Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/350 K.2024/3992

Taraflar arasındaki genel kurul kararının iptali asıl ve birleşen davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verilmiştir.

Kararın asıl ve birleşen davalarda davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl ve birleşen davaların davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davanın davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı şirketin 19.03.2018 tarihli genel kurulunun şirket merkezinde yapıldığını, finansal tabloların müzakeresi ve buna bağlı konuların görüşülmesinin sermayenin onda birini temsil eden ortaklar tarafından istenilmesi üzerine genel kurulun bir karar almasına gerek olmaksızın toplantı başkanının kararı ile bir ay sonraya bırakılması gerektiğini, genel kurul toplantısında toplantı başkanınca bu yönde bir kısım konuların görüşülmesinin ertelendiğini, bir kısmının da ertelenmediğini,

genel kurulun finansal tablolarının müzakeresine bağlı konulardan olan ve genel kurul toplantısı gündeminin yeni yönetim kurulu üyelerinin belirlenmesine ilişkin 5. maddesi ile yönetim kurulu üyelerinin şirket konusu işlerle iştigal etmelerine izin verilmesine ilişkin 6. maddesinin görüşülmesinin müvekkillerinin iradesine aykırı olarak ertelenmediğini,

bu konularda müvekkillerinin ve diğer azınlık pay sahipleri vekillerinin itirazlarına ve bu itirazların genel kurul toplantısı tutanağına geçirilmesine rağmen oy çokluğuyla sözkonusu kararların alındığını ileri sürerek genel kurul toplantısında alınan 5 ve 6 nolu kararların iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen davada davacılar vekili dava dilekçesinde.

19.03.2018 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında finansal tabloların müzakeresinin ertelendiğini, bu ertelemenin doğal sonucu olarak yönetim kurulu üyeleri seçiminin de ertelenmesi gerektiğini, ancak yönetim kurulu üyelerinin seçimine geçildiğini, yeni yönetimin eski yönetim ile aynı olduğunu, yönetim kurulunun görevden alınmasının da seçilmesinin de finansal tabloların müzakeresi ile ilgili olduğunu, finansal tabloların müzakeresinin ertelenmesi halinde yeni yönetim kurulu üyelerinin seçiminin ertelenmesinin kanun gereği olduğunu,

yönetim kurulu üyelerine şirket konusu işler ile iştigal etme izni verilmesine ilişkin 6. maddesinin de iptali gerektiğini ileri sürerek anılan genel kurulun 5. ve 6. maddelerinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl ve birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde.

19.03.2018 tarihli olağan genel kurulu toplantısında yönetim kurulu seçimine ilişkin iptal isteminin konusuz kaldığını, davalı şirketin 28.06.2018 tarihli ertelenen genel kurul toplantasında yeni bir yönetim kurulu seçildiğini, bu nedenle dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davacılara her türlü bilgi verildiğini ve inceleme hakkı sağlanmasına rağmen bilançoların ertelenmesine ilişkin taleplerin haklı olmadığını, ancak genel kurulda görüşmelerin ertelendiğini, davacıların bu erteleme talebinin hakkın kötüye kullanılması kapsamında kaldığını, davanın kötü niyetli olarak açıldığını,

yeni yönetim seçilmesinin zorunlu olduğunu, yönetim seçilmesinin şirket menfaati için yapıldığın, yeni yönetimin eski yönetim ile aynı olmasının tek başına iptal nedeni olmadığını savunarak reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirketin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 420 nci maddesi gereğince finansal tablolarının müzakeresinin ertelendiği, Kanunun 413 üncü maddesinde yönetim kurulu üyelerinin görevden alınmaları ve yenilerinin seçilmesinin yıl sonu finansal tablolaların müzakeresi maddesi ile ilgili sayıldığı, bu durumda yıl sonu finansal tablolaları müzakere edilip genel kurulca kabul edilmediği müddetçe yeni yönetim kurulu üyelerinin seçilmesinin mümkün olmadığı,

davalı şirketin yönetim kurulu üyelerinin seçimine ilişkin 5 nolu gündem maddesinin ve buna bağlı olarak yönetim kurulu üyelerine şirket konusu işlerle iştigal etmelerine müsaade edilmesine yönelik alınan kararların iptali gerektiği, davalı vekilinin 28.06.2018 tarihli ertelenen genel kurul toplantısında yeni yönetim kurulu seçildiği,

bu nedenle 19.03.2018 tarihli genel kurulda yönetim kurulu üyeleri seçimine ilişkin kararın iptaline dair davanın konusuz kaldığına ilişkin savunmalarına asıl ve birleşen davanın açıldığı tarih itibariyle davacıların taleplerinde haklı olduğundan ve iptali istenen kararların 2. genel kurul toplantısına kadar yürürlükte bulunduğundan itibar edilmediği gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın kabulü ile davalı şirketin 19.03.2018 tarihinde yapılan genel kurulunda alınan 5 nolu ve 6 nolu kararların iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin teminat talebinin reddedilmesinin hatalı olduğunu, 28.06.2018 tarihinde yapılan genel kurulda yeniden yönetim kurulu üyesinin seçilmesi nedeniyle bu davanın açılmasında hukuki yarar kalmadığını, mahkemenin kararının gerekçeli olmadığını, savunmada yer verilen hususların incelenmediğini, davacıların finansal tabloların görüşülmesinin ertelenmesi taleplerinin kötüniyetli olduğunu, davacıların şirket yönetiminde görev almaları nedeniyle finansal tablolar hakkında bilgi sahibi olmadıklarını ileri süremeyeceklerini,

görev süresi dolan yönetim kurulu üyelerinin seçiminin bir önceki mali yıla ilişkin finansal tabloların müzakeresi ve buna bağlı konular dahilinde yer almadığını, eski yönetim kurulunun görev süresinin dolması nedeniyle şirkete yeni yönetim kurulu seçilmesinin kanuni ve fiili bir zorunluluk olduğunu, mahkemece kanun hükmünün hatalı yorumlandığını, şirkete yönetim kurulu atanmaması halinde şirketin organsız kalacağını ve bunun şirketin aleyhine olacağını, yine yönetim kuruluna rekabet izni verilmesine ilişkin kararın iptalinin de doğru olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada davacılar ... ve ...'nin toplantıda hazır bulunan vekilleri, 5 nolu gündem maddesinin görüşülmesi sırasında finansal tabloların görüşülmesinin ertelenmesi nedeniyle yönetim kurulu seçimine ilişkin gündem maddesinin de görüşülmesinin ertelenmesini talep ettikleri, ancak davacıların bu talebi kabul görmeyerek görüşmeye devam edildiği,

bunun üzerine davacıların henüz oylamaya geçilmediği sırada bu konuda dava açma haklarını saklı tuttuklarını beyan ettikleri ve muhalefetlerini dile getirdikleri, devamında ise oylamaya geçilerek yönetim kurulu üye seçiminin yapıldığı, 6 nolu gündem maddesinin görüşülmesi sırasında da aynı şekilde erteleme talebinde bulunmuşlar ise de davacıların bu talebi yerinde görülmeyerek ilgili gündem maddesinin oylamasına geçildiği, davacıların 6 nolu gündem maddesine ilişkin görüşme ile ilgili muhalefetlerini 5 nolu gündem maddesinde olduğu gibi henüz oylama yapılmadan ileri sürdükleri;

birleşen davada davacılar ... ve ...'in toplantıda hazır bulunan vekillerinin ise 5 nolu gündem maddesinin görüşülmesi sırasında finansal tabloların görüşülmesinin ertelenmesi nedeniyle yönetim kurulu seçimine ilişkin gündem maddesinin de görüşülmesinin ertelenmesini talep ettiği, ayrıca toplantı başkanlığına yazılı muhalefet şerhi ibraz ettikleri, devamında ise oylamaya geçilerek yönetim kurulu seçimi yapıldığı, 6 nolu maddenin görüşülmesi sırasında da muhalefetlerini aynı şekilde yazılı ve sözlü olarak ileri sürdükleri ve sonrasında ise 6 nolu gündem maddesi ile ilgili oylamaya geçildiği,

birleşen dosya davacıları ... ve ...'in toplantıda hazır bulunan temsilcilerinin, toplantı sırasında Toplantı Başkanlığına 3 adet dilekçe verdikleri, bunlardan birincisinin finansal tabloların görüşülmesinin ertelenmesi için toplantının başında, ikinci dilekçelerinin 5 nolu gündem maddesinin görüşülmesi sırasında oylamadan önce, üçüncü dilekçelerinin ise 6 nolu gündem maddesinin görüşülmesi sırasında oylamadan önce sunulduğu, dosyada kararın alınmasından sonra yapılmış bir karşı çıkmanın (muhalefet) bulunmadığı,

bu durumda iptal davası açabilmek için kanunun aradığı alınan kararlara muhalif kalma koşulunun yerine getirilmediği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Asıl davada davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkillerinin olumsuz oydan sonra dava haklarını saklı tuttuklarını beyan ettiklerini, alınan kararın yok hükmünde olup olmadığının denetlenmediğini, finansal tabloların görüşülmesinin ertelendiği bir toplantıda yönetim kurulu üyesi seçilmesinin açık irade sakatlığı olduğunu, bu kişilere verilen rekabet izninin de hukuka aykırı olduğunu, izin oylamasında yeniden seçilen bir üyenin de oy kullandığını, nisabın oluşmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Birleşen davada davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; muhalefet şerhlerinin oylamadan sonra sunulduğunu, toplantı katibi tarafından yazılma zamanının hatalı olduğunu, gerçek iradelerin muhalefete ilişkin olduğunu, muhalefet şerhlerinin karar makamınca incelenmediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yönetim kurulu seçimi ile yönetim kurulu üyelerine şirketle işlem yapma ve rekabet etme izni vermeye ilişkin genel kurul kararlarının, finansal tablolarla bağlantılı konulardan olup olmadığı; buradan varılacak sonuca göre finansal tabloların görüşülmesinin ertelenmesi talebine rağmen yönetim kurulu üyesi seçimi ve onlara şirketle işlem yapma ve rekabet etmeye izin verilmesi konularının ertelenen toplantıda görüşülüp karara bağlanması yaptırımının yokluk mu yoksa iptal edilebilirlik mi olduğu, ayrıca somut olaydaki muhalefet şerhlerinin geçerli olup olmadığı ve toplantı nisaplarının sağlanıp sağlanmadığı noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6102 sayılı Kanun'un 413, 420, 436 ncı maddeleri.

3.6102 sayılı Kanun'un 408 nci maddesinin gerekçesi.

4.Dairemizin 29.06.2021 tarih, 2019/4620 E., 2021/5396 K. sayılı kararı.

3. Değerlendirme

1.Asıl ve birleşen davada davalı şirketin 19.03.2018 tarihli 2017 yılı Olağan Genel Kurul Toplantısı'nda alınan yönetim kurulu seçimi ile yönetim kurulu üyelerine şirketle işlem yapma ve rekabet etme izni vermeye ilişkin 5 ve 6 numaralı kararlarının iptali istenmiş, ilk derece mahkemesince finansal tabloların görüşülmesinin ertelenmesi halinde bununla bağlantılı bulunan 5 ve 6 numaralı gündem maddelerinin de görüşülüp karar alınamayacağı gerekçesiyle davanın kabulüne anılan kararların iptaline karar verilmiş, davalı vekilinin istinafı üzerine bölge adliye mahkemesince genel kurul kararı iptali davalarında dava şartı olan muhalefet şerhi eksikliği nedeniyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

2.Konu ile ilgili sağlıklı bir sonuca varmak için ilgili yasa hükmü ile kavramların açıklamasında fayda bulunmaktadır. Konuya ilişkin 6102 sayılı Kanun'un 420 nci maddenin birinci fıkrasına göre finansal tabloların müzakeresi ve buna bağlı konular, sermayenin onda birine, halka açık şirketlerde yirmide birine sahip pay sahiplerinin istemi üzerine, genel kurulun bir karar almasına gerek olmaksızın, toplantı başkanın kararıyla bir ay sonraya bırakılır. Aynı Kanun'un 413 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına göre ise yönetim kurulu üyelerinin görevden alınmaları ve yenilerinin seçimi yıl sonu finansal tablolarının müzakeresi maddesiyle ilgili sayılır.

Kanun hükümlerinden anlaşıldığı ve Dairemizce de benimsendiği üzere azlığın finansal tabloların görüşülmesinin ertelenmesini talep etmesi üzerine finansal tabloların görüşülmesi ve buna bağlı konulardan olan yönetim kurulu üyelerinin seçimine ve şirketle işlem yapma ve rekabet etme izni vermeye ilişkin gündem maddelerinin de görüşülmesi 1 ay sonraya ertelenmek durumundadır. Diğer taraftan yönetim kurulu üyelerinin şirketle rekabet etme ve işlem yapma izni hususu da Dairemizce benimsediği üzere finansal tablolar ile bağlı konulardandır. Zira anılan konular finansal yapı ile doğrudan ilgili hususlardandır.

3.6102 sayılı Kanun'un 408 inci maddesinin gerekçesinde belirtildiği üzere şirket, iradesini kanunda ve esas sözleşmede öngörülen çağrı usulüne uygun olarak yapılan genel kurul toplantılarında alınan kararlarla açıklamaktadır. Buna göre bir genel kurul kararının ortaya çıkması için iki unsur bulunması gerekmektedir. Bu unsurlardan biri genel kurul toplantısı diğeri ise toplantı ve karar nisabına uygun alınan karardır. Bu unsurları barındırmayan kararlar varlık kazanamaz ve dolayısıyla yok hükmündedir.

Toplantının ertelenmesi kenar başlıklı 6102 sayılı Kanun'un 420 nci maddesi birinci fıkrası finansal tabloların ve buna bağlı konular yönünden toplantının ertelenmesini düzenlemiştir. Bu hüküm uyarınca erteleme talebi finansal tabloların görülüşmesi ve buna bağlı konular bakımından toplantının ertelenmesi sonucunu doğurmaktadır.

Erteleme kapsamındaki gündem maddeleri yönünden azlığın kararı ile toplantı ertelenmiş olduğuna göre artık finansal tablolar ve bağlı konular yönünden genel kurul toplantısından söz edilmemesi gerekmektedir.

Başka bir deyişle erteleme yönündeki azlık kararı iptal edilmeden bağlı konular ihtiva eden gündem maddelerinin görüşülmesi hukuken mümkün olmayacağından erteleme talebi dikkate alınmaksızın finansal tabloların görüşülmesine bağlı olduğu kabul edilen dava konusu 5 ve 6. Gündem maddeleri yönünden alınan kararların yok hükmünde olduğunun kabul edilmesi gerekir.

Nitekim Dairemizin 29/06/2021 tarih, 2019/4620 esas, 2021/5396 karar sayılı kararında da erteleme talebine rağmen finansal tabloların görüşülmesine bağlantılı konular yönünden alınan kararların yok hükmünde olduğu belirtilmiştir. (ayrıca bkz.: Helvacı, Mehmet, "Anonim Ortaklıkta Ticaret Kanunundan Kaynaklanan Azınlık Haklarının Hukuki Niteliği ve Tanımı", Prof. Dr. Oğuz İmregün'e Armağan, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayını-No:715, Beta, İstanbul 1988, s.298-310..

Tekinalp, Ünal, "Azlığın Bilançonun Onaylanmasına İlişkin Müzakerenin Ertelenmesi İstemi", Sorunlar-düşünceler, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.XLII, Sayı:1-4,İstanbul 1977, s.234-243.;Teoman, Ömer, "Azlığın Bilanço Görüşmelerinin Ertelenmesini İsteme Hakkı (TTK m.377) Konusundaki Yargıtay Kararlarının Değerlendirilmesi", Tüm Makalelerim Cilt II (1982-2001), 1. Bası, İstanbul 2001, s.127-142.)

4. Diğer taraftan somut olayda yönetim kurulu üyeliğine E.S, E.A. ve M.G. seçilmiş ve bu kişilere 6102 sayılı Kanunun 395 ve 396 ncı maddeleri uyarınca şirket ile işlem yapmaya ve rekabet etmeye izin verilmiştir. Yönetim kurulu üyeliğine seçilen E.S. davalı şirkette 12.554 adet paya sahipken, diğer pay sahipleri asıl ve birleşen dava davacıları ise toplam 4.246 adet paya sahip olup dava konusu kararlara olumsuz oy kullanmışlardır.

Bu durumda anılan olumsuz oylara rağmen seçilen E.S.'nin kendi oyları ile yönetim kurulu üyesi seçildiği açık olup, oylama 6102 sayılı Kanun'un 436 ncı maddesinin birinci fıkrasındaki oydan yoksunluk kurallarına aykırıdır. İşbu madde hükmüne aykırılığın yaptırımının da yokluk olduğu gözetildiğinde dava konusu gündem maddelerinin dava dışı E.S.'ye ilişkin alınan kararlar bakımından da yok hükmünde olduğu açıktır.

5.İptal edilebilirlikten farklı olarak yokluk ve butlan halleri ilgilileri tarafından her zaman ileri sürülebileceği gibi bir davada dosyaya sunulan belgelerden anlaşılması halinde mahkemece de re'sen gözetilmelidir. Hal böyle olunca dava konusu gündem maddelerinin yok hükmünde olduğunun tespitine karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. Kabule göre de; genel kurula muhalefet şerhi içerir dilekçe sunan birleşen dava davacıları bakımından geçerli birer muhalefet bulunduğu gözetilmeden birleşen davanın reddine karar verilmesi de doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harçlarının istekleri halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,