Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3124 K.2024/965

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen endüstriyel tasarıma tecavüzün tespiti, ref'i, maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Ankara'da 1970 yılından beri mobilya tasarım, üretim ve satışı alanında faaliyet gösterdiğini ve kendine has çizgilerle tasarladığı ve ürettiği mobilyaların 2016/05932 no'lu tasarım tescili belgesi ile korunduğunu, müvekkili ile davalı şirketin mağazalarının çok yakın olduğunu ve çevredeki iş yeri sahiplerinin ihbarı ile davalı tarafından müvekkilinin ürünlerinin aynısının üretim ve satışının yapıldığını öğrendiklerini, bu durumun Ankara 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2017/21 Değişik iş dosyası ile tespit edildiğini ileri sürerek,

davalının eylemlerinin müvekkilinin tasarım hakkına tecavüz oluşturduğunun tespitini, durdurulmasını, önlenmesini ve şimdilik 1.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın, zararın tespit tarihi olan 30.05.2017 tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikten davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, 31.05.2018 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 10.000,00 TL'Ye yükseltmiş ve alacağa tespit tarihi olan 30.05.2017 tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasını istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin sadece satış mağazası şeklinde faaliyet gösterdiğini, davacı ürününün müvekkili tarafından üretilmediğini, söz konusu ürünün benzerlerinin bir çok mağazada satılmakta olduğunu, tasarımın davacıya ait bulunduğunu bilebilecek durumda olmadığını, ayrıca dava konusu ürünler arasında farklılıklar bulunduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 28.06.2018 tarih, 2017/233 E. ve 2018/226 K. sayılı kararıyla; davalıya ait iş yerinde tespit edilen ürünlerin, davacıya ait 2016/05932 sayılı tescile konu ürünlerle ayniyete yakın derecede benzer gösterdiği, ancak tespit konusu ürünlerin dava dışı As Oda Mobilya Ltd.

Şti. tarafından üretilmiş olduğu ve anılan şirket adına 09.12.2016 tarihinden itibaren 2016/08163 sayı ile tescilli bulunduğu, davacıya ait 2016/05932 sayılı tescile konu tasarımların ise başvuru tarihinin 02.09.2016 olduğu, yani dava dışı As Oda Mobilya Ltd.

Şti.'nin tasarımının, başvuru tarihine göre 3 ay öncesine ait bulunduğu, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun 155 inci maddesi uyarınca marka, patent veya tasarım hakkı sahibinin, kendi hakkından daha önceki rüçhan veya başvuru tarihine sahip hak sahiplerinin açmış olduğu tecavüz davasında, sahip olduğu sınai mülkiyet hakkını savunma gerekçesi olarak ileri süremeyeceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacı adına tescilli 2016/05932 sayılı tasarım hakkına davalının tecavüzünün önlenmesine,

davalının işyerinde teslim alınıp yed-i emin bürosuna konulan ürünlere el konulmasına ve imhasına, 625,00 TL maddi tazminatın 30.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte 10.000,00 TL manevi tazminatın 30.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 07.02.2020 tarih, 2018/1985 E. ve 2020/149 K. sayılı kararıyla; taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile davalı tarafın, davacının adına tescilli 2016/05932 sayılı endüstriyel tasarımdan doğan haklarına gerçekleştirdiği tecavüzünün tespitine, önlenmesine, davalının işyerinde teslim alınıp yed-i emin bürosuna konulan ürünlere el konulmasına ve imhasına, 2.500,00 TL maddi tazminatın 30.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 5.000,00 TL manevi tazminatın 30.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya dair istemlerin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 30.05.2022 tarih, 2020/1455 E. ve 2022/4194 K. sayılı kararıyla davacı vekilinin bütün, davalı vekilinin sair temyiz istemlerinin reddine, ancak somut olayda davalının fiili kullanımına dayanak yaptığı tescilli tasarımının başvuru tarihinin, davacının tescilli tasarımının başvuru tarihinden sonraki bir tarih olmakla, davalının kullanımını dayandırdığı tescilli tasarımın 6769 sayılı Kanunun 155 inci maddesindeki düzenleme uyarınca, eylemlerin tecavüz teşkil ettiğini ortadan kaldırmaz ise de;

tescilli tasarımların birbirine olan benzerliği, taraflar arasındaki ilişkiler ve yakınlık, tasarıma konu ürünün tanınmışlığı ve piyasadaki satışının yaygın olup olmadığı gibi hususlar göz önüne alınarak davalının, davacıya ait önceki tasarımdan haberdar olup olmadığı veya önceki tasarımı bilebilecek durumda olup olmadığı hususunun tespit edilerek, maddi ve manevi tazminat istemleri bakımından değendirilme yapılması gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak karar verilmesinin isabetli olmadığı gerekçesiyle gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı yararına bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile aynı semtte, birbirine yakın adreslerde ve aynı sektörde faaliyet gösteren ve her ikisi de yurt içi ve yurt dışı ölçekte satışlar yapan tarafların, birbirlerinin tasarımlarından haberdar olmadıklarının söylenemeyeceğinin kabul edildiği,

bilirkişi raporundaki diğer tespitlerle birlikte değerlendirildiğinde davalının, davacıya ait önceki tasarımdan haberdar olduğu veya önceki tasarımı bilebilecek durumda bulunduğu sonucuna varıldığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulü ile davalı tarafın davacının adına tescilli 2016/05932 sayılı endüstriyel tasarımdan doğan haklarına gerçekleştirdiği tecavüzünün tespitine, önlenmesine, davalının işyerinde teslim alınıp yeddiemin bürosuna konulan ürünlere el konulmasına ve imhasına, 2.500,00 TL maddi tazminatın 30.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5.000,00 TL manevi tazminatın 30.05.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; maddi tazminat yönünden; ürünlerin konsinye olarak bedelsiz alındığının gözetilerek tazminatın ürünlerin satış bedelinden hesap edilmesi gerekirken, 5.000,00 TL lik delil niteliği olmayan bir kağıda itibar edilerek 2.500,00 TL tazminata hükmedilmesinin hukuk düzeni ile bağdaşmayacağını, söz konusu yazılı belgenin dava dilekçesi ekinde sunulmadığını, süresi içerisinde delil olarak sunulmadığını, bilirkişilerce bu belgenin delil olarak incelemeye dahil edildiğini, belgenin her zaman düzenlenebilecek bir belge olup fatura niteliğinde olmadığını,

ıslah dilekçesi yönünden maddi tazminata karar verilmesi gerektiğini, manevi tazminat yönünden; davalı yanın satıştan elde ettiği kârın fazla miktarda olması, müvekkile ait ürünleri satarak kendi reklamını yapmış olması, diğer ürünlerinin de satışını arttırması nedenleri bir arada gözetilerek yıllarca edinilen bilgi birikimin, harcanan emek ve mesaininde taklit edilerek menfaat sağlanmış olması, ticari itibarının zedelenmiş olması nedeniyle manevi tazminat miktarının daha yüksek tutulması gerektiği gerekçesi ile kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda bozma ilamında belirtilen hususların irdelenmediğini, adreslerinin yakın olduğu gerekçesinin hukuka aykırı olduğunu, zira tüm mobilya mağazalarının adreslerinin birbirine yakın olduğunu, davacı tarafından müvekkil şirketin haberi olduğu yönünde beyanda bulunulmamışken bilirkişilerin beyanının hukuka aykırı olduğunu, davacı tasarımı ile dava dışı 2016/08163 sayılı tescilli tasarımın benzer olmasında müvekkilin sorumluluğunun bulunmadığını, teşhir olarak aldığı dava dışı firmaya ait tescilli ürünler nedeniyle davacının tasarıma tecavüz edildiğinin kabul edilemeyeceğini,

bu ürünleri tasarım sahibinin izni ile mağazada bulundurduğunu, davacı ile dava dışı şirkete ait tasarımları arasındaki benzerlik nedeniyle müvekkilinin cezalandırılamayacağını, iki katı maddi tazminatın hukuka aykırı olduğunu, manevi tazminatın zenginleşme aracı yapılamayacağını, zira davacının mali ve ekonomik durumunda ilişkin bir tespit yapılmaksızın fahiş miktarda manevi tazminata hükmedildiğini, tazminatlar için 30.05.2017 tarihinden itibaren faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu, tecavüzün tespiti, maddi, manevi tazminat için ayrı ayrı vekâlet ücretine hükmedilmesinin,

karar verilen tazminat miktarlarının iki katı vekâlet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, istinaf mahkemesince müvekkilin temyizi üzerine duruşma açılmışken duruşma vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti yönünden tarafları lehine usulü müktesep hak oluşmuşken davacı lehine 15.000,00 TL vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, maddi tazminat yönünden reddedilen miktarın 7.500,00 TL olmasına karşın taraflarına 4.910,00 TL vekâlet ücreti verilmesi gerekirken 2.500,00 TL verilmesinin hatalı olduğunu,

davacının ıslah ile birlikte toplam tazminat talebinin 60.000,00 TL olmasına karşın kabul edilen miktarın 7.500,00 TL olduğu, yargılama giderinin 1/8 oranında paylaştırılması gerekirken 1/3 oranından paylaştırıldığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, endüstriyel tasarıma tecavüzün tespiti, ref'i, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun 155 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,