Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/6909 K.2023/6604

Taraflar arasındaki nakliyat emtia poliçesinden kaynaklanan rücuan tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 11.02.2006 tarihinde davalı tarafından .../... plaka sayılı araç ile dava konusu malların Moskova’ya nakliyesi sırasında araç şoförünün kusuru sonucu neden olduğu tek taraflı kazada taşınan malların hasarlandığını, yapılan ekspertiz incelemesi sonucunda 21.600,00 TL hasar bedelinin sigortalıya ödendiğini, ileri sürerek sigortalıya ödenen 21.600,00 TL’nin ödeme tarihi 31.05.2006 tarihinden itibaren faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu malların zamanında ve sağlam bir şekilde alıcı firmaya teslim edildiğini, hamule senedi incelendiğinde malların hasarsız bir şekilde teslim edildiğinin anlaşıldığını, taşımaya konu malların değerinin 9.297,60 TL olduğunu ve bu ödemelerin gümrük vergilerinin düşük ödenebilmesi için mal faturalarının düşük birim fiyat üzerinden düzenlendiğinin söylendiğini, böyle bir ödemenin yapılmasının doğru olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen (İlk) Karar

Mahkemece 05.06.2014 tarih, 2013/319E. ve 2014/250 K. sayılı kararı ile hamule senedinde malın hasarlı olduğuna dair ihtirazi kayıt bulunmadığı, Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesinin (CMR) 30 uncu maddesi uyarınca ihbar yapılmaması nedeniyle taşıyıcının sorumluluğu olmadığı, 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6762 sayılı Kanun) 1301 inci maddesi gereğince rücu davası açılabilmesi için sigortalıya ödeme yapılması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkının bulunması gerektiği, davacı yönünden rücu koşullarının gerçekleşmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 19.01.2016 tarih, 2015/9874 E. ve 2016/469 K. sayılı kararı ile“.., davacı taraf dava dilekçesinde sigortalıya 31.05.2006 tarihinde ödeme yapıldığını belirttiği ve delil listesinde ibraname ve tazminat makbuzuna dayandığı halde anılan belgeler davacıdan talep edilmeden 6762 Sayılı TTK'nın 1301 inci maddesi uyarınca rücu koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

2- Ayrıca, taşımaya ilişkin hamule senedinde alıcının emtiayı hasarlı teslim aldığına dair ihtirazi kayıt olmadığı belirtilmiş ise de, hükme esas alınan bilirkişi raporunda hamule senedinde alıcının imzasının bulunduğu yerde Rusça ibareler olduğu, belgenin tercüme edilmiş halinin dosyaya sunulması gerektiği belirttiği halde, davacıdan istenen okunaksız ve tercümesiz hamule senedine dayanılarak, malın hasarlı teslim alındığına dair ihtirazi kayıt olmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Bu itibarla, mahkemece hamule senedinin okunaklı ve tercüme edilmiş olarak ibrazı istenerek, davalı taşıyıcıda hamule senedinin bir suretini sunduğuna göre, gerektiğinde anılan belge davalıdan da talep edilerek, neticesine göre bir karar vermek gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

3- Öte yandan, CMR 30 uncu maddesine göre taşıyıcıya kayıp veya hasar nedeniyle ihbarın hiç veya zamanında ileri sürülmemiş olması, taşıyıcıya karşı dava açılmasını engellemez. Taşıyıcıya çekince bildirilmemesinin somut etkisi, gönderilenin eşyayı taşıma senedinde yazılı olduğu biçimde teslim aldığı yolunda taşıyıcı lehine karinenin doğmasına neden olup, bu karinenin ortadan kaldırılması ve taşıyıcının sorumlu olduğunun ileri sürülerek taşıyıcıya karşı dava açılması mümkündür.

Böyle bir davada ispat yükü davacıda olup, çekince gösterilmiş olsun veya olmasın, malların kısmen veya tamamen kaybının yada hasarının, taşıyıcının malları teslim aldığı an ile malları teslim ettiği an arasında meydana geldiğini, bir başka deyişle taşıyıcı lehine oluşan karinenin aksini ispat etmekle yükümlüdür.

Nitekim, davacı taraf Rus yetkilileri tarafından düzenlenen kaza tutanağı ve alıcı firmanın malların hasarlı olarak teslim edildiğine dair yazısını dosyaya ibraz etmiştir.

Bu itibarla, mahkemece davacının malın hasarlı olarak taşındığına dair dellilleri incelenip değerlendirilmeden CMR 30 uncu madde gereğince taşıyıcıya ihbar yapılmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmesi doğru olmadığı ..” gerekçesiyle karar bozulmuştur. Davalı vekilince karar düzeltme yoluna başvurulmuştur.

C. Karar Düzeltme Kararı

Dairemizin 28.09.2017 tarih, 2016/5925 E. ve 2017/4842 K. sayılı kararı ile Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, davalı vekilinin 1086 sayılı Hukuk Usulu Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 440 ıncı maddesinde sayılan hallerden hiçbirini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteğinin reddine karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sigortalının ...

Tarım Ürünleri A.Ş., sigortacının Finans Sigorta A.Ş., teklif tarihinin 06.02.2006, emtia cinsinin portakal, mandalina, limon, greyfurt, domates ve hıyar olduğu, sigorta bedelinin 310.000,00 TL olduğu, poliçeye göre bu sigorta emtianın kamyon ve treyler ile sevkiyatı esnasında ateş, yıldırım, seylap, dere taşması, çığ, toprak ve dağ heyelanı, köprü yıkılması, yolların çökmesi, kamyon ve treylerin devrilmesi, yanması,

çarpması ve çarpışması sonucunda taşınan emtianın uğrayacağı ziya ve hasarları muafiyetsiz olarak temin edileceği, beher hasar vukuunda sigorta bedelinin %5' i oranında tenzili muafiyet uygulanacağı, kamyon plakası ...-0651, mal bedelinin 28.000 TL olduğu, 07.02.2006 tarihli Gümrük Beyannamesine göre; göndericinin dava dışı ... Tarım Ürünleri A.Ş., alıcının Rusya/Moskova adresli ...

Company firması olduğu, teslim şeklinin FOB olduğu, Hamule senedine göre gönderici ve alıcının Gümrük Beyannamesindeki gibi olduğu, malların teslim yeri ve tarihinin Antalya-07.02.2006, brüt ağırlığının 5.520 kg hıyar+16.050 kg domates=21.570 kg olduğu, emtianın 24 nolu kutucuktan anlaşıldığı üzere 11.02.2006 tarihinde teslim alındığı, davacı ... şirketinin sigortaladığı sigortalı ürünleri taşıyan ... plakalı aracın Rusya da kaza yaptığı, ... plakalı davalı şirket aracının “Römorkun sağ tarafa deforme olmuştur” şeklinde tespitin yapıldığı, rizikonun gerçekleşmesi üzerine davacı Finans Sigorta AŞ’nin sigortalısı dava dışı ...

Tarım İnşaat San. ve Tic. AŞ’ye ait nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında sigortalanmış sigortalı ürünler hasar gördüğü için davacı şirket tarafından dava dışı sigortalıya 31.05.2006 tarihinde 21.600,00 TL ödeme yapıldığı, dava dışı ...

Tarım Ürünleri AŞ’nin ürünlerini teslim alan Moskova’daki şirketin 25.02.2006 tarihli yazısında ürünlerin 16.02.2006 tarihinde %65 hasarlı olarak geldiğine dair yazının mevcut olduğu, bozma ilamında da belirtildiği üzere ziya ve hasar ihbarında bulunulmamasının, tazminat hakkını düşürmeyeceği, sadece ziya ve hasarın, eşyanın taşımacının sorumluluğunda olmadığı bir esnada vuku bulduğuna delalet edeceği;

ziya ve hasarın varlığının taşımacının katılımı olsun veya olmasın resmi makamlarca tutulmuş tutanakla ispatlanabileceği, somut olayda her ne kadar kaza tutanağında yükün hasara uğrayıp uğramadığı hususunda bir tespit yer almasa da “... plakalı davalı şirket aracı hakkında “Römorkun sağ tarafa deforme olmuştur” şeklindeki tespit dikkate alındığında hayatın olağan akışında römorkörün devrilmesi halinde taşınmakta olan portakal, mandalina, limon, greyfurt, domates ve hıyar gibi ürünlerin de hasara uğrayacağı,

sonuç itibariyle ... plakalı davalı şirket aracın römorkunun devrilmesi sebebiyle ürünün hasarlandığını kabul edilerek CMR Konvansiyonu’nun 17 nci ve 30 uncu maddeleri uyarınca davalı şirketin taşıyan olarak sigorta tarafından ödenen hasar bedelinden sorumlu olduğu, sigorta poliçesi, teminat şartları ve riziko gerçekleştiği dikkate alındığında davacının davalı nakliye şirketinden ödediği hasar bedelini rucüen tahsilini talep edebileceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 18.292,70TL'nin 18.07.2006 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle.

Yargıtay'ın 28.02.2013 tarih, 2011/2598 E. ve 2013/3719 K. sayılı bozma ilamı uyarınca kazanılmış haklarının olduğunu, 21.01.2014 tarihli celsede yerel mahkemece 1 ve 2 no.lu ara kararlar ile davacı tarafa hamule senedinin yeminli tercüman tarafından Türkçeye tercüme edilmiş okunaklı örneğini ibraz etmesi ve alıcının hamule senedine çekince koyup koymadığı hususundaki delillerini bildirmesi için 2 haftalık kesin süre verildiğini ve verilen kesin sürede işlem yapılmadığında bu delilden vazgeçmiş sayılacağı hususunun ihtarına rağmen söz konusu ara kararının yerine getirilmediğini,

sigortalının dava hakkının bulunmadığından davacının da dava hakkının bulunmadığını, dava konusu olayda sadece rus şirketinin tek taraflı olarak yazdığı bir yazının olduğunu, resmi makamlarca tutulmuş bir tutanağın bulunmadığını, hamule senedinde hasara ilişkin bir ihtirazi kaydın bulunmadığını, hasara ilişkin müvekkiline usulune uygun yapılan bir ihbarın bulunmadığını, müvekkili lehine oluşan karinenin aksinin davacı tarafından ispatlanamadığını, kazadan sonra şirketin diğer aracı ... plakalı araçla aktarılarak hamule senedindende anlaşılacağı üzere zamanında emtiaların alıcı firmaya teslim edildiğini, alıcı firmanın,

Beynelmilel Hamule Senedine malların hasarlı olduğuna dair herhangi bir ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin imza karşılığında kayıtsız şartsız bir biçimde malları teslim alması, müvekkilimin yükümlülüklerini yerine getirerek taşıdığı malları sapa sağlam alıcı firmaya zamanında teslim ettiğinin açık göstergesi olduğunu, malların alıcı firmaya teslim edildiği tarih 11.02.2006 olmasına karşın, mal gönderen sigortalının dolayısıyla davacının davasına dayanak yaptığı ve içeriğini kesinlikle kabul etmediğimiz ...

Sigorta Ekspertiz Hizmetleri A.Ş.’nin ekspertiz rapor tarihi 24.04.2006 olduğunu, kaza tarihi ile malların teslim tarihinden yaklaşık iki buçuk ay sonra, olayın meydana geldiği ve malların bulunduğu yer olan Rusya’da değil İstanbul’da sözde bir ekspertiz raporu hazırlandığını, Adana 13. İcra Müdürlüğünün 2010/12311 E. sayılı dosyası kapsamında ödendiği nazara alınmaksızın yeniden hüküm kurulmuş olması usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, nakliyat emtia sigorta poliçesinden kaynaklanan rücuan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesinin (CMR) 17 ve 30 uncu maddeleri, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6762 sayılı Kanun) 1301 inci maddesi.

3.Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,