmadığı,

öte yandan kefalet sözleşmesinin tarafları olan davalılar aleyhine açılan davada, davanın kabulüne karar veren mahkemenin yargılama masrafları ve vekalet ücretinden sadece davalı ... sorumlu tutması da doğru olmadığında davalı şirket vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kanunun olaya uygulanmasında yapılan hatanın düzeltilmesi için yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından, ilk derece mahkemesi kararının bu yönlerden düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesine, davalı şirket vekilinin istinaf başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve katılma yoluyla davalı şirket vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf mahkemesinin ipoteğin fekkine ilişkin kararının hatalı olduğunu, taraflar arasındaki kefalet sözleşmesinde davacı müvekkilinin eşi olan davalının dava dışı şirketin davalı şirkete olan borcunun 1.000,0000 TL'ye kadar olan kısmına kefil olduğunu, kefalet taahhüdünün teminatı olarak taşınmaz üzerinde davalı şirket lehine ipotek tesisinin kararlaştırıldığını, kefalet sözleşmesi ile ipotek akdinin aynı tarihte yapıldığını, dolayısıyla ipotek tesis eden davalının ayrıca kefalet iradesinin de olduğunu, bu bakımdan ipotek tesisindeki asıl amacın kefalet olduğu açıkça anlaşıldığı,

ipotek işleminin tesisin kefalet sözleşmesine bağlı olduğunu, kefalet şahsi bir teminat, ipotek ise ayni bir teminat olmasına karşılık somut olayda ipotek tesisi işlemi şahsi teminatlara bağlı olarak yapıldığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı şirket vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf mahkemesince davacı tarafın ipoteğin fekki talebini isabetli olarak reddetmiş ise de kefalet sözleşmesinin hükümsüzlüğünü tespit kararı hatalı olduğunu, diğer davalının dava dışı bankaya olan borcunun ödenmesi ve kiracısı olan ... Loj. Pet. Gıda Nak. Oto. ve İnş. Ltd. Şti.'ye akaryakıt alımı için kredi açılması karşılığında dava dışı ... Loj. Pet. Gıda Nak. Oto. ve İnş. Ltd. Şti.'nin mevcut ve ileride doğacak borcuna ve dava dışı bankaya ödenen borca, 1.000.000 TL'ye kadar kefil olacağını ve lehine taşınmaza ipotek tesis ettiğini, kefalete konu borçtan fayda sağlamış olduğundan burada eş rızasının aranmaması gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kefaletin hükümsüzlüğünün tespiti ve ipoteğin fekki istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2. 6098 sayılı Kanun'un 603 üncü maddesi

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,