Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3639 K.2024/6535

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

-KARAR-

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile davalılar Ata Petrol Ürünleri ... Ltd. Şti., ... ve ... arasında akdedilen 20.12.2006 tarihli protokol ile davalılar ... ile ...'in maliki oldukları Sinop ili, Merkez ilçesi, Kabala Köyü, Pekmezlik Mevkii, 2 pafta, 1439 Parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde müvekkili şirket lehine 17.11.2006 tarihinde 30 yıl süreyle geçerli intifa hakkı tesis edildiğini, davalı Ata Petrol Ürünleri ... Ltd.

Şti. ile müvekkili şirket arasında ayrıca nitelikleri belirtilen taşınmaz üzerinde mevcut veya inşa edilecek akaryakıt satış istasyonunun 5 yıl süreyle PO bayisi olarak işletilmesi hususunda 16.09.2006 tarihli istasyonlu bayilik sözleşmesi akdedildiğini, davalı ...'ın ise müvekkili şirket ile davalı şirket arasında akdedilmiş veya akdedilecek tüm protokol ve sözleşmeler dolayısıyla Ata Petrol Ürünleri ... Ltd.

Şti.'nin müvekkili şirkete karşı doğmuş ve doğacak borçlarına ve bu borçların tüm ferilerine müştereken ve müteselsilen kefil olduğunu, müvekkili şirketin protokolün intifa hakkı tesisi başlıklı 6.maddesi gereğince, intifa hakkının konusu olan taşınmazın malikleri tarafından lehine tesis edilecek 30 yıl süreli intifa hakkının karşılığı olarak 300.000,00 TL intifa ivazı ödemeyi taahhüt ettiğini, davalılar ... ve ...'in ortağı olduğu Genç Tur Turizm Ürün. Taş. ve Tic. Ltd.

Şti. 'nin müvekkili şirkete borcu olan 197.797,85 TL ile müvekkili şirket tarafından davalılar adına vergi dairesine yatırılmış olan protokolün damga vergisi 2.250,00 TL'nin 300.000,00 TL'den mahsup edildikten sonra kalan 99.952,15 TL'nin 25.01.2017 tarihinde davalı ...'in banka hesabına ödendiğini, taşınmazın diğer maliki ...'in bu hususa muvafakat verdiğini, Rekabet Kurulunun düzenleyici işlemleri ile akaryakıt sektöründe bayilik sözleşmeleri ve bunlarla bağlantılı olarak akdedilen intifa ve benzer nitelikteki sözleşmelerle ilgili yasal olarak belirlendiğini, buna göre sürenin 5 yılı aşmaması gerektiğinin düzenlendiğini,

müvekkili şirket ile davalı Ata Petrol Ürünleri ... Ltd. Şti.nin Rekabet Kurulunun düzenleyici işlemleri sonucunda oluşan yasal durum nedeniyle 18.09.2010 tarihinde yeni bir İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi akdettiklerini, davalı Ata Petrol Ürünleri ... Ltd. Şti. nin bu sözleşmenin ancak 10 ay süreli olmasına muvafakat ettiğini, buna bağlı olarak Ata Petrol Ürünleri Taşımacılık İnşaat Gıda Otomotiv San.ve Tic. Ltd.

Şti.nin Rekabet Kurulunun düzenleyici işlemleri sonucunda akdedilen intifa sözleşmesi niteliğindeki protokolün de zorunlu olarak sona erdiğini, müvekkili şirket tarafından intifa hakkının 30 yıl uygulanacağı esasından hareketle hesaplanarak davalı maliklere nakden ve peşinen ödenen 30 yıllık intifa ivazının hakkın tesisi tarihi olan 17.11.2006 ile hakkın terkin edildiği 14.09.2011 tarihleri arasında geçen 57 ay 27 günlük süre toplam süreden düşüldüğünde kalan 302 ay ve 3 günlük süreye tekabül eden kısmının karşılıksız kaldığını ve uygulanmadığını,

intifa hakkının toplamda 30 yıl yürürlükte kalacağı esasından hareketle davalı maliklere intifa ivazı olarak 300.000,00 TL ödendiği düşünüldüğünde müvekkilinin 302 ay 3 günlük süre için 251.75,00 TL bakiye intifa ivazı talep etme hakkının bulunduğunu, bakiye intifa ivazı alacağının ödenmesinin davalılardan talep edildiğini, müvekkili şirketin bakiye intifa ivazı alacağının bugüne kadar ödenmediğini belirterek 251.750 TL + KDV tutarındaki bakiye intifa ivazı bedelinin, bu tutarın davalıların malvarlığına girdiği tarih olan 25.01.2007 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsillen tahsiline,

9.273,71 TL sabit yatırım tutarı ile 881,41 TL otomasyon sisteminin demontaj bedeli toplamı olan 10.155,12 TL tutarındaki müvekkili şirketin fatura alacaklarının bu tutarların davalı Ata Petrol Ürünleri ... Ltd. Şti. tarafından iktisap edildikleri tarihten itibaren avans faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsillen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilleri ve diğer davalılar ile davacı arasında akdedilen 20.12.2006 tarihli protokol gereği müvekkilleri adlarına kayıtlı Sinop ili, Kabalı Köyü, Pekmezler Mevkii, 1439 parselde kayıtlı taşınmazın tapu kaydına 30 yıl süre ile davacı lehine intifa hakkı tesis edildiğini, tapu kaydına göre intifa hakkının 17.11.2006 tarihinden itibaren 30 yıl olduğunu, müvekkilleri adlarına kayıtlı ve tapu kaydında 30 yıl süre ile davacı lehine intifa hakkı şerhi bulunan söz konusu taşınmazın 20.11.2006 tarihinde dava dışı Süreyya ...'e satıldığını,

davacının tek taraflı olarak kendi lehine bulunan 30 yıl süreli intifa hakkını 14.09.2011 tarihinde taşınmazın müvekkilleri adına kayıtlı bulunmadığı bir sırada terkin ettiğini, bu nedenle müvekkillerine husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığını, muafiyetten yararlanmamanın sözleşmenin fesih nedeni olmadığını, rekabet kurulu kararının intifa haklarının terkin edilmesini öngörmediğini, müvekkillerinin davacı lehine bulunan intifa hakkından dolayı intifa hakkı bedeli kadar zarara uğradıklarını, müvekkillerinin sebepsiz zenginleşmediğini,

taraflar arasında akdedilen 20.12.2006 tarihli sözleşmede bayi adayı olarak tanımlanan Ata Petrol Ürünleri ... Ltd. Şti.'nin borçlarından müvekkillerinin de sorumlu olduğu hususunda bir düzenleme bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı Ata Petrol Ürünleri ... Ltd.

Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirket ile davacı arasında akdedilen 16.09.2006 tarihli istasyonlu bayilik sözleşmesinin Rekabet Kurulu kararı gereği tek taraflı olarak feshedildiğini, müvekkili şirketin bayilik sözleşmesini 5 yıl 60 ay kullanma hakkına sahip iken 57 ay 27 gün kullandığını, 302 ay 3 günlük süresinin intifa ivazı bedelini ödemeye mahkum edilmeye çalıştığını, müvekkili şirket ile davacı arasında yapılacak bayilik sözleşmesinin ayrılmaz bir parçası olan protokolün müvekkili şirket ile davacı arasında akdedilen bayilik sözleşmesinin geçersiz oluşu nedeniyle geçersiz olduğunu,

davacının intifa ivazı alacağının reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin sabit kıymet satışından ... 9.273,71 TL ve istasyon sisteminin demontajından ...

881.41 TL tutarındaki alacak taleplerinin de istasyonlu bayilik sözleşmesinin ve protokolün açıklanan gerekçelerle geçersizliği nedeniyle borcunun olmadığını, teslim edilmiş bulunan tüm malzemelerin gelip almaları konusunda müvekkili tarafından uyarıldıkları halde davacının gelip bunları almadığını, bu nedenlerle bunların bedellerinin de talep edilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

3.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili OMV Petrol Ofisi A.Ş.'ye karşı bila tarihli geçersiz taahhütnameye istinaden istenen 251.750,00 TL + KDV intifa ivazı ve 10.155,12 TL fatura bedeli borcu doğmadığını ve bulunmadığını, Petrol Ofisi A.Ş ile Ata Petrol Ürünleri Taşımacılık İnşaat Gıda Otomotiv San. ve Tic. Ltd.

Şti. arasında akdedilen protokol ve sözleşmelerle doğacak ve doğmuş her türlü borçların 50.000,00 USD müşterek borçlu müşterek kefil olarak taahhüdün bila tarihli oluşu nedeniyle geçersiz olduğunu, Petrol Ofisi A.Ş ile Ata Petrol Ürünleri Taşımacılık İnşaat Gıda Otomotiv San. ve Tic. Ltd.

Şti. arasında akdedilen protokol ve sözleşmelerle doğacak ve doğmuş her türlü borçların 50.000,00 USD müşterek borçlu müşterek kefil olarak taahhüdün taraflar arasındaki sözleşme ve porotokolün geçersiz oluşu nedeniyle de geçersiz bulunduğunu, taraflar arasındaki sözleşme ve protokolün okunmadan matbu olarak düzenlendiğini, taahhüdün OMV Petrol Ofisi A.Ş ile akdedilmediği için husumet yönünden geçersiz olduğunu, 50.000,00 USD müşterek borçlu müşterek kefil olarak taahhüdün ne sözleşmede ne de protokolde belirtilmemiş olması nedeniyle geçersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince; taraflar arasındaki protokolün 6, 10 ve 11 inci maddelerine ve ...'ın kefaletine göre davacının sözleşmeyi haklı nedenle fesih nedeniyle intifa bedelinin intifa süresinin kullanılmayan kısmına tekabül eden miktarının davalılardan tahsil edebileceği, davacının 18.09.2010 tarihine kadar grup muafiyetinden yararlandığı ve devamında akdedilen 10 aylık sözleşme ile devam ettiği ve intifa hakkının 14.09.2011 tarihinde terkin ile sona erdiği, akdin başlangıç tarihinin 17.11.2006 olduğu, akdin normal süre sonunun 17.11.2036 olduğu,

buna göre 300.000,00 TL tutarındaki 30 yıllık intifa ivaz bedelinin günlük tutarının 300.000,00 TL /10.950 gün (30 yıl* 365 gün) = 27,39 TL olduğu, intifa hakkından 17.11.2006 - 14.09.2011 tarihleri arasında 1736 gün yararlanıldığı, bu süreye isabet eden miktarın 47.589,04 TL olduğu, bunun 300.000,00 TL intifa bedelinden mahsubundan sonra geri kalan bedelin 252.410,96 TL olduğu, bu tutarın davacı şirketten fatura ile talep edilmesi halinde %18 KDV'nin eklenmesi ile 297.844,93 TL olduğu, davacının 31.12.2011 tarihli faturasında bununla ilgili olarak KDV dahil toplam 288.116,67 TL olarak düzenlendiği,

buna göre davacının bakiye intifa ivazı talebinin kabulü ile, bu miktar alacağın akdin sona erdiği 14.09.2011 tarihinden itibaren hesaplanacak avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, sabit yatırım bedeli talebinin söz konusu sabit yatırımların yapılan keşif ile yerinden söküldüğünün tespit edildiği gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiş, hüküm davalı ... ve davalı ... vekili ile davalı ... ve davalı Ata Petrol Ürünleri ...

Limited Şirketi vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince; intifa hakkının bedelsiz terkin edilmesi halinde artık bakiye intifa bedelini istenemeyeceği ((Kapatılan) Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 25.03.2016 tarih ve 2015/12031 E.-2016/5462 K., yine aynı Dairenin 2016/18133 E. - 2017/4083 K. sayılı ilamı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2020/4403 E. - 2020/6283 K. sayılı ilamı, İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesinin 2018/702 E. - 2019/1321 K. sayılı ilamları), davacının 14.09.2011 tarihinde intifa hakkının tamamından bedelsiz olarak feragat etmesi üzerine davacı lehine 3711yevmiye no.lu işlem ile 14.09.2011 tarihinde Sinop İli, Merkez İlçesi, Kabalı Köyü,

1439 parsel sayılı taşınmaz üzerine 30 yıl süre ve 300.000,00 TL bedelle tesis edilen intifa hakkının terkin edildiği, bu durumda kullanılmayan süreye ilişkin intifa hakkına yönelik istem yönünden davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesinin yerinde olmadığı gerekçesiyle kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, Rekabet Kurulu kararı nedeniyle sona ... bayilik sözleşmesinden kaynaklanan sabit yatırım bedeli ve kalan süreye tekabül eden intifa bedeli istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Kanun'un 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.