Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/4727 K.2023/4397

Taraflar arasındaki Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu Kararının (YİDK) iptali ve endüstriyel tasarım hükümsüzlüğü davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirketin 2011/00084-7 sıra numaralı tasarım tescili için başvuruda bulunduğunu, başvurunun ilanı üzerine, müvekkilinin 2006/03104-1, 2006/05004-2 ve 200901869-1 sıra numaralı tasarımlar ve 183485, 2005 39922 sayılı markalara dayanarak itirazda bulunduğunu, ne var ki bu itirazın reddine karar verildiğini, oysa davalının daha önce de "fanatik uyku setleri" adı altında üç büyük kulübün renklerinde uyku seti ürettiğini, bunun üzerine kendilerine keşide edilen ihtarname ile haksız eylemlerinin sonlandığını, davalı şirketin kötüniyetli olduğunu, FENERBAHÇE isminin Dünya çapında tanınmış marka olduğunu,

farklı ürün ve sınıflarda tescilli olduğunu, davacı adına tescilli marka ve endüstriyel tasarım belgelerinin bir kısmında da futbolcu ve top figürlerinin olduğunu, bunlann dava konusu başvuru tarihinden önceki tarihli olduğunu ve davalı başvurusundaki yenilik unsurunu ortadan kaldırdığını belirterek, 2011/00084-7 numaralı başvurunun, yeni ve ayırt edici olmadığını, YİDK’nun 2012-T-354 sayılı kararının 7 sıra numaralı tasarım bakımından iptaline, tasarım tescil edilmişse hükümsüzlüğüne ve sicilinden terkinine, karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde; davacı vekilinin dayanmış olduğu tescilli tasanmlanın 2012/01267 ve 2012/03240 numaralı ve davalının tasarım başvurusundan sonraki tarihli tasarım olması sebebiyle değerlendirmeye alınmadığını, Sarı-Lacivert renklerin davacının yanı sıra Ankaragücü, Bucaspor gibi takımlarca da kullanılıyor olması sebebiyle bu kullanımın ilgili kulüplerin logoları ile gerçekleştiğini, bu nedenle söz konusu renklerin kullanımının davacı tekelinde olmadığını, davacının öncelikli kullanım hakkı bulunmadığını ayrıca davalı tasarımının özgün olduğu savunarak, davanın reddini istemiştir.

2.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde, davalının tekstil ve hazır giyim alanında dünya çapında üretim yapan bir kuruluş olduğunu, davacının başta tanınmış marka olarak korunan SARAR markasının yanı sıra CCS, CCS SARAR, SAREV gibi markalarının da toplumda yüksek bir tanınmışlık düzeyine sahip olduğunu, ve davacıdan haksız kazanç sağlama amacı gütmeye ihtiyacı olmadığını, SARAR ve FENERBAHÇE gibi toplumda bilinen iki markanın ve tasarımlarının karıştırılmasının mümkün olmadığını, davacı iddialarının dayanaksız olduğunu, Yargıtay tarafından da sadece renk ve genel ibarelerle ilgili bir tescilin kabul edilmediğini, sarı lacivert,

sarı kırmızı, siyah beyaz gibi renklerin kimsenin tekeline verilemeyeceğinin açıkça kabul edildiğini, dava konusu tasarımlarda davacıya ait herhangi bir logo, slogan ya da üç büyükleri çağrıştıracak bir öğe kullanılmadığını, böyle bir kasıtlarının olmadığını nitekim Bursaspor ve Eskişehirspor logo ve isimlerinin lisanslı olarak kullanıldığını, dava konusu tasarımlar ile davacı ambleminin benzer olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 10.12.2013 tarih ve 2013/7 E. ve 2013/238 K. sayılı kararı ile davalı desen tasarımının sarı lacivert renkler dışında davacı tasarım ve markalarındaki ibare, logo ve özelikle klasik çubuklu formasıyla bir bağlantı yapılmasına imkan verebilecek benzerlik taşımadığı, davalı tasarımının itiraza mesnet ve harcıalem tasarımlar ve marka görselleri karşısında yeni ve ayırt edici olduğu, bu yönüyle YİDK kararında bir isabetsizlik bulunmadığı ve hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı,

tasarım başvurusuna konu desenin sarı/lacivert renkler kullanılması dışında, davacı ... klübü ile özdeşleşmiş marka ve fiili kullanımlardan tamamen farklılaştığı, dolayısıyla davacı tanınmış markasının ününden haksız yararlanması, tanımışlığı ve itibarına zarar vermesi, haksız rekabet yaratması koşullarının da gerçekleşmeyeceği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 15.09.2014 tarih, 2014/6957 E. ve 2014/13759 K. sayılı kararıyla dosya kapsamında bilirkişilerce düzenlenen raporda, renklerin kimsenin tekelinde olamayacağından bahisle dava konusu başvurunun davacı adına tescilli marka ile iltibas oluşturmayacağı görüşünün açıklandığı, davacı adına tescilli 2005/39922 sayılı ''FENERBAHÇE+şekil'' markası giysi ürünlerini de kapsamadığı,

sarı-lacivert çizgili desenlerden oluştuğu, dava konusu davalı tasarımının da, sarı-lacivert çizgili renklerle birlikte futbol topu ve futbolcu figüründen oluşan bir bütün halinde dikkate alındığında, söz konusu tasarımın spor giysiler üzerinde kullanımı halinde davacı futbol klübünün tescilli markasını çağrıştırma yoluyla iltibas tehlikesine yol açacağı halde, mahkemece bu husus dikkate alınmadan yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmadığına işaret edilerek davacı yararına bozulmuştur.

C. Mahkemece Verilen Direnme Kararı

Mahkemenin 13.10.2015 tarih 2015/255 E. ve 2015/295 K. sayılı kararı ile önceki gerekçelere ek olarak; ülkemizde aynı veya benzer ikili renk çubukları hâlinde formaların değişik futbol takımlarınca kullanıldığı, aksine bir kabulün, renk skalasında belirli, üçüncü kişiler yönünden yeterince açık ve kesin bir renk tonu bildirilmeden oldukça geniş bir çerçevede sarı-lacivert renk kombinasyonunun davacıya tekel hakkı olarak verilmesi sonucunu doğuracağı, davacı markasında "FENERBAHÇE" sözcüklerinin asıl unsuru oluşturduğu,

aksinin kabulünün sarı-lacivert forma kullanan tüm kulüpler yanında sadece tekstil değil tüm sektörleri kapsayacak genişlikte bir koruma sağlanması sonucunun ortaya çıkacağı, bu kabulün ve anılan biçimde piyasada gerçekleşen veya ileride gerçekleşecek muhtemel tüm kullanımların engellenmesinin haksız rekabete yol açacağı gerekçesiyle direnme kararı bozma ilamına uyulmayarak direnilmesine karar verilmiş, bu karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

D. Hukuk Genel Kurulu Bozma Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.06.2021 tarih ve 2017/11-148 E. ve 2021/719 K. sayılı ilamıyla, tasarımda salt renklerin kullanımının kimsenin tekeline verilemeyeceği kabul edilebilir ise de bu tür bir kullanımın dürüstlük kuralına uygun olması, tasarımın üçüncü kişilere ait tanınmışlığı ve bu suretle ayırt ediciliği yüksek markaları ile iltibasa neden olacak şekilde oluşturulmaması gerekeceği, sarı-lacivert renklerin davacının takımından başka futbol takımlarınca da kullanıldığı sabit ise de;

anılan renk birleşiminin yüksek seviyedeki tanınmışlık ve ayırt edicilik sebebiyle, futbol sporuyla alakalı olarak bilgilenmiş veya vasat bir alıcı nezdinde davacının futbol takımı ve buna ilişkin markaları akla getirmekte olup davalı tasarımın tekstil ürünlerinde kullanımı hâlinde, içinde taraftar kitlesinin de bulunduğu alıcıların tercihlerini etkileyebilecek nitelikte olduğu, renkler, futbol takımlarının ayırt edilmesinde taraftar kitlesi tarafından uyarıcı bir unsur olarak göz önüne alındığı,

bu anlamda sarı-lacivert renk kombinasyonu, davacının tanınmışlığı da dikkate alındığında, futbol ile ilgili halk kesimi bakımından dikkat çeken önemli bir unsur hâline geldiği, davalı şirkete ait tasarım ile davacıya ait marka arasında iltibas ihtimalinin bulunduğunun ve bu durumun davacının markadan kaynaklanan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin kabulü gerekeceği, benzerlik ve dolayısıyla ortaya çıkan karıştırılma ihtimali,

dava konusu tasarımın tescili için gereken yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini de etkileyecek nitelikte olduğu gerekçesiyle yerel mahkemece Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırı olduğuna işaret edilerek direnme kararı bozulmuştur.

D. Mahkemece Direnmeye Uyularak Verilen Karar

Mahkemece yukarıda tarih, ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu gerekçesinde işaret edilen hususlar nedeniyle, benzerlik ve dolayısıyla ortaya çıkan karıştırılma ihtimali, dava konusu tasarımın tescili için gereken yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini de etkileyecek nitelikte olduğundan davanın kabulüne, TÜRKPATENT YİDK'nun 2012/T-354 sayılı kararının iptaline, 2011/00084-7 sayılı tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; yenilik ve ayırt edicilik değerlendirmesinde tasarımların karşılaştırılması yapılırken ilke olarak öncelikle farklılıklardan çok ortak özelliklerin değerlendirilmesine ağırlık verildiğini, fikri mülkiyet hukukunda taklit yasak olmakla birlikte esinlenmenin daima serbest olduğunu, somut olayda iltibas ihtimalinin bulunmadığını, davacının markaları ile davalı tasarımının genel izlenim itibariyle tamamen farklı olduğunu, davalı tasarımında davacı markalarında yer almayan unsurlara yer verildiğini ileri sürerek direnme kararında belirtilen ve hakkaniyete uygun olan değerlendirmelere göre kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı şirket vekili temyiz dilekçesinde özetle; tasarımlarında davacıya ait logo, slogan veya üç büyükleri çağrıştıracak bir öğe kullanılmadığını, çağrıştırma yoluyla iltibas oluşturacağı gerekçesinin doğru olmadığını, davalının spor giysileri üzerine kullanma amacı gütmediğini, keza tasarım sınıfından bu hususun anlaşıldığını, davacı markaları ile iltibas ihtimalinin bulunmadığını, davalı markasının yüksek tanınmışlık düzeyine ulaştığını, renklerin kullanımının davacı tekelinde olmadığını ileri sürmüş ve zamanaşımı, hak düşürücü süre ve yargılama giderleri vekalet ücreti bakımından hukuka aykırılık bulunması halinde kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının sarı lacivert çizgili desenlerden oluşan “FENERBAHÇE+Şekil” ibareli markası ile davalı adına tescil edilen sarı lacivert çizgili renklerle birlikte futbol topu ve futbolcu figüründen ibaret tasarım arasında iltibas tehlikesinin bulunup bulunmadığı noktasında toplanmakta olup, dava YİDK'nin iptali ve endüstriyel tasarım hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin (554 sayılı KHK) 3, 5, 6, 7 nci ve ilgili diğer maddeleri.

3. Değerlendirme Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar vekillerince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davlılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,