Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/3894 K.2023/6160

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen itirazın iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 24.10.2023 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı şirketin ürettiği malları yurtdışına kara ve demiryolu ile taşıdığını, malların alıcısına tam ve eksiksiz olarak teslim edildiğini, davalının navlun ücretlerini ödemediğini, bu hususta girişilen icra takibine davalının taşıma işinde gecikildiği, zarara uğratıldığı ve cezaî yaptırıma uğradıkları itirazı nedeniyle durduğunu ileri sürerek, davalının haksız itirazının iptali ile takibin 529.644,00 euro üzerinden devamına ve %20 tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ile dava dışı Terranets Bw Gmbh arasında boru imalatı ve boruların Terranets'in şantiyesine teslimine dair anlaşma akdedildiğini, teslimatların üç aşamalı olduğunu ve son teslimatın 29.05.2015 tarihinde yapılmasının gerektiğini, teslimat sürelerinin aşılması durumunda her iş günü için iş bedelinin %0,15'i tutarında ve ancak %5'i aşmamak üzere cezaî şart kararlaştırıldığını, teslimat için müvekkili davalı ile davacı arasında taşıma sözleşmesi kurulduğunu, taşıma sözleşmesinin (d) maddesinde teslim takviminin yer aldığını, ancak kararlaştırılan süre içinde teslimatın yapılmadığını,

Terrantes'in malların teslim edilmediğini bildirdiğini, müvekkilinin gecikme nedeniyle 523.918,20 euro ödediğini, bu sebeple davacıdan 523.918,20 euro alacağının bulunduğunu ve mahsup def’inin ileri sürüldüğünü savunarak, davanın reddini istemiş, davacının %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 20.02.2018 tarihli ve 2015/665 E. 2018/102 K. sayılı kararıyla; davacının dosyada yer alan taşıma sözleşmesi ile bağlı olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin (h) maddesinde "Teslim planına sıkı sıkıya uyulmalıdır. Aksi takdirde, NOKSEL büyük cezalarla karşılaşacaktır.

Geç teslimata MARS'ın neden olması halinde NOKSEL, bu cezayı ihtar olmaksızın MARS hesabına devredecektir" hükmünün yazılı olduğu, sözleşmedeki günleri aşar şekilde gecikmelerin bulunduğu, meydana gelen gecikmeden davacının sorumlu olduğu, davalının 523.918,20 euro tutarındaki cezayı ödediği ve mahsup def'ini kullandığı, MARS’ın NOKSEL'den navlun ücreti alacağının olduğu hususunda çekişmenin bulunmadığı, davacının navlun alacağının davacı defterlerine göre 519.210,00 euro olduğu,

davalı tarafından akdine ödenen 523.918,20 euro cezai şart yönünden kullanılan mahsup def'i nedeniyle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği, davacının takipte haksız olmakla birlikte davalı tarafça kötü niyetinin ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine, koşulları bulunmayan kötü niyet tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 20.06.2019 tarihli ve 2018/1153 E. ve 2019/684 K. sayılı kararıyla; davalı tarafından dava dışı Terranets Bw Gmbh Şirketince 08.07.2015 tarihli yazı ile kendilerinden gecikme cezası talep edilince, bu yazının tercümesi de eklenerek, 24.07.2015 tarihli yazı ile davacıya bildirildiği, Terranets Bw Gmbh ile davalı arasında 25.11.2015 tarihli protokol ve ibraname tanzim edilir edilmez 26.11.2015 tarihli cevap dilekçesi ile mahsup definde bulunulduğu,

dolayısıyla davalının talepte bulunma hakkının düştüğü iddialarının doğru olmadığı ve davacı vekilinin diğer istinaf itirazları yerinde görülmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davacının davasının ve davalının koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 24.03.2021 tarih, 2019/3703 E. ve 2021/2830 K. sayılı kararıyla davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, davadışı Terranets firmasının kestiği tüm cezanın davacı taşıyıcının yaptığı taşımadan kaynaklanıp kaynaklanmadığı üzerinde durulup buna ilişkin belgelerin ibrazı için kesin mehil de verilmek suretiyle değerlendirme yapılması gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediğinden Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tarafından üretilen boruların, Almanya'da mukim Terranets Bw GmbH Şirketine satıldığı ve belirli sürelerde tesliminin kararlaştırıldığı, her bir borunun ağız açıklıklarının birbirine uygun ve farklı üretildiği, dolayısıyla Terranets Bw Gmbh Şirketinin aldığı boru döşeme işinin yürütülebilmesi için, davalının ürettiği boruların zamanında ve sırasıyla tesliminin büyük önem arz ettiği, buna rağmen davacının boruları gecikmeli taşıdığı,

davacı taşıdığı boruların Amstetten'deki depolara teslimine dair tarihler konusundaki bilgileri uhdesinde olduğu halde yargılama boyunca dosyaya sunmaktan kaçındığı, gecikme süresinin gerçekte kaç gün olduğunun tespitini mümkün olmasa da gecikmenin yüzlerce günü aştığı, her halükarda davalının dava dışı Terranets Bw Gmbh Şirketine ödemesi gereken gecikme cezasının, ihale bedelinin toplam %5'ini bulacağı, davalı ile Terranets Bw Gmbh Şirketi arasındaki ihale bedelininn 10.478.364 euro olduğunun bildirildiği, davalının %5 gecikme cezası olan 523.918,20 euro'nun davacıya yansıtılacağına dair ihtarname gönderdiği,

tedarik ve taşıma süreçleri 2014 ve 2015 yıllarına ayrılmışsa da yapılan işin bir bütün olduğu, davacının 2015 yılındaki gecikmesinin bir bütün halinde yapılan tüm işin aksamasına neden olduğu, toplam sipariş emirlerinin %5'i tutarında ceza uygulanmasının yerinde olduğu, taraflar arasında 2015 yılında ne kadar mal taşındığı konusunda, gerçekte bir uyuşmazlık bulunmadığı, 2015 yılında yapılan taşımanın karayolu ile olan kısmının ise Hünner Ltd.

Şti.'ne yaptırıldığı, bunun nedeninin bir kısım boruların boyutunun küçük olmasından kaynaklandığı, karayolu taşımasının toplam taşımanın %3'lük kısmına karşılık geldiği, tüm bu delillerin birlikte incelenmesinden, davalının ödediği gecikme cezasının tamamının, davacının yaptığı taşıma nedeniyle oluştuğu, davalının aynı sözleşme ilişkisi çerçevesinde başkalarına yaptırdığı taşımalarda herhangi bir gecikmenin yaşanmadığının da tespit edildiği, davalının mahsup definde bulunmasının haklı olduğu gerekçesiyle davanın reddine ve davalının koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozmanın gereğinin yerine getirilmediğini, mahkemece istenen bir kısım belgelerin davalı tarafından kesin süre içerisinde sunulmadığını, taşımada gecikme varsa davalı tarafından bu durumun teslimat belgeleri ile ispatlanması gerektiğini, taşımaya konu malın değerinin yanlış yazıldığını, 2014 yılındaki taşımanın hesaplamaya dahil edilemeyeceğini, dava dışı Terranets firmasının tüm taşıma işinin müvekkili tarafından yapılmadığını, başka taşıyıcıların da bulunduğunu, onların taşımasında da gecikme olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiğini,

cezai şartın tamamından sorumlu tutulmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, mahkemece yeniden bilirkişi raporu alınmadan karar verildiğini, sunulan uzman görüşü ve belgeleri kabul etmediklerini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla girişilen icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, davacının taşımayı anlaşmaya uygun sürede yapıp yapmadığı, taşımadaki gecikme nedeniyle dava dışı firmaya karşı cezai şarttan sorumlu olan davalının mahsup talebinde bulunmasının mümkün olup olmadığı, mümkün ise davacının cezai şart ile sorumluluğunun miktarına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,