Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/27 K.2024/3401

Taraflar arasındaki muarazanın men'i davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilince keşide edilen davalının Gaziantep .... Şubesine ait 2001343 numaralı çekin hamili tarafından kaybetmesi neticesinde alınan zayi kararına rağmen davalı banka nezdinde çekin halen daha görünüyor olması sebebiyle zayi olan çek kaydının sistemden silinmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı banka vekili cevap dilekçesinde; bankanın yaratılmış gerçekleştirilmiş bir muarazası bulunmadığından müvekkili banka aleyhine muarazanın meni davası açamayacağını, dava konusu çekin mahkeme kararı ile iptal edilmesi onun tamamen yok edilmesi anlamına gelmeyeceğini çeki bulunduran kişinin haklarını değiştirmeyeceğini, müvekkili aleyhine açılan davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 28.05.2021 tarihli duruşmada davacı vekilince çek kaydının sistemden silinmesinin banka tarafından gerçekleştirildiğinin ve davanın konusuz kaldığının bildirildiğini, davacının çekin zayi nedeniyle iptaline ilişkin Gaziantep 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/111 E., 2020/527 K. sayılı ilamı ve kesinleşme şerhini davalı bankaya noter kanalı dava açılmadan önceden ibraz etmiş olması dikkate alındığında davacının işbu davayı açmakta haklı olduğu gerekçesiyle dava konusuz kaldığından dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve davacı lehine vekalet ücretine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı banka vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı banka vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesinin dava dosyasını karara bağlamadan önce delillerini toplamadığını ve neticesinde yanlış karar verdiğini, müvekkil bankaca yaratılmış/gerçekleştirilmiş bir muaraza bulunmadığından, müvekkili banka aleyhine muarazanın men'i davası açılamayacağını, davanın esasa dahi girilmeksizin reddi gerekmekte iken davanın konusuz kaldığına ilişkin kararın doğru olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu çeke ilişkin iptal ve düşüm işleminin davadan sonra bankaca 27.05.2021 tarihinde gerçekleştirildiği, oysa ki davadan evvel 29.12.2020 tarihli ihtarname ile davalı bankaya zayi ile ilgili mahkeme kararının e-imzalı suretinin ekte gönderildiği, bu nedenle davanın açılmasına davalının sebebiyet verdiği ve dava tarihi itibariyle davalının haksız olduğu, dolayısıyla ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davalı banka vekili istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı banka vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı banka vekili temyiz dilekçesinde özetle; dilekçelerindeki ve istinaf başvurusundaki nedenlerle, müvekkilince yapılan işlemin mahkeme tarafından verilen kıymetli evrak iptaline ilişkin kararın sisteme işlenmesinden ibaret olduğunu, dolayısıyla bu çek ibraz edilirse müvekkili bankaca bu çek hiç var olmamış gibi davranılmayacağını, aksine çek var olduğundan iptal kararı uyarınca üzerine şerh düşüleceğini, zira 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 652 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca,

iptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak ileri sürebileceği veya yeni bir senet düzenlenmesini talep edebileceğinin belirtildiğini, dava konusu kıymetli evrakın/çekin mahkeme kararı ile iptal edilmesinin onun tamamen yok edilmesi/yok sayılması anlamına gelmediğini ve çeki elinde bulunduran kişinin haklarını değiştirmeyeceğini, dava konusu çekin kayıtlardan tamamen silinmesi gibi bir işlem bulunmadığını, 5941 sayılı Çek Kanunu (5941 sayılı Kanun) kapsamında karşılıksız çek keşide eden keşideci hakkında bir çok yükümlülük, yasaklılık, mahrumiyet ve ceza hükümleri bulunduğunu,

çek kaydının bütün kurumlar kapsamında kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini, aksi durumda keşidecinin 5941 sayılı Kanun kapsamındaki mahrumiyetlerini dolanmış olacağını, T.C. Merkez Bankası’nın 25.03.2010 tarih, 15766 sayılı yazısı ekinde müvekkil bankaya gönderilen “Risk, Protestolu Senet ve karşılıksız Çek İşlemleri Genelgesi'”nin, "IV.I.

Bildirim Dönemi ve şekli" başlıklı yazı kapsamındaki yazışmaların müvekkili bankadan celbi gerektiğini, müvekkili banka tarafından yaratılan bir mağduriyet bulunmadığını, davanın açılmasına sebebiyet vermediğini, davanın esastan reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, çek hesabı üzerinde kayıtlı görünen ancak bankaya dönüşü sağlanmamış çek yaprağının zayi kararı riskinin devam etmediğinin tespiti ile çek yaprağının düşümü istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,