Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/1094 K.2024/4423

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili tarafından 01.01.2009 yılından önce keşide edilerek davalının babası ...'na teminat için yıllar önce verilmiş olan 500.000 YTL'lik tarihsiz çekin usulsüz olarak davalı tarafından icra takibine konu edildiğini, çekin kambiyo senedi vasfını taşımadığını, davacının, davalıya borcunun bulunmadığını ileri sürerek davacının, davalıya borçlu olmadığının tespitine ve icra takibinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; kambiyo senedinin illetten mücerret olması sebebiyle borcun sebebini açıklamak gibi bir mecburiyetinde olmasa da bu borcun davacı şirketin yetkilisine verilen borç karşılığı alınmış bir kıymetli evrak olduğunu, müvekkilinin tacir olmadığını, yıllardır ticaretle uğraştığını belirten şirket yetkilisinin bu çeki teminat olarak verdi ise evrakın arkasına ''Teminat çekidir, devir ve ciro edilemez'' gibi ibareler ile evrakın teminat mukabili olduğunu belirtmesi gerektiğini, dava konusu çekin üzerinde keşide tarihi bulunduğunu, dolayısıyla evrakın kıymetli evrak vasıflarına haiz bir evrak olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu çekte davacının keşideci, davalının hamil olduğu, çek bir ödeme vasıtası olup, çek keşidecisinin çekteki bedelin ödendiğini ispat ile yükümlü olduğu, davacı tarafın çek bedelinin ödendiğini ispatlayamadığı, çekin teminat olarak verildiğine ilişkin davacı tarafça herhangi bir yazılı belge sunulmadığı, ayrıca uyuşmazlık konusu çekten dolayı 250.000,00 TL kısmi ödeme yapıldığı hususunun da yazılı belge ile ispat edilemediği, davalı tarafın ise söz konusu çekin davacı tarafa elden verilen nakit para karşılığında düzenlendiği,

davacı şirket ile aralarındaki ticari ilişkiden kaynaklı olarak düzenlenmediğini savunduğu, davacı tarafından uyuşmazlık konusu çekin davalıya şirketten olan alacağı nedeniyle verilen bir çek olup olmadığı hususunda yemin teklif edildiği, davalının yeminli beyanında söz konusu çekin herhangi bir teminat karşılığında verilmediği veya davacı şirket ile aralarında ticari ilişkiden kaynaklı olarak verilmediği, davacıya 500.000,00 TL nakit para verilmesi karşılığında söz konusu çekin alındığı yönünde yemin ettiği, davacının yemin kesin deliline dayandığı ve teklif edilen yeminin de davalı tarafından eda edildiği,

böylece davacı tarafın çekin teminat karşılığında verildiği veya aralarındaki ticari ilişkiden kaynaklı olarak verildiği hususunu ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı ... Bulut Ltd. Şti.'yi devir alan ...'un, akrabası olan ...’dan yaklaşık 10 yıl önce 500.000,00 TL nakit borç aldığını, bu borcunun yarısını taksitler halinde ...’na elden ödediği halde bakiye kısım için teminat olmak üzere şirkete ait bir teminat çeki verildiğini, bu çekte rakam ve imza şirket temsilcisi ...

Bulut tarafından diğer kısımların ise tahminen alacaklının oğlu ... tarafından doldurulduğunu, dava konusu çekin, Türk Ekonomi Bankasının 019668 no.lu hesabına ait olduğunu, ilgili bankadan bu hesaba ait dökümlerin istendiğini, gelen cevapta bu hesaptan keşide edilen diğer çeklerin 2007 yılı içinde işlem gördüğünün anlaşıldığını, aynı hesaba ait çeklerin yıllar önce bankaya ibraz edilmiş olmasına rağmen dava konusu çekin ise kambiyo senetlerine mahsus 3 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra,

asıl muhatap ...’nun oğlu ... tarafından boş olan keşide tarihi olarak 24.06.2016 tarihi eklenip bankaya yaklaşık 10 yıl sonra tahsil için ibraz edildiğini, daha sonra ise alacaklı vekilince icra işlemine ve taraflarınca menfi tespit davasına konu edildiğini, çekin adi bir belge olduğunu, yemin teklifinde bulunduklarını, şirket yetkilisinin “…..çekin şirketten ve aramızdaki ticari ilişkiden kaynaklı olarak verilmediği,

sonradan şirket temsilcisi olan davacı ...’a 500.000,00 TL nakit para verildiği ve onun karşılığında davacı tarafından yani ... tarafından 500.000,00 TL tutarlı çek verilmiştir...” şeklinde yemin ettiğini, davalının yemin metnindeki beyanından iş bu çekin şirket ile davalı ile şirket arasındaki nakit veya mal alışverişinden kaynaklanmadığını yani bu çekin teminat çeki olduğunu açıkça ikrar ettiğini, davalının kendisine ait bir alacağın mevcut olmadığını, davacı ... ile babası ... arasında bir alışveriş olduğunu dolaylı olarak itiraf ettiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu çek üzerinde teminat senedi olduğuna dair bir ibare bulunmadığı, taraflar arasında bu hususta yazılı bir anlaşma da bulunmadığı, senetlerin teminat senetleri olarak verildiği iddiasının kesin delillerle ispat edilmesi gerektiği, çek ödeme aracı olup, ticari olarak çekin kural olarak mevcut bir borcun tediyesi amacıyla verildiğinin kabulü gerektiği, davacı tarafın iddiasını kanıtlayacak mahiyette yazılı ve kesin delil sunamadığı, dolayısıyla ispat yükü üzerinde olan davacının bu iddiasını ispatlayamadığı, yemin delilinin de davalı yanca yerine getirildiği, mahkeme kararının isabetli olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, davacının keşidecisi olduğu çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,