Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/2724 K.2024/5272

Taraflar arasındaki marka hükümsüzlüğü, marka hakkına tecavüz ve haksız rekabetin önlenmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ... - Fen Bilimleri Merkezi Dersanesi vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin "FEM Bilimleri" esas unsurlu tescilli markalarının olduğunu, müvekkilinin bilim adamlarının fotoğraflarından oluşan şekil ve özel oluşturulmuş grafik şeklindeki tik işaretinden oluşan markasının davalı yanın okullarda, eğitim merkezlerinde ve dersanelerde birebir ve aynen kullanmak sureti ile müvekkili markalarına tecavüzde bulunulduğunu, İstanbul Anadolu 1 Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2016/80 ve 2016/109 D.İş sayılı dosyaları ile tecavüzün tespit edildiğini, internet sitelerinde de müvekkili markaları ile iltibas oluşturacak şekilde marka kullanıldığını,

davalı yan her ne kadar marka görseli içerisine Ünsev ibaresini yazmış ise de, bu kullanımın müvekkilin bir şubesi ya da bir kolu izlenimi verdiğinden, iltibasa neden olduğunu iddia ederek marka hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespitini, önlenmesini ve ref'ini, maddi durumun ortadan kaldırılmasını, davalıya ait 2015/34123 nolu ÜNSEV FEN BİLİMLERİ MERKEZİ ibareli markanın hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinini, davalı adına kayıtlı http://www.unsevfenbilimleri.com/ adlı internet sitesine erişimin engellenmesini talep etmiştir.

Ayrıca davacılar vekili 12.12.2019 tarihli ıslah dilekçesinde hükmün ilanı talebinde bulunmuştur.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin Ünsev Fen Bilimleri ibaresini tescil ettirdiğini ve markasına yönelik yeni bir logo tasarladığını, müvekkilinin bilim adamları ve diğer unsurlarını kullanmadığını, tabelanın tamamen farklı olduğunu, müvekkilinin "FBM Fen Bilimleri Okulları" markasını üçüncü kişi ile yaptığı marka kullanım sözleşmesine dayalı olarak bir süre kullandığını, sözleşme süresinin bitmesinin ardından mevcut okulların ismini "Ünsev" olarak yeniden tescil ettirdiğini, davacı tarafından tescil işlemine yapılan itirazların reddedildiğini, marka tecavüzünün olmadığını, davacının kötü niyetli olduğunu beyan ederek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ÜNSEV Fen Bilimleri Merkezi markasındaki "fen bilimleri" ibaresinin zayıf marka niteliğinde olduğu ve markada tali bir unsur olarak yer aldığı, davalının markasındaki esas unsurun ÜNSEV ibaresi olduğu, davacı ve davalı tarafların eğitim sektöründe faaliyet gösterdiği, taraflara ait markalarda ortak unsur niteliğindeki “fen bilimleri'’ ibaresinin, markaların tescilli olduğu mal ve hizmetler ile yakınlık içerisinde olduğu, “Fen bilimleri" ibaresinin, bilimin bir alanı olup;

halk arasında eğitim sistemi içerisinde öğrencilerin ağırlıklı olarak öğrenmeyi seçtiği bilimlerin genel adı olarak da kullanıldığı, eğitim sektörü bakımından ayırt ediciliği bulunmadığından “fen bilimleri” ibaresi cins isim olarak nitelendiği, davacıya ait FEN BİLİMLERİ DERSHANESİ şekil ve FEN BİLİMLERİ OKULLARI Şekil markalarının ise kullanım ile ayırt edicilik kazanmış markalar olsalar bile zayıf marka niteliğindeki markalardan olduğu....davalı adına tescilli Ünsev Fen bilimleri Merkezi ibareli markada yer alan '"Ünsev” asli unsuru olup,"Fen Bilimleri” markada tali unsur ve zayıf unsur olup, markanın ayırt edici unsurunun UNSEV olduğu,

davalının markasına ayırt edicilik kazandırdığı, davacı yan adına tescilli “Fen Bilimleri” ibaresinin yer aldığı, farklı şekil ve yazı unsurlarından oluşan markalar ile davalı yan adına tescilli Ünsev Fen Bilimleri Merkezi ibareli markanın karıştırılma ihtimalinin olmadığı, bu çerçevede hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı...Davalı yan, markasını tescilli olduğu şekilden farklı olarak kullanmak suretiyle davacı markası ile iltibas yaratacak şekilde kullanımda bulunduğu,

kök ve ek rapor keza değişik iş dosyası kapsamında alınan rapor içerikleri ile tespit edildiğinden davalı tarafın eylemi, davacının marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet olarak kabul edildiğinden ve davalı taraf bu eyleminde kusurlu olduğu" gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, davalının tescilli markasını tescilli olduğu şekilden farklı olarak davacı markası ile iltibas yaratacak şekilde kullandığından davacının marka hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, durdurulmasına,

önlenmesine yönelik davanın kabulüne, davalı markasının hükümsüz kılınması ve erişimin engellenmesi yönündeki istemin reddine, kararın kesinleşmesini müteakip masrafı davadan alınmak üzere Türkiye'de yayın yapan tirajı en yüksek üç gazeteden birinde hüküm özetinin yayınlanmasına, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekilinin istinaf dilekçesinde özetle.

2015/34123 numaralı markanın hükümsüzlük koşullarının gerçekleşmesine rağmen, hükümsüzlük kararı verilmemesinin hukuka aykırı olduğunu, mahkeme kararında taraf markalarının benzer olduğu, aynı hizmete yöneldikleri hususunda tartışma olmadığını ve müvekkiline ait Fen Bilimleri Dershanesi şekil ve Fen Bilimleri Okulları şekil markalarının kullanım ile ayırt edicilik kazandığını kabul etmesine rağmen bu markaların zayıf marka olduğunu beyan ederek karıştırmaya yönelik hükümsüzlük istemini reddettiğini,

TPMK'nın 2011 tarihli Marka İnceleme Kılavuzuna göre seri markalarda dikkate alınacak esaslar incelendiğinde müvekkilinin Fen Bilimleri esas unsurlu seri markasının bulunduğunu, davalının markanın başına ÜNSEV ibaresi getirerek markayı farklılaştırmaya çalıştığını, ortalama düzeydeki vatandaşın davalı markasını gördüğünde müvekkiline ait FEN BİLİMLERİ esas unsurlu marka serisinin bir parçası olduğunu düşüneceğini, müvekkilinin markasının yoğun kullanım neticesinde tanındığını ve ayırt edicilik kazandığını, tanınmışlığın karıştırma ihtimalini arttırdığını,

İstanbul Kültür Üniversitesi, Nişantaşı Üniversitesi, Beykoz Üniversitesi tarafından yapılan tanınırlık ve marka bilinirliği araştırmaları sonuçlarından çalışmaya katılanların büyük bir oranının önüne başka bir isim gelse de bu dershaneyi Fen Bilimleri Dershanesi ile bağdaştırdığını gösterdiğini,

İstanbul Valiliği İl Ticaret Müdürlüğünün, başka bir dershane tarafından yasa dışı olarak velilere gönderilen SMS'lere karşı ceza tebligatını müvekkiline yapmasının karıştırma ihtimalinin varlığını açıkça gösterdiğini,

Mahkemece davalının marka başvurusu esnasında kötü niyetli olduğuna ilişkin somut delil bulunmadığına karar vermişse de; davalının markasını tescilli olduğu şekilden farklı olarak ve müvekkilinin markası ile iltibas yaratacak şekilde kullandığının tespit edildiğini, davalının markasını tescil ettirdiği şekilde değil müvekkilinin markalarına tecavüz ederken savunma aracı kullanmak için yaptığını, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin kararlarında tanınmış markaların, aynı sektörde faaliyet gösteren kimseler tarafından makul bir sebep yokken tescil ettirilmesini açık şekilde kötü niyet karinesi olarak kabul ettiğini,

davalının ÜNSEV FEN BİLİMLERİ markasının müvekkilinin markası ile karıştırma ihtimalinin bulunduğunu, davalının sırasıyla yaptığı marka başvuruları incelendiğinde ÜNSEV markası ile faaliyet gösterebilecekken FEN BİLİMLERİ ibaresini de dahil ederek müvekkilinin markasına yakınlaştırılarak tescil ettirmesinin kötü niyetli olduğunu, davalının 2016/20224 numaralı ÜNSEV FEN BİLİMLERİ+şekil ibareli marka tesciline karşı açtıkları hükümsüzlük davasının İstanbul Anadolu 1. FSHHM'nin 2018/170 E. sayılı dosyasında kabul edildiğini, davalı markasının kötü niyet ve karıştırma ihtimaline dayalı olarak hükümsüzlüğü gerektiğini,

Davalı tarafa ait alan adına erişimin engellenmesine karar verilmesi gerektiğini, tespit raporundan davalının internet sitesindeki kullanımlarının müvekkilinin tescilli markalarına iltibas yaratacak şekilde benzer olduğunu ortaya koyduğunu, ayrıca davalının alan adının müvekkilinin www.fenbilimleri.com alan adına tecavüz ve haksız rekabet yarattığını, her davanın açıldığı koşullara göre değerlendirilmesi gerektiğini, davacıların tescilli marka,

ticaret unvanı ve işletme adının ihlali ve haksız rekabet teşkil eden kullanımlarının davalıya ait www.unsevfenbilimleri.com alan adı ve internet sitesi içeriğinde yer alması nedeniyle sonradan tecavüz sona erdirilse dahi ileride muhtemel tecavüz tehlikesinin önlenmesi bakımından internet sitesine erişimin engellenmesi kararı verilmesi gerektiğini beyanla mahkeme kararının kaldırılarak, davalı markasının hükümsüzlüğüne, davalı internet sitesine erişimin engellenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı adına "fen bilimleri", "fen bilimleri merkezi" ibarelerini tek başına içeren marka tescili bulunmadığı, sektör bilirkişisinin de yer aldığı bilirkişi heyetinden alınan rapor dikkate alındığında,“FEN BİLİMLERİ” ibaresinin 41 Sınıf kapsamında “eğitim öğretim” hizmetlerinde tanımlayıcı ibare olduğu, davacının bu ibareyi “TİK” işaretiyle, “BİLİM ADAMLARI” görselleriyle ve başka ibarelerle bir bütün olarak tescil ettirdiği,

davacı vekili cins/tür belirten bu ibarenin tek başına ayırt edicilik kazandığını ileri sürülmüşse de, davalı tarafça tescil ettirilen 41. Sınıf yönünden zayıf ibarelerden olan FEN BİLİMLERİ ibaresinin başına ÜNSEV ibaresi getirilerek tescil ettirildiği, ÜNSEV ibaresinin markada asıl unsur olup ayırt edicilik kattığı, davalının marka tescil başvurusunda kötü niyetli olduğunu gösteren somut delillerin dosya kapsamında bulunmadığı,

davalının dava konusu markadan sonraki başvurusunda davacının tescilli bilim adamları marka görselini kullandığı ileri sürülmüşse de, kötü niyetin dava konusu markanın başvurusu sırasında aranacağı, sonraki başvurunun dikkate alınamayacağı kanaatiyle hükümsüzlük talebinin reddi kararına yönelen istinaf sebebinin yerinde olmadığı kanaatine varıldığı, davalının www.unsevfenbilimleri.com alan adına erişimin engellenmesine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüşse de, davalının alan adının davacı markaları ve ticaret unvanına tecavüz teşkil etmediği,

mahkemece internet sitesi içeriğindeki davacı markalarına iltibas teşkil ettiği tespit edilen kullanımların halen yayınlanması halinde dahi internet sitesi içeriğinden çıkarılmasına karar verilebileceği ancak davacı alınan bilirkişi raporlarından da mahkemece davacı markalarına tecavüz teşkil ettiği belirtilen kullanımların içeriklerden çıkarıldığı anlaşılmakla, alan adına erişimin engellenmesi talebinin reddi kararının da usul ve yasaya uygun olduğu kanaatiyle davacılar vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... - Fen Bilimleri Merkezi Dersanesi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı ... - Fen Bilimleri Merkezi Dersanesi vekili temyiz dilekçesinde özetle, marka hükümsüzlüğü koşullarının oluştuğunu, markaların karıştırılacak düzeyde benzer olduğunu, müvekkil markaların tanınmış marka olduğunu, "Fen Bilimler+şekil" ibaresinin ayırt edicilik kazandığını, müvekkilinin bunlar üzerinde öncelikli hak sahibi haline geldiğini, İstanbul anadolu 1. FSHHM 2018/170 E., 2020/256 K. sayılı dosyasında davalarının kabul edildiği, taraflarının aynı olduğu, ilgili dosyaya bu dosya ile aynı delillerin sunulduğu,

huzurdaki dava bakımından emsal bir karar olup kuvvetli delil niteliğinde bulunduğunu, müvekkilinin 41. Sınıf hizmetleri bakımından "Fen Bilimleri" ibaresinin kendisine bağlandığını, "Ünsev Fen Bilimleri" markasının müvekkile ait marka serisinin bir parçası olarak düşünüleceği, davalıya ait markanın kötü niyetli olarak tescil edildiğini, davalıya ait alan adı üzerinde erişim engellenmesi koşullarının oluştuğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, marka hükümsüzlüğü, marka hakkına tecavüz ve haksız rekabetin önlenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı .... - Fen Bilimleri Merkezi Dersanesi vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,