Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/4784 K.2024/776

...

FER'Î MÜDAHİL

... vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ

İLK DERECE MAHKEMESİ

İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI

2016/452 E., 2019/193 K.

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde; taşımaya ilişkin ilgili konşimento asıllarının tamamının davacıda olduğunu, davacının bu konuda verilmiş herhangi bir talimatının veya onayının da bulunmadığı halde taşıma konusu yükün alıcı firmaya teslim edildiğinin öğrenildiğini, alıcısına teslimine dair hiçbir talimat vermediği halde ücreti ödenmeyen yükün alıcısına teslimi sonucu davacının fatura toplamı olan 56.122,50 USD miktarınca zarara uğradığını, icra takibine haksız itiraz edildiğini belirterek alacak likit olmakla itirazın iptaline, asıl alacağın %20'sinden ... olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde;yükün alıcının sorumluluğunda iskeleye tahliye edildiğini, taşımayla ilgili yükümlülüklerinin tahliyeyle birlikte sona erdiğini, davacının göndericisi olduğu yükün Libya'daki alıcısına teslim edilip edilmediği, alıcının mal bedelini ödeyip ödemediğinin taraflarca bilinmediğini, davacının alıcısıyla olan ticari ilişki ve mal bedelinin ödenmesi hususunun davalıyı ilgilendiren bir husus olmadığını, davacının göndericisi olduğu yükle ilgili yalnızca faturasını sunduğunu, satış sözleşmesini ise sunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini, davalı aleyhindeki haksız icra takibi nedeniyle davacı aleyhinde %20'den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini istemiştir.

2.Feri müdahil vekili müdahale dilekçesinde özetle; müvekkili ile davacı arasında ticari ilişki olduğunu, davaya konu faturadaki malların bir kısmını müvekkilinin aldığını, müvekkil şirketinin davacıdan 36.000,00 USD'lik mal siparişinde bulunduğunu, bunun mukabilinde de ödeme yaptığını, davacının müvekkilinden herhangi bir hak ve alacağının olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mali müşavir raporunda davaya konu mal bedelinin dava dışı şirketten 31.12.2017 tarihi itibarıyla tahsil edilmemiş olduğunun bildirildiği, davacı tarafça üç asıl konişmento nüshasının mahkeme kasasına ibraz edildiği, uyuşmazlığa konu olan taşıma senedinin dava-dışı alıcı Alokhua Almotaheddon Company adına düzenlendiği, taşıma senedinde non-negoitable = devredilemez kaydı yer almadığı,

aynı şekilde taşıma senedinin sağ alt köşesinde "One of the Bs/L must be surrendered duly endorsed in exchange for the goods or delivery order = asıl konişmento nüshalarından biri usulüne uygun bir şekilde ciro edilmiş bir şekilde eşya yahut ordino karşılığında sunulmalıdır" ibaresi yer aldığı, senedin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1228 ... maddesinin üçüncü fıkrası anlamında nama yazılı bir konişmento niteliğinde olduğu kanaatine varıldığı, taraflar arasındaki satış sözleşmesinde ödeme şekli olarak mal mukabili ödeme kararlaştırıldığı, bu ödeme şeklinde ihracatçının bedelini almadan malı alıcısına gönderdiği,

mal mukabili ödemede ihracatçı zamanında malın bedelini alamamak veya mal bedelini hiç alamamak gibi risklerle karşı karşıya olduğu, bilirkişi heyetince dosyaya sunulan Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2010/15103 E., 2012/5643 K. ve 9.4.2012 tarihli kararı incelendiğinde de görüleceği üzere bu kararda konişmento ibraz edilmeksizin eşyanın taşıyan tarafından teslim edilmesinde taşıyana karşı tazminat isteminin yöneltilip yöneltilemeyeceği ödeme şeklinin vesaik mukabili yahut mal mukabili olmasına göre farklı şekilde irdelendiği,

kararda davalı taşıyanın konişmento aslını teslim almaksızın emtiayı alıcıya teslimi halinde dahi alıcının mal bedelini ödememe imkan ve ihtimalinin mevcudiyeti karşısında davalının salt bu eylemi nedeniyle sözleşmeye aykırı davrandığının kabulü ile sonuca gidilmesinin hatalı görüldüğü, nitekim alıcının konişmento aslını taşıyana sunması ile mal bedelini ödemesi arasında illiyet bağının mevcut olmadığının ifade edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; somut olayda nama yazılı konşimento olduğunu, müvekkil davacı şirket ile Libya'daki alıcı firma arasındaki ticari ilişkide yazılı satış sözleşmesi bulunmadığını, satışların şifahi anlaşma ile yapıldığını, Libya'daki firma ile mutabakata varıldığında müvekkili şirketin ürünleri konşimento ibraz şartına bağlı olarak gönderdiğini, yani konişmentonun garanti fonksiyonundan yararlanılarak ticaret yaptığını, taraflar arasında yazılı bir satış sözleşmesi olmadığını,

buna rağmen Mahkemenin dosyada olmayan bir bilgi ve delili var gibi kabul ederek sözleşme varmış gibi değerlendirme yapmasının açıkça hukuka aykırı olduğunu, faturada yer ... mal mukabili ibaresi ile taraflar arasında mal mukabili satış kararlaştırıldığı sonucuna varılamayacağını, faturada yer ... mal mukabili ibaresinin mal alıcıya teslim edildikten sonra ödeme yapılması anlamına gelmeyeceğini, mal mukabili ibraresinin sadece ödemenin peşin alınmadığını ifade için kullanıldığını, bu durumun "satıcı malı yükler, alıcı yükün taşıyana teslim edildiğini veya duruma göre varış limanına ulaştığını teyit alınca satıcıya ödemesini yapar,

satıcı ise ödeme yapıldığında elindeki konşimentoyu alıcıya (kargo ile) göndererek onun taşıyandan malı teslim almasını sağlar" şeklinde işlediğini, davalı şirketin, konişmento olmaksızın malları teslim ettiğini, alıcı firmanın ise müvekkili şirkete ödeme yapmadığını, somut olayda taşıma nama yazılı konişmento ile yapılmış olup, davacı müvekkilinin, yükün, konişmente olmaksızın alıcısına teslim edilmesi yönünde bir izni ya da muvafakati olmadığını, yükün alıcısına konişmentosuz ve böylece navlun sözleşmesinden ... akdi sorumluluk açıkça ihlal edilerek teslim edildiğini, davalının hukuka aykırı eylemi ve zararın sübut bulduğunu,

zarar ile davalı taşıyanın hukuka aykırı eylemi arasındaki illiyet bağının bulunduğunu, mahkemece ... ve ek bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmeden karar verilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu, dosyaya ibraz edilen uzman mütalaasının mahkemece hiç bir şekilde tartışılmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşımaya ilişkin konişmentoda "asıl konişmento nüshalarından biri usulüne uygun bir şekilde eşya yahut ordino karşılığında sunulmalıdır" şerhi bulunduğu, bu şerhe ve anılan kanuni düzenlemelere rağmen taşınan eşyanın konişmento sunulmadan alıcısına teslim edildiği, bu durumun ... başına alıcının satım bedelini ödememesi nedeniyle oluşan zarardan taşıyanın sorumlu olması için yeterli olmadığı, mal mukabili satımda satılan malın teslim yerine ulaşması ve malın alıcısına teslim edilmesinden sonra satım bedelinin ödendiği,

davacı tarafından resmi makamlardaki işlemlerde de satışın mal mukabili olduğunun bildirildiği, davacı tarafından da davalı taşıyıcının ancak satılan emtia bedelinin tahsilinin sağlanmasını müteakip gönderilene malı teslim edilmesi gerektiği ya da konişmentonun başka bir alıcıya ciro ve teslim edildiğinin iddia ve ispat edilmediği, ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrarlayarak kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, konşimento ibraz edilmeden alıcısına teslim edilen eşya nedeniyle taşıtanın uğradığı zararın tazmini istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2.6102 sayılı Kanun'un 1228 ... maddesi, 1230 uncu maddesinin birinci fıkrası, 1232 nci maddesinin dördüncü fıkrası, 1236 ncı maddesi.

3.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.