Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/3670 K.2023/3512

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda, Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetince itirazın reddine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı sigorta şirketi ile 20.02.2018-14.09.2018 tarihlerini kapsayan sigorta sözleşmesi akdettiğini, 2017-2018 yıllarında İdil ilçesinde bitkisel gelişimi ciddi anlamda etkileyecek düzeyde kuraklık iklim şartlarının hakim olduğunu ve sigortalı arazilerdeki ekinlerinin zarar gördüğünü, hasat yapılmayarak hiç verim elde edilemediğini, sigorta şirketince ilçenin eşik verim değerinin 217 dek/kg olarak değerlendirilerek buğday ekili parsellerde 9 dek/kg üzerinde ödemede bulundukları, arpa ekili parsellerde ise hiç bir ödeme yapmadıklarını, davalı tarafından gerçeğe uygun hesaplama yapılmadığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100.000,00 TL'nin tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sigortalıya ait ilçede bulunan buğday tarlaları için tanzimi yapılan poliçelerin 400 kg/da verim ve 0,85 TL birim bedel beyanı ile tanzim ettirildiğini, söz konusu bitkisel ürün sigorta poliçeleri için sistemde herhangi bir hasar yada verim tespit talebi kaydı bulunmadığını, Devlet Destekli İlçe Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Genel Şartlarının b.3.

Düzenlemesi gereği ilçe bazında gerçekleşen verimin referans parseller üzerinden yapıldığını, tazminat hesabında ilçenin gerçekleşen verim ortalaması ile ilçenin eşik verim değeri arasındaki farkın baz alındığını, ilgili yıl için ilçenin gerçekleşen verim ortalamasının ilçenin eşik verim değerinin altında kalması durumunda ilçede bulunan tüm sigortalı üreticilerin tazminat almaya hak kazandığını, başvuranın poliçeden kaynaklı hasarının ödendiğini, davalı şirketin başka bir sorumluluğunun bulunmadığını, İdil ilçesinde 2018 yılında dekar başına arpada 242 kg verim değerleri tespit edildiğini,

eşik verim değerinden (228 kg/da) daha yüksek olduğu için ödeme yapılmadığını, buğday ürünü için ise verim değerinin 208 kg/da olduğu eşik verim değerinden (217 kg/da) 9 kg/da daha düşük gerçekleştiği ve buna göre tazminat ödemesinin yapıldığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 21.01.2020 tarihli, K-2020/78792 sayılı kararı ile; dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda ilçe bazında gerçekleşen verimin referans parseller üzerinden yapıldığını, tazminat hesabında da gerçekleşen verim ortalaması ile eşik verim değeri arasındaki farkın baz alındığını, yürürlükteki mevzuat gereği Devlet Destekli Tarım Sigortaları Sistemi uygulamalarında risk inceleme ve hasar tespitinin sadece Tarsim eksperleri tarafından yürütüldüğünü, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İl ve İlçe Müdürlüklerinin yada başka kurumların değerlendirme faaliyetinin bulunmadığı,

sigortalıların Devlet Destekli İlçe Bazlı Kuraklık Verim Sigortası branşında hasar ihbarında bulunma mükellefiyetlerinin bulunmadığı, buğday ürünü için davacıya yapılan ödemenin doğru hesaplandığı, arpa ürünü içinde tazminat hakkı doğmadığı tespiti yapıldığı, raporun Yargıtay denetimine elverişli, gerekçeli ve dava konusu taleple ilgili mevzuat hükümleri değerlendirilerek düzenlendiği gerekçesiyle başvurunun reddine karar verilmiş, bu karara davacı vekili tarafından süresi içinde itiraz edilmiştir.

IV. İTİRAZ HAKEM HEYETİ KARARI

Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Sigorta Hakem Heyeti kararında dayanılan bilirkişi raporunun detaylı ve gerekçeli olarak hazırlandığı, denetime ve hüküm tesisine elverişli olduğu, itiraz edenin itirazlarını karşılar mahiyette olduğu gerekçesiyle başvuru sahibinin itirazının reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; her ne kadar poliçelerde zarar tespitinin sigorta eksperleri tarafından yerine getirilmesi belirtilmişse de bu hususun doğan zararın başlangıcına ilişkin sigortalıların haklarının korunması amacıyla sigorta şirketine getirilen sorumluluk niteliğinde olduğunu, yargılama aşamasında bilirkişi raporuna yaptıkları itirazın değerlendirilmediğini, davalı sigorta şirketinin referans gösterdiği tarım arazilerinde hakkaniyet ve yerindelik kurallarına uygun hareket etmediğini, ihtilaf konusu olmuş hukuki mevzularda verilecek kararlarda yetkili makamların menfaatler dengesi,

ölçülü ve hakkaniyete uygun uyuşmazlığı tüm yönleriyle değerlendirmesi gerektiği, sigortalılığın amaç ve yöntemlerinden yola çıkarak her çiftçinin sigorta rizikosu açısından tarımsal verimliliğini hususi olarak değerlendirmeye alınarak çiftçinin karşı karşıya kaldığı gerçek zararı yönünde hesaplama yapılması gerektiği, taraf olmayan ilçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün hiç verim alınamadığına dair tespiti varken sigorta şirketi tarafından zarar olmadığı yada cüzi bir rakamla zarar ödemesinde bulunulmasının hakkaniyete aykırı olduğunu, 2018 yılında yaşanan kuraklık nedeniyle bölgedeki tüm çiftçilerin zarara uğradığını,

devlet destekli sigortanın bir amacının da tarımsal sürekliliği sağlamak ve yaşanabilecek don, kuraklık vs korumak olduğunu, yasal düzenlemelerin gerektiği gibi uygulanmadığını ileri sürerek belirtilen nedenlerle ve re'sen dikkate alınacak sebeplerle kararın bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Devlet Destekli İlçe Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Poliçesine dayalı tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu'nun 12 nci maddesi.

3. Değerlendirme Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, kararın gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve kanuna aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,