Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/2419 K.2024/773

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Irak vatandaşı olup parfüm işiyle iştigal ettiğini, Türkiye'den sipariş etmiş olduğu parfümlerin bedelini davalının banka hesabına havale ettiği halde, davalının bedeli ödenen malı teslim etmediğini ve müvekkilinin zararının da karşılanmadığını ileri sürerek, ödenen mal bedelinin tahsili amacıyla davalı hakkında İstanbul Anadolu 11. İcra Müdürlüğünün 2012/20316 E. sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, takibin davalının itirazı üzerine durduğunu ileri sürerek itirazın iptaline ve icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın dava konusu ürünleri almamasının Irak Hükümetinin ithalat aşamasında istediği gözetim sertifikalarını, bedelini ödeyip temin edememiş olmasından, bu belgeleri almamasından kaynaklandığını, ürünlerin EXW tabir edilen satış şekline göre davalı tarafından depoda davacıya teslim edilmesiyle davalının üstlendiği edimini ifa etmiş sayıldığını, bu doğrultuda davalı tarafın ısrarla malların hazır olduğunu, depodan alınması gerektiğini davacıya bildirdiğini, ancak davacı tarafın sürekli çalıştığını bildirdiği nakliye şirketinden araç gönderip hazırlanan ürünleri davalının deposundan aldırmadığını,

hatta İstanbul'da yönlendirebilecekleri biri varsa ona dahi teslim edilebileceğine dair davalının davacıya gerekli tüm bildirimleri yaptığını, taraflar arasında yapılan yazışmaların bu durumu açıkça ortaya koyduğunu, ancak davacı tarafın EXW teslim şekli gereği üstlenmesi gereken gözetim ücretlerini ödemekten kaçındığını, yüke eşlik etmesi gereken gözetim belgelerinin bedelini, mesul olmadığı halde davalı tarafa ödetmek istediğini, davalı tarafın davacı ile yaptığı ticarette herhangi bir kusuru bulunmadığını, davacının anlaşmayı bozup ürünleri teslim almadığını, bu nedenle davanın dayanaksız olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 11.09.2015 tarih, 2015/325 E. ve 2015/807 K. sayılı kararı ile davacı asilin Irak vatandaşı olması sebebiyle yabancılık teminatını yatırması için 2 hafta kesin süre verildiği, yatırılmadığı takdirde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 88 ... maddesi uyarınca davanın usulden reddine karar verileceğinin ihtar edilmiş olduğu ancak davacı vekilinin kesin süreye rağmen yabancılık teminatını yatırmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. Davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Kapatılan 19. Hukuk Dairesinin 19.06.2017 tarih, 2016/10914 E. ve 2017/5114 K. sayılı kararı ile“.. Türkiye Cumhuriyeti ile Irak Cumhuriyeti arasında imzalanan Hukuki ve Adli İşbirliği Sözleşmesi 02.08.1992 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup söz konusu anlaşmanın Adli Yardımlaşma Kapsamı başlıklı 1.maddesinde kefalet veya teminat akçesi istenemeyeceği hükme bağlanmış olduğundan Irak vatandaşı olan davacının teminat yatırma zorunluluğu bulunmaması nedeniyle yargılamaya devam olunması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmadığı.. ” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının Irak vatandaşı olup Irak da parfüm işi ile iştigal ettiği, taraflar arasında EXW teslim şekline göre bir ticari ilişkinin kurulduğu, EXW teslim şekline göre alıcının ürünleri satıcının bulunduğu yerden almak suretiyle hareket ettiği, davacının davalıya parfüm siparişinde bulunduğu, davalı tarafından, davacı adına 28.03.2012 tarih 2012/86 sayılı proforma fatura düzenlediği, söz konusu proformada kayıtlı ürünlerin 26.04.2012 olan teslim tarihi ambalaj şekli, cinsi, özelliklerinin belirli olduğu, fiyatının ise EXW teslim şekline göre belirlendiği,

EXW teslim de satıcının masraf ve sorumluluğu minimum düzeyde iken alıcının masraf ve sorumluluğunun maksimum düzeyde olduğu, bu sorumluluktan ... riskleri de üstlendiği, ancak teslim şekli EXW olsa da fiili ihracatın gerçekleşmesi ve ürünlerin kararlaştırılan tarihte satıcı olan davalının deposundan alıcı olan davacının navlun anlaşması yaptığı taşıyıcıya teslim edilmesi ve nihayetinde ihracata konu malın Türkiye gümrük bölgesinden çıkış yapması halinde mümkün olacağı,

ayrıca teslim edilen ürünlerin kalite kontrolünün yapıldığını ve olması gereken kalitede olduğunu tesvik eden belgelerin sağlanması için yapılan masrafları satıcının ödemesi gerektiği, davacı tarafın davalıya çalıştığı nakliye şirketinin Lemax olduğunun bildirdiği ve dava konusu ürünlerin faturası, koli listesi, BV sertifikası ile birlikte 06.08.2012 tarihli email ile talep ettiği,

her ne kadar davalı BV ücretinin yatırılması gerektiği ve bunun davacı tarafça sağlanmadığı savunmasında bulunmuş ise de gerekli belgelerin olmaması yada yetersiz olması sebebiyle herhangi bir zarar oluşursa tazmininden taşıyıcıya karşı alıcının değil gönderenin sorumlu olduğu,

dava dosyasında davalı tarafın işyerinde çıkan yangından bir kaç gün önce dava konusu ürünlerin sevkiyata eşlik edecek belgeler ile birlikte hazır edildiğine yada sonraki süreçte 3 kez hazır edildiği veya araç gönderildiği halde ürünlerin teslim edilemediğine dair dosyada bir belgeye rastlanmamış ise de davacının davalı tarafa sözleşme konusu ürünlerin bedelini peşin ödeme şekline göre transfer ettiği ancak dava konusu ürünlerin fiili ihracatının gerçekleşmediği, davacının ödediği 18.468,00 USD 'nin davalı tarafın uhdesinde kaldığı,

28.02.2008 tarih 26801 sayılı tebliğin 8 ... maddesinin birinci fıkrasına göre peşin döviz karşılığında ihracatın 18 ay içerisinde gerçekleştirilmesinin zorunlu olduğu, bu zorunluluğa ihracatçının (davalının) haklı bir nedenle de olsa riayet edememesi yada ithalatçının (davacının) bedelini peşin ödediği malın alımından vazgeçmesi halinde transfer edilen bedelin satıcının uhdesinde kalacağına dair mevzuatta herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı,

dolayısıyla dava konusu proformada kayıtlı ürünlerin fiili ihracatının gerçekleşmediği ... olduğu ancak takipten önce davalının temerrüde düşürülmediği gerekçesiyle davacının davasının kısmen kabulü ile davalı borçlunun İstanbul Anadolu 11. İcra Müdürlüğünün 2012/20316 E. sayılı dosyasına yaptığı itirazın kısmen iptaline, takibin 18.468 USD asıl alacak üzerinden devamına, takip tarihinden itibaren bu bedele 3095 sayılı Yasanın 4/a maddesi gereğince faiz uygulanmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının müvekkilden bedelini ödeyerek satın aldığı ürünlerin teslimatının yapılmadığı iddiası ... dışı olduğunu, ürünlerin ürünler müvekkil tarafından hazır edildiğini ancak davacı taraf bir türlü ürünlerini gelip teslim almadığını, davacı tarafa birden fazla kez ürünlerinin hazır olduğu ve taraflarınca gelip alınması gerektiğinin mail yolu ile ihtarat yapıldığını, söz konusu yazışmalara ilişkin kayıtların taraflarınca mahkemeye sunulabileceğini,

ayrıca elektronik ortamda bulunan yazışmaların uzman bilirkişi tarafınca da incelenmesi talep edilmiş olsa da mahkemece dikkate alınmadan nihai karar verildiğini, ürünlerin hazır edildikten sonra fabrika deposunda kalmasının daha önce çıkan yangında olduğu gibi, müvekkili şirkete sorumluluk ve risk yüklediğini, EX-WORK teslim şekillerinde alıcının biran önce ürünlerini teslim alması gerektiğini, EX-WORK yani "İş yerinde teslim" teriminin, satıcının malları, kendi yerinde veya ismen belirlenmiş başkaca bir yerde (fabrika, depo, işyeri gibi) alıcının tasarrufuna bırakarak teslim etmesini ifade ettiğini,

alıcının çeşitli gözetim sertifikaları da dahil ve ticari belgelerinin masraflarını kendisi karşılaması gerektiğini, alıcının tüm masraf ve risk kendisine ait olmak üzere, mallara ilişkin her türlü ihracat ve ithalat işlemleri için gerekli olan lisans vb. idari ve ticari belgeleri düzenlemek, gerekli izinleri almak, gümrük işlemlerini yaptırmak ve gümrük vergilerini ödemekle sorumlu olduğunu, satıcı olarak davalı müvekkilinin alıcıya yardımcı olduğunu, davacının dava dilekçesinde belirttiği gibi EXW teslim şekli ile anlaşma sağlandığını, fakat davacının iddia ettiği gibi lisansların ve sertifikaların ücretlerinin satıcı değil,

alıcının ödemekle yükümlü olduğunu, yangından önce malların hazır olduğunun bildirildiğini ancak bildirime rağmen mallar alınmadığını, bu hususun mail yazışmaları ile de açıkça ortaya konduğunu, 08.08.2012 tarihli mailinde "Lütfen biri İstanbul da ürünleri teslim alsın" diyerek açık ve net bir şekilde ürünlerin hazır olduğunu ve alınması gerektiğini, sertifikayı beklemek zorunda olmadıklarını bildirmesine rağmen alıcının bir türlü ürünlerini teslim almaması sonucunda depoda çıkan yangın sonucunda ürünlerin zarar görmesi sebebiyle ürünlerin tekrar üretildiğini,

bu nedenle müvekkilin büyük zorluk yaşayarak zarar uğradığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ekswork teslim şekli ile yapılan anlaşma sonucunda alıcının sözleşmeden dönerek ödediği parayı satıcıdan iade amacıyla başlattığı icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun (20004 sayılı Kanun) 67 nci maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 88 ... maddesi.

3.Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,