Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3706 K.2024/6237

Taraflar arasındaki ticari aracın misli ile değişimi, olmadığı takdirde değer kaybının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalı Tunalar Otomotiv Tur. Tic. Ltd. Şti.'den ticari araç satın aldığını, diğer davalının aracın üreticisi olduğunu, araç üzerinde boya kabarmalarının meydana geldiğini, bu kabarmaların üretimden kaynaklandığını, araçta değer kaybı meydana gelmeksizin boya kabarmalarının onarımının mümkün olmadığını, meydana gelen kusurun artarak devam etmekte olduğunu ve bu durumun aracın ikinci el piyasasında değer düşüklüğüne yol açtığını, araçtaki boya atmasının gizli ayıp niteliğinde olduğunu ileri sürerek öncelikle aracın aynı marka ve modelde yenisi ile değiştirilmesine, misliyle değiştirilmesi mümkün olmadığı taktirde araçtaki ayıp sebebiyle oluşan değer kaybının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Tunalar Otomotiv Tur. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, davacının iddialarının doğru olmadığını, satım sırasında araçta herhangi bir boya kabarmasının mevcut olmadığını, kabarmaların bir yılı aşkın kullanımdan kaynaklandığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... San. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davanın Tüketici Mahkemesinde görülmesi gerektiğini, davacıya aracın tesliminden itibaren başlamış olan 2 ve 8 günlük sürelerde araç ile ilgili herhangi bir ayıp ihbarında bulunulmadığını, davaya konu araçta üretimden kaynaklı bir ayıp bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu araç üzerinde keşif icra edilerek bilirkişi raporu alındığı, rapora göre araçta oluşan boya dökülmelerinin üretimden kaynaklı ve gizli ayıp niteliğinde olduğu, ayıp nedeniyle araçtan beklenen faydanın sağlanamadığı ve aracın misli ile değişim koşullarının sağlandığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu aracın davacı tarafından davalılara teslimi ile davalılar tarafından müştereken ve müteselsilen aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesine,

aynı model ve marka yeni bir aracın davacıya teslimine, dava konusu aracın davacı tarafından tüm takyidatlarından arındırılmış şekilde davalılara teslimine, aracın sıfır kilometre yenisi veya benzerinin bulunmaması halinde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı kanun) 24 üncü maddesinin uygulanmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı Tunalar Otomotiv Tİc. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin sadece aracı firma olması nedeniyle husumet yöneltilemeyeceğini, davaya konu ayıbın bir yıllık kullanım sonucu oluştuğunu ve söz konusu ayıpların incelenmesi sonucunda araca taş atlamasına benzer izlerin mevcut olduğunun görüleceğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunun yeterli olmadığını, mahkemece bu hususta yapmış oldukları itirazlar değerlendirilmeksizin karar verildiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte araçta meydana gelen ayıbın aracın kullanım amacını ortadan kaldırır nitelikte olmadığını, davalı şirketçe yapılan tespitte aracın orijinal boyalı olduğu ve araçta ilave boya olmadığının tespit olunduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı ... San. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin üretici-ithalatçı sıfatına haiz olduğunu, satıcı statüsünde olmadığını, bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilmesinin hatalı olduğunu, davalı şirketin ticari araçlarda sunduğu taahhüdün sadece aracın onarımına ilişkin olduğunu, davalı şirkete taahhüdü aşan sorumluluk yükletilmesinin hatalı olduğunu, davaya konu araçta üretimden kaynaklı bir ayıp bulunmadığını, mahkemece hakkaniyet kuralları dikkate alınarak hüküm kurulması gerekirken aksi yönde yapılan değerlendirmelerin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı tüketici olmadığından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı kanun) 219 ve devamı hükümlerinin uygulanması gerektiği, satılanın ayıplı olması halinde alıcının sahip olduğu hakların aynı Kanun'un 227 nci maddesinde düzenlendiği, bu maddeye göre satılanın ayıplı olması halinde seçimlik hakların sadece satıcıya yönelik olarak kullanılabileceği, bu hakların üreticiye karşı kullanılmasının yasal olarak mümkün bulunmadığı,

davalı ...Ş. üretici olup seçimlik hakların üreticiye karşı kullanılması mümkün olmadığından ilk derece mahkemesince bu davalı yönünden davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesinin doğru görülmediği, davalı Tunalar Otomotiv Turz. Tic. Ltd. Şti'nin satıcı olması ve 6098 sayılı Kanun'un 227 nci maddesi gereğince sorumluluğunun bulunması dolayısıyla mahkemece bu davalı yönünden verilen kararın isabetli olduğu gerekçesiyle davalı Tunalar Otomotiv Turz. Tic. Ltd.

Şti'nin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ...Ş. vekilinin istinaf başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davalı ...Ş. yönünden açılan davanın husumet yokluğundan reddine, davalı Tunalar Otomotiv Turz. Tic. Ltd. Şti yönünden davanın kabulü ile; dava konusu aracın davacı tarafından davalı Tunalar Otomotiv Turz. Tic. Ltd.

Şti'ne teslimi ile bu davalı tarafından aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesine, aynı model ve marka yeni bir aracın davacıya teslimine, dava konusu aracın davacı tarafından tüm takyidatlarından arındırılmış şekilde davalı Tunalar otomotiv Turz. Tic. Ltd. Şti'ne teslimine, aracın sıfır kilometre yenisi veya mislinin bulunmaması halinde 2004 sayılı Kanun'nun 24 üncü maddesinin uygulanmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Tunalar Otomotiv Tİc. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Tunalar Otomotiv Tic.

A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, asıl muhatabın aracın üreticisi diğer davalı şirket olduğunu, müvekkilinin sadece aracılık sıfatının bulunduğu, araçta meydana geldiği idda edilen boya kabarmalarının üretim hatasından değil davalının 1 yıllık kullanımından kaynaklandığını, derin kabarmaların taş atmasından dolayı oluştuğunu, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, kabarmaların neden kaynaklandığının bilirkişilerce net bir şekilde ortaya konulmadığını, davacının aracı nerden nasıl kullandığının nerede yıkattığının bilinmediğini,

davacı tarafça iddia edilen bu sorunlar var olsa dahi araçtan beklenen faydayı azaltıcı ya da kullanım amacını ortadan kaldırıcı nitelikte bir ayıp olarak nitelenemeyeceğini, davacının aracı halen kullanmakta olup, kullanım amacı bakımından değerini azaltan hiçbir şikayeti bulunmadığını, iddia edilen ayıpların varlığı kabul edilse dahi Kanunda belirlenen nitelikte bir ayıp söz konusu olmadığından aracın misli ile değiştirilmesinin gerekmeyeceğini, bu tür ayıpların basit onarımlarla düzeltilmesi ve ortadan kaldırılmasının mümkün olduğunu ve aracın orjinalliğinin bozulmayacağını, hakkaniyet gereği,

ayıbın gerçekten olduğu sonucuna varılsa dahi araç bedelinden ayıp nedeniyle ... değer kaybı dikkate alınarak ayıp oranında bedel indirimi ya da ücretsiz onarım isteme hakkının göz önünde bulundurulması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davaya konu aracın gizli ayıplı olup olmadığı ve davacının aracın misli ile değiştirilmesine yönelik seçimlik hakkını kullanıp kullanamayacağı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6098 sayılı Kanun'un 227 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı Tunalar Otomotiv Ltd. Şti. vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dava, aracın misli ile değişimi, olmadığı takdirde değer kaybının tahsili istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, alınan birlikişi raporu doğrultusunda araçta oluşan boya kabarmalarının gizli ayıp niteliğinde olduğu gerekçesiyle aracın misli ile değiştirilmesine karar verilmiş, kararın davalılar tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince aracın misli ile değiştirilmesinin isabetli olduğu ancak bu seçimlik hakkın sadece davalı satıcıya karşı kullanılabileceği gerekçesiyle yeniden hüküm kurularak davanın Tunalar...Ltd. Şti. yönünden kabulüne karar verilmiştir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 227 nci maddesinde gizli ayıp nedeniyle alıcının seçimlik hakları düzenlenmiştir. Bu maddeye göre; "satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:

1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.

2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.

3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.

4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.

Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır. Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir.

Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.

Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir."

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 07.06.2017 tarihli, 2017/653 E. ve 2017/1085 K. sayılı ilamında da açıklandığı üzere; alıcı seçimlik haklarından herhangi birisini kullanabilecektir, ancak kanun tarafından korunan sözleşme taraflarından alıcının yanında, kurulacak hükmün sözleşmenin diğer tarafı olan satıcı için de orantısız güçlükleri de beraberinde getirmemesi gerekir.

Ayıbın öneminin aracın kullanımına ve beklenen faydaya bir etkisinin olmaması, aracın ayıplı ve ayıpsız değeri arasındaki farkın araç bedeli nazara alındığında azlığı yani karşılıklı menfaatler dengesi ile hukukun ... prensibi olan hakkaniyet kuralları değerlendirilerek ayıp nedeni ile bedel indirimi veya tüketicinin diğer seçimlik haklarını kullanıp kullanmayacağının tesbit edilmesi zorunludur.

Somut olay yukarıda belirtilen ilke ve kurallar ışığında değerlendirildiğinde, bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere aracın sol ön çamurluğunda ve motor kaputunda vernik atmaları bulınduğu ve fatura tarihi itibariyle 10.000,00 TL değer kaybı oluştuğu gözetildiğinde ayıp nedeni ile bedel indirimine karar verilmesi gerektiği kabul edilmelidir.

Mahkemece, değinilen bu yön gözetilerek bedel indirimine karar verilmesi gerekirken, yanlış değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1.Tunalar Otomotiv Turizm Ticaret Ltd. Şti. vekilin bozma kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,