Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/4799 K.2024/7801

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı ... Uluslararası Taş. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, duruşma istemi olmaksızın ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava konusu meblağ 358.160,00 TL'nin altında bulunduğundan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

-KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı ... firmasına ait bir kısım emtianın İstanbul-İtalya arası taşıma işinin müvekkilince üstlenildiğini, müvekkilinin de bu işi davalı Mefatrans ... Ltd. Şti. ve davalı ... ... Ltd. Şti.'ne verildiğini, taşımanın davalı ... ... Ltd.

Şti. tarafından gerçekleştirilmesi sırasında emtianın yüklü olduğu ... plakalı treylerin Trieste/İtalya limanında Multiservice isimli şirkete ait ... plakalı çekici ile son alıcıya ulaştırılmak istenirken araçla birlikte emtianın 25.10.2007 tarihinde çalındığını, dava dışı gönderici ... şirketinin zararının dava dışı sigortacısı ... Sigorta A.Ş. tarafından ödendiğini, dava dışı ...

Sigorta A.Ş.'nin müvekkili davacıya Kadıköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/749 E. sayılı dosyasıyla rücu davası sonunda davanın kabulüne karar verildiğini, kararın icra takibine konu edildiğini, müvekkilinin dava dışı ...

Sigorta A.Ş.'ye toplam 54.818,40 TL ve 108.484,57 euro ödemek zorunda kaldığını, ödeme öncesi davalılara ihtarname keşide edilmesine rağmen davalıların ödeme yapmadığını, bu nedenle davalılar aleyhine takip başlattıklarını ve rücu alacak talebinde bulunulduğunu davacı şirketin taşıma işinde herhangi bir kusuru söz konusu değilken davalı ... ... Ltd. Şti.'nin iradi kusurlu davranışından dolayı sigorta şirketine ödeme yapmak zorunda kaldığını, emtia ... ... Ltd.

Şti.'nin aracıyla ve sorumluluğunda taşınmakta iken davacı şirketin bilgisi ve kabulü dışında Multiservice isimli şirkete ait çekici ile taşınmaktayken taşınma süresi içinde zayi olduğunu, davalılardan ... Sigorta A.Ş.'nin davalı ... ... Ltd.

Şti.'nin Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi'nin (CMR Konvansiyonu) sigortacısı olduğunu, poliçe kapsamında bu davalının da tazminatı ödemek zorunda olduğunu, CMR Konvansiyonu'nun 34 üncü maddesi uyarınca davalı alt taşıyıcıların sorumlu olduklarını, itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptaline %40 icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiş, temlik alan davacı vekili 14.04.2015 tarihli ıslah dilekçesi ile davayı ıslah ederek davaya rücuen alacak davası olarak devam edilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; dava konusu malların taşınması için davacının dava dışı gönderici ... ile anlaştığını, davacının ise davalı Mefatrans ... Ltd.

Şti. ile anlaşarak taşıma işinin bu davalı tarafından üstlenildiğini, müvekkilinin malları sadece Bekonun Beylikdüzünde bulunan fabrikasından alarak Tuzladaki limana taşıdığını, malların müvekkiline ait çekici ve treyler ile depodan Tuzlaya taşındığını, Ro-ro gemisine yüklendiğini, müvekkilinin görev ve sorumluluğunun bu noktada bittiğini, malların İtalyada limanda alınarak varış yerine ulaşmasını ise davalı Mefatrans ... Ltd.

Şti.'nin anlaştığı Mazzoleni&Facori SRL'nin üstlendiğini, bu şirketin de malları fiilen taşıması için Multiservice Soc.

Coop.a.r.l'yi görevlendirdiğini, Multiservice'nin de kendisine ait çekici ve şoför ile malları limandan alarak teslim yeri Ossona'ya taşımak üzere yola çıktığını, ancak şoförün mola verdiği sırada malların çalındığını, aynı mallara ilişkin Milano Hukuk Mahkemesinde de bir dava bulunduğunu, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, İtalyadaki alt taşıma şirketini davalı Mefatrans ... Ltd.

Şti.'nin görevlendirdiğini, müvekkilinin sorumluluğunun Türkiyede gemiye yükleme ile sona erdiğini, müvekkilinin sadece malların bulunduğu treylerin maliki olduğunu, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, davacının CMR Konvansiyonu'nun 34 üncü maddesini yanlış yorumladığını, tazminat miktarının fahiş olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı Mefatrans Uuluslararası Taşımacılık ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin davacıya ödemesi gereken muaccel hale gelmiş herhangi bir borcu bulunmadığını, kaldı ki davacının tazminat ödemesi gerektiğine dair hüküm kurulan ana davanın davacısı olan nakliyat sigortacısının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, ana dava görülürken de bu durum dile getirildiğinden verilen hükmün müvekkili açısından somut olayda bağlayıcı olmadığını savunarak davanın reddi ile davacı aleyhine % 40 tazminata hükmedilmesini istemiştir.

3.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin davalılardan ... ... Ltd.

Şti.'nin 05.10.2007-04.10.2008 tarihleri arasında sevkiyatlarını gerçekleştireceği emtianın nakliye muhataplarına karşı sigorta güvencesini düzenlediği 2208096 sayılı Freight Forwarder poliçesi ile 500.000,00 USD teminat limiti ile teminat altına alındığını, sigortalısının dava konusu malları sadece Bekonun Beylikdüzünde bulunan fabrikasından alarak Tuzladaki limana taşıdığını, sigortalısının n görev ve sorumluluğunun bu noktada bittiğini, CMR Konvansiyonuna tabi olmayan yurt için taşıma işinde müteakip taşıyıcı sıfatı bulunmadığını,

rizikonun oluştuğu anda ne sigortalısının ne de müvekkilinin taşınan mal üzerinden oluşan zarardan ve bu zarara bağlı faiz ve masraflardan sorumlu tutulamayacağını, faizin dava tarihinden ve yasal faiz olması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince; davalı Mefatrans şirketinin ilk ya da son taşıyıcı değil ara taşıyıcı konumunda olduğundan ve dava konusu rizikonun da davalının sorumluluğu altında bulunan taşıma sırasında meydana gelmediği gerekçesiyle bu davalı yönünden davanın reddine, hükme esas alınan ve denetime elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda davalı ...'in Beylikdüzü -Tuzla arasında değil Türkiye-İtalya arası taşıma işini alt taşıyıcı olarak üstlendiği dava konusu emtianın ...'e ait ... plakalı taşıttan çalındığı anlaşılmakla taşımacının kasti bir eylemi ve/veya ağır kusur durumu söz konusu da olmadığından,

...'in ve sigortacısı olan davalı ...Ş.'nin sorumlu olduğu gerekçesiyle davalılar ... ... Ltd. Şti. ve davalı ...' A.Ş.'ye açılan davanın kısmen kabulü ile 252.709,54 TL alacağın müteselsilen bu davalılardan tahsili ne karar verilmiş, hüküm temlik alan davacı vekili, davalı ...Ş. vekili ve davalı ... ... Ltd. Şti. vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince; dosya kapsamına ve alınan bilirkişi raporları içeriğine göre davaya konu taşımayı davacının akdî taşıyan sıfatıyla üstlendikten sonra aynı taşıma senediyle davalı ...'e ve davalı Mefatrans'a taşıma işini devrettiği ve aynı CMR senedi kapsamında taşımanın tamamlanmış olduğu, son olarak davalı ...'e ait dorse içinde yükün İtalya'daki limana vardığı, aynı dorsenin farklı bir çekici ile limandan İtalya içi kara taşımasının ise dava dışı Multiservice tarafından yapılırken yükün çalınmak suretiyle zayi edildiği, davalı Mefatrans tarafından bu dorsenin limana kadar olan kara taşımasının yapıldığının anlaşıldığı,

taşımanın diğer kesimlerine Mefatrans'ın katıldığına dair bir bulgu bulunmadığı, Multiservice'nin CMR Konvansiyonu'nun 3 üncü maddesi anlamında ...'in ifa yardımcısı konumunda olduğu, dolayısıyla Multiservice'in ve onun elamanlarının kusur ve ihmallerinden davalı ...'in sorumlu olduğu sonucuna varıldığı, somut olay taşımanın başladığı ve bittiği yerler dikkate alındığında tartışmasız olarak CMR Konvansiyonu hükümlerine tabi olduğu, taşıma işinin tek CMR senedi üzerinden gerçekleştirildiği, davacı ile davalı taşıyanlar arasında, asıl taşıma ilişkisinden bağımsız yeni bir taşıma sözleşmesi yani alt taşıma sözleşmesi kurulmadığı,

asıl taşıma ilişkisi ile üstlenilen edimin ifası için davalılarla anlaşma sağlandığı, bu durumda taraflar arasındaki taşıma ilişkisinin alt taşıma ilişkisi değil müteakip taşıma ilişkisi olduğu ve davaya konu rücu talebinin CMR Konvansiyonu'nun 37 nci maddesine tabi olduğu, İlk Derece Mahkemesince taraflar arasındaki akdi ilişkinin alt taşıma ilişkisi olarak nitelendirilmesinin isabetsiz olduğu, davalıların bu yöne ilişkin istinaf gerekçeleri yerinde görüldüğü, davalı ... şirketinin sorumsuzluğuna dair savunmasını kanıtlayan somut bir olgunun dosya kapsamında bulunmadığı,

İlk Derece Mahkemesinin müdahale talep edenler ... vekilinin ve Çözümevi .... Şirketi'nin vekilinin müdahale taleplerini ara kararlarıyla isabetli olarak reddettiği halde gerekçeli karar başlığında ...'yı asli müdahil olarak, Çözümevi ...

Şirketi'ni ise feri müdahil olarak göstermesinin usule aykırı olması nedneiyle karar başlığında bunlara yer verilmediği, sonuç itibariyle davalıların istinaf sebeplerinin gerekçeye yönelik olarak kısmen yerinde olduğu, temlik alan davacı vekilinin istinaf talepleri yönünden yapılan incelemede; davanın başlangıçta itirazın iptali davası olarak açılmış olup davanın konusu olan Pendik 2. İcra Müdürlüğünün 2011/334 E. sayılı dosyasındaki takip talebinin incelenmesinde, takibe konu edilen alacağın asıl ve ferileri ile birlikte 54.818,40 TL ile 108.484,57 euro olduğu anlaşıldığı,

gerek dava dilekçesinin dayanağı olan icra takip talebinde gerekse temlik ve akabinde ıslah talebinde davaya konu alacağın davacı tarafından dava dışı sigorta şirketine ödenmiş olan 21.303,07 TL ile 107.600,89 euroya ilişkin olduğu, döviz alacağı talebinin takip sırasında ve eldeki dava açılırken TL'ye dönüştürülmeyip döviz olarak talep edildiği halde İlk Derece Mahkemesince dava dilekçesindeki harca esas değerin, talebin kendisi gibi kabul edilerek hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğu,

bu nedenle davacı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf başvurusunun kabulü gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kısmen kabulüne, 21.303,07 TL alacağın takip tarihi olan 07.01.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal temerrüt faizi ile birlikte. 107.600,89 euro alacağın takip tarihi olan 07.01.2011 tarihinden itibaren işleyecek yıllık % 5 temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, karar davalılar ...

Sigorta A.Ş. vekili ve ... ... Ltd. Şti. vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, rücuan alacak davasıdır.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.CMR Konvansiyonu'nun 3, 37 nci maddeleri.

3. Değerlendirme İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Kanun'un 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.