Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3170 K.2024/991

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin sigortalısı ... Finansal Kiralama A.Ş.'ye ait makinenin Çin'den ...'de bulunan fabrika sahasına ... olarak getirildiğini, makinenin fabrika montaj yerine taşınması için davalı ile anlaşma yapıldığını, makinenin davalıya ait vinç yardımıyla indirilirken düşmesi nedeniyle hasara uğradığını, olay neticesinde tespit edilen 549.925,00 USD hasar bedelinin sigortalısına ibraname karşılığı ödendiğini, müteselsil sorumluluk esaslarına göre halefiyet ilkesi gereğince rücuen tazminat haklarının olduğunu ileri sürerek sigortalıya ödenen 549.925 USD'nin ödeme tarihindeki TL karşılığı olan 1.062.000,00 TL'nin 14.12.2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirket operatörlerinin halat bağlama işlemine karışmadıklarını, işlemlerin imalatçı-satıcı yabancı şirket mühendisleri ile alıcı şirket çalışanları tarafından yapıldığını, müvekkilinin kusursuz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin 23.10.2014 tarihli, 2014/242 E., 2014/242 K. sayılı kararı ile alıcı ile satıcı arasında akdedilen sözleşme gereğince ithal edilen makinenin montaj işleminin imalatçı-satıcı şirket mühendisleri tarafından yapılacağının kararlaştırıldığı, hasarın makinenin imalatçı şirketin belirlediği yükleme ve taşıma yönteminin vinç operatörüne uygulatılmaması nedeniyle meydana geldiği, makinenin hassas ve ayarlı bir makine olduğu, bu sebeple vinç operatörünün inisiyatifinde indirilemeyeceği, bu hâliyle makineyi indirme ve yerine koyma işinin montaj kapsamında olduğu,

montajın ise imalatçı-satıcı şirket mühendisleri tarafından yapılması gerektiği, böyle bir makinenin vince bağlanması, kaldırılması ve vinçle indirilmesi sırasında ... bir teknik bilgi gerektiği, bu işin vinç operatörünün inisiyatifine bırakılamayacağı, bu hâliyle davalının sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 09.11.2015 tarih, 2015/3612 E., 2015/11731 K. sayılı kararı ile; " davacı vekilinin blower makinesinde oluşan hasarın, vinç operatörlerinin teknik bilgiye sahip olmamaları ve gerekli tedbirleri almamaları nedeniyle meydana geldiğini ileri sürdüğü, davalı vekilinin ise hasarın taşıma sırasında imalatçı firmanın ve alıcı firma çalışanlarının halat bağlama işini gerektiği gibi yapmamaları sonucu oluştuğunu savunduğu, Mahkemece, makinenin indirilmesi ve montajlanacak yere konmasının, ... ve teknik bilgi gerektirip montaj kapsamında olduğu gerekçesiyle kusurun tamamı imalatçı firmaya izafe edilerek karar verildiği,

oysa taşıyanın, makineyi ... taşımak ve indirmekle yükümlü olup, bağlanan halatların makine ağırlığına göre yeterli dayanıklılığa sahip olup olmadıklarını denetlemesi ve yükü kaldırma şeklini tespit etmesi gerekirken; sorumluluğunu yerine getirmediği,

bu nedenle oluşan hasardan sadece üretici firmanın sorumlu olduğu yönünde karar verilemeyeceği, bu durumda, gerek taşıyan gerekse üretici firmanın sorumluluklarını ve kusur oranlarını belirleyen 3 kişilik uzman bir bilirkişi heyetinden rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken 21.11.2012 tarihli ekspertiz raporu ile aynı doğrultudaki bilirkişi raporundan ayrılarak karar verilmesinin doğru olmadığı" gerekçesiyle hükmün bozulmasına ve dosyanın Mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

C. Direnme Kararı

Mahkemenin 31.03.2016 tarihli ve 2016/61 E., 2016/159 K. sayılı kararı ile; önceki gerekçelere ek olarak, dava konusu makinenin yurt dışından ithal edildiği, imalatçı şirket mühendislerinin de makinenin montajını yapmak amacıyla gönderildiği,

mühendislerin makinenin özelliğini bilmelerine rağmen makine halat ile bağlanırken davalıyı yönlendirmedikleri, halat bağlama işlemini davalının yaptığı, ancak makinenin ağırlığını bilemeyeceğinden bağlamış olduğu halatın koptuğu, davalının üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirdiği gerekçesiyle direnme kararı verilmiş, hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiş, Dairemizce, bozma ilamının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek direnme kararına ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

D. Hukuk Genel Kurulunun Bozma Kararı

Hukuk Genel Kurulunun 24.06.2021 tarihli, 2017/11-146 E., 2021/835 K. sayılı kararı ile "somut uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi için hasarın meydana geliş şekli gözetilerek davalının kusursuz olup olmadığı, kusurlu ise sorumluluktan kurtulma sebeplerinin bulunup bulunmadığı veya hangi miktarla sınırlı sorumlu olduğu hususlarının tespit edilmesi gerektiği, bu durumda Mahkemece,

davalı tarafından kusursuz olduğunun savunulması ve davalının sorumluluktan kurtulma sebeplerinin bulunup bulunmadığı veya hangi miktarla sınırlı sorumlu olduğu hususlarının teknik bilgi gerektirmesi karşısında dava konusu uyuşmazlığın sadece hâkimin hukuki bilgisi ile çözümlenemeyeceği dikkate alınarak içerisinde taşıma konusunda uzman bir bilirkişinin de bulunduğu bir heyetten rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle direnme kararının açıklanan değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı bozulmasına ve dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Mahkemece Hukuk Genel Kurulunun Bozma İlamına Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı şirketin sigortalısı ... Finansal Kiralama A.Ş. ile dava dışı ... ... Tic. Ltd. Şti. arasında yapılan finansal kiralama sözleşmesine konu Çin’de üretilen ve ithal edilen ... imalatına ilişkin makinenin Çin'den kiracının ...'de bulunan fabrikasına taşındığı, anılan makinenin davacı şirket ile ...

Finansal Kiralama A.Ş. arasında yapılan leasing ... risk paket sigorta sözleşmesi kapsamında bulunduğu, davalı ile dava dışı kiracı şirket arasında yapılan sözleşme gereğince tırların üzerinde yer ... makine ve ekipmanlarının davalı tarafından 05.06.2012 tarihinde fabrika sahasına indirildiği, makinenin montaj sahasına taşınması için imalatçı Çin’li şirketin mühendislerinin beklendiği, mühendislerin gelmesi üzerine 02.07.2012 tarihinde makinenin fabrika sahasından montaj yerine taşınması sırasında halat kopması nedeniyle düşerek hasara uğradığı, bu nedenle davacı tarafından sigortalısına 594.925,00 USD ödeme yapıldığı,

Yargıtay Hukuk dairesi ve Genel Kurul Kararına uygun, tarafların ve mahkemenin denetimine açık, raporlar arasındaki çelişkileri gideren hükme esas alınan 19.10.2022 tarihli uzman heyet raporuna göre davalının %25 kusurlu olduğu, 12.01.2023 havale tarihli ek rapora göre kaza tarihi itibariyle makinada meydana gelen ... zararın 1.201.725,80 TL olduğu, Davacı sigorta şirketi tarafından 14.12.2012 tarihinde ödenen 594.925,00 USD'nin TL karşılığı 1.062,00 TL ödeme yapıldığı,

... zararın davalının kusuru oranında 300.431,45 TL 'ye isabet ettiği, davalı taraf ile davacının sigortalısının tacir olması nedeniyle avans faizine hükmedildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 300.431,45 TL tazminatın fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla fiili ödeme tarihi olan 14.12.2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; makinenin vinç ile taşınması işinin ... sözleşmesi niteliğinde olduğunu bu nedenle uyuşmazlığın ... sözleşmesi hükümlerine göre çözüme kavuşturulması gerektiğini, ... sözleşmelerinde, yüklenicinin, yapımını üstlendiği eseri iş sahibinin yararına olacak şekilde ve ona hiçbir zarar vermeden meydana getirmekle yükümlü olduğunu, bu hususun, yüklenicinin, hem sadakat ve hem de ... borcunu kapsadığını, yüklenicinin, yaptığı işin uzmanı sayıldığını ve iş sahibinden o işin, teknik yönden nasıl yapılması konusunda talimat almayacağını, başka bir anlatımla, iş sahibine karşı bağımsız olduğunu,

davalı yüklenici, basiretli bir tacir ve vinç işinin uzmanı olarak kabul edildiğinden işin yönetilmesi iş sahibi tarafından yapılmakta olsa dahi, iş sahibinin hatalı talimatları karşısında bir zarar doğabileceğini öngörmek ve bu konuda iş sahibine ihtarname keşide ederek onu uyarmak borcu altında olduğunu, talimatları iş sahibinin verdiğinden bahisle sorumluluktan kurtulmasının mümkün olmadığını, Mahkemenin, ... sözleşmesinde yüklenicinin iş sahibine karşı bu şekilde borç altına girmekte olduğunu gözden kaçırdığını, somut olayda, davalı tarafın iş sahibini uyardığı hususunda bir delil bulunmadığını, bu durumda,

yüklenici bu uyarıyı yapmamış olmakla asli kusurlu taraf olduğunu, bilirkişi heyetinin, davalının gerekli olan bu uyarı yapmadığının gözden kaçırdığını, tüm bu nedenlerle tali kusurlu olduğundan bahisle davalıya %25 oranında kusur atfedilmesinin doğru olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozmadan sonra iki ayrı heyetten bilirkişi raporu alındığını ve dosyaya taraflarınca uzman görüşü sunulduğunu, Mahkemece hükme esas alınan sonraki tarihli bilirkişi raporuyla, yine Mahkemece alınan önceki tarihli bilirkişi raporu ve uzman görüşü arasında çelişki bulunduğunu, Mahkemece bu çelişki giderilmeksizin karar verildiğini, Mahkemece, uzman görüşünün bir şekilde dikkate alınmadığını, bilirkişi raporları ile zararın somutlaştırılmadığını, bu hali ile hüküm ile bilirkişi raporları arasındaki zarar miktarının çelişkili olduğunu,

hükme esas alınan bilirkişi raporundaki görüşün aksine zararın meydana gelmesinde müvekkiline atfı ... bir kusur bulunmadığını, müvekkil şirketin tüm önlemleri almasına rağmen vahim olayın meydana geldiğini, zararın meydana gelmesinde tamamen imalatçı firmanın sorumlu olduğunu, bu husus, tanık beyanları ile de ... olmasına rağmen Mahkemece dikkate alınmadığını, somut olayda, imalatçı firmanın, makinenin montajından sorumlu olduğu,

bu nedenle, montaj için yapılması gereken mühendislik çalışmalarının da firma tarafından planlanıp ifa edilmesi gerektiğini, hasarın, imalatçı firma tarafından gönderilen halatların yetersizliğinden kaynaklandığını, müvekkili firmanın bu halatlar yerine daha ... olan 20 milimetre çapında halatlar kullanmayı teklif ettiğini ancak imalatçı firma yetkililerince bunun kabul edilmediğini, müvekkili firma tarafından teklif edilen halatların kullanılması halinde zararın oluşmasına teknik olarak imkan bulunmadığını, bilirkişi raporunda,

makinenin ... vinçle kaldırılması gerekirken iki vinçle kaldırıldığından bahisle müvekkilinin kusurlu olduğu sonucuna ulaşılmış ise de ... vinç yerine iki vinç kullanılmasının imalatçı firmanın isteğiyle olduğunu, böyle bir talep olmaksızın ... vinçle de aynı ücreti alacak olan müvekkilinin kendi inisiyatifiyle iki vinç kullanmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkiline atfı ... bir kusur bulunmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, rücuen tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1472 nci maddesi ve aynı Kanun'un taşıma sözleşmelerine ilişkin 850 ... v.d maddeleri

3. Değerlendirme 1.Dava, Makine Kırılması All Risk Sigorta Poliçesi'nden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.

2.Mahkemece, uyulan bozma ilamı doğrultusunda iki ayrı heyetten bilirkişi raporu alınmış, 21.04.2022 tarihli raporda, hasarın tamamıyla imalatçı firmanın kusurundan kaynaklandığı, davalıya atfı ... bir kusur bulunmadığı belirtilmiş, başka bir heyetten alınan 19.04.2022 tarihli raporda ise hasarın meydana gelmesinde imalatçı firmanın %75, davalının ise %25 oranında kusurlu olduğu mütala edilmiştir.

Davalı vekilince dosyaya ibraz edilen 16.03.2023 tarihli uzman görüşünde ise hasarın tamamıyla imalatçı firma ve sigortalı firmanın kusuru sebebiyle meydana geldiği, davalıya atfı ... bir kusur bulunmadığı belirtilmiştir.

Mahkemece, 19.04.2022 tarihli rapor benimsenerek yazılı şekilde hüküm tesis edilmiş ise de karar yerinde, bu rapora diğer bilirkişi raporu ve uzman görüşüne nazaran neden üstünlük tanındığı gerekçelendirilmediği gibi diğer bilirkişi raporuna ve uzman görüşüne hangi gerekçeyle itibar edilmediği de açıklanmamıştır.

3.Bu itibarla, Mahkemece, zikredilen bilirkişi raporları ve uzman görüşü arasındaki çelişkinin giderilmesi ve tarafların itirazlarının karşılanması için ... bir heyetten denetime açık bir bilirkişi raporu alınarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün taraflar yararına bozulması gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre taraf vekillerin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istekleri halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,