Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/505 K.2024/5788

Taraflar arasındaki tasarım haklarına tecavüz ile haksız rekabetin tespiti, meni, refi ile maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin aydınlatma ürünlerinin imalatı sektöründe faaliyet gösteren, kendine özgü tasarımlar üreten, özellikle dış mekan aydınlatma, armatür ve direk imalatı, projelendirme ve mühendislik konularında sektörün lider firmalarından olduğunu, müvekkilinin ürünlerinin Türkiye’de ve dünyada birçok önemli projede kullanıldığını, davalı yanın müvekkili adına 2014/08934 sayı ile tescilli olan ve piyasaya "SWORD model Bolard tip" aydınlatma olarak sunulan endüstriyel tasarımın birebir aynısını üreterek sattığını,

bu kullanımların 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 81 inci maddesi uyarınca tasarım hakkının ihlali ve haksız rekabet teşkil ettiğini, davalı tarafından “http://www.toyaydinlatma.com.tr” internet sitesinde ve ürün kataloglarında ticarete konu edilen “V KARE” isimli ürünün, müvekkili adına 2014/08934-1 sayı ile tescilli endüstriyel tasarımın birebir taklidi olduğunu, bu ürünlerin müvekkilinin internet sitesinden ve kataloglarından kopyalanarak tüm detayları aynı kalacak şekilde davalı internet sitesinde ve ürün kataloglarında kullanıldığını, müvekkilinin tasarımlarından doğan haklarına tecavüz oluşturduğunu,

tasarım konusu ürünlere ilişkin olarak davacının “www.lumicro.com.tr” web sitesinde yayınlanan ürün görseli ve teknik çizim mahiyetindeki eserler ile müvekkilince aydınlatma ürünlerinin tanıtımı ve reklamı amacıyla özgün bir şekilde meydana getirilmiş olan kataloğa ait sayfaların birebir davalıya ait “www.toyplastik.com.tr” internet sitesinde ve kataloglarda kullanılmış olmasının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (5846 sayılı Kanun) anlamında eser üzerindeki mali ve manevi haklara da tecavüz teşkil ettiğini, müvekkilinin tanıtım ve reklam amaçlı olarak hazırladığı ürün kataloğunda ve web sitesinde yer alan 3 boyutlu çizimler,

sayfa düzeni, özel mizanpaj, açıklama bilgileri, başlıklar, sayfa planlaması vb. unsurların birebir kopyalanarak davalı internet sitesi ve kataloglarında yayınlandığını, davalı firmanın bu eyleminin 5846 sayılı Kanun'un 22 inci maddesinde tanımlanan “Eserin Çoğaltılması”, 23 üncü maddesinde tanımlanan “Yayma” hakkı başta olmak üzere mali ve manevi haklara tecavüz oluşturduğunu, davalının bahse konu kullanımlarının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanun (6102 sayılı Kanun) hükümleri uyarınca haksız rekabet teşkil ettiğini ileri sürerek 2014/08934-1 sayılı tasarımdan doğan haklara tecavüzün tespitine, tecavüz teşkil eden eylemlerin men ve ref’ine,

davalı eylemlerinin 5846 sayılı Kanun uyarınca da eser sahipliğinden doğan mali ve manevi haklara tecavüz ve 6102 sayılı Kanun uyarınca haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, müvekkilinin tasarım hakkına ve eser hakkına tecavüz teşkil eden her türlü ürün ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, kalıp, makine gibi araçları ve ürünlerin tanıtımının gerçekleştirildiği katalog, broşür vs. her türlü tanıtım vasıtasının imhasına, tecavüz yönünden verilecek mahkeme kararlarının hüküm bölümlerinin masrafları karşı tarafa ait olmak üzere tirajı en yüksek üç gazeteden birinde ilanına,

“http://www.toyaydinlatma.com.tr” web sayfasına erişimin engellenmesine, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere 6769 sayılı Kanun uyarınca tescilli tasarımdan doğan hakların ihlal edilmesi nedeniyle 1.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 51.000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren ticari işlere uygulanan en yüksek avans faizi ile birlikte davalıdan tazminine,

5846 sayılı Kanun uyarınca eser sahipliğinden doğan mali haklara tecavüz nedeniyle 1.000,00 TL maddi ve manevi haklara tecavüz nedeniyle 50.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 51.000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren ticari işlere uygulanan en yüksek avans faizi ile birlikte davalıdan tazminine, karar verilmesini talep etmiş, 30.06.2020 tarihli ıslah dilekçesi maddi tasarım haklarının ihlali yönünden maddi tazminat talebini 83.662,68 TL'sına, 5846 sayılı Kanun uyarınca eser sahipliğinden doğan mali haklara tecavüz nedeniyle istenen maddi tazminat miktarını 4.500,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tasarımı ile müvekkilinin kataloğunda yer alan tasarımın aynı nitelikte olmadığını, davacı tasarımının yenilik unsuru dahi taşımadığını, davacı iddialarının aksine dava konusu ürünün müvekkili tarafından üretilmediğini ve satılmadığını, web sitelerinde kullanılan renkler ile konseptin herkes tarafından kullanılabilecek tarzda ve harcıalem olduğunu, davacının aynı olduğunu ileri sürdüğü kataloğun ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri kapsamında kaldığını, bu nedenle 6769 sayılı Kanun kapsamında korumadan yararlanmasının mümkün olmadığını,

davacı tarafından aynı olduğu iddia edilen katalog sayfalarının teknik bilgi ihtiva ettiğini, eser ya da tasarım niteliği bulunmadığını, davacı taleplerinin hukuki dayanağı bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, Toy Aydınlatmaya ait ürün kataloğunun 88. sayfasında yer verilen aydınlatma direği tasarımı ile davacı adına tescilli 2014/08934-1 sayılı tasarım ve davacıya ait Ocak/2017 ürün kataloğunun 70 ve 71. sayfalarında yer verilen ürün tasarımı arasında bariz bir benzerlik bulunduğu ve bahse konu tasarımların ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğu, davalının bahse konu kullanımının 6769 sayılı Kanun’un 81 inci maddesi uyarınca tasarım hakkına tecavüz sayılan fiillerden olduğu,

5846 sayılı Kanun yönünden, 2014/08934-1 sayılı tasarım tescilinin de konusunu teşkil eden ürüne ilişkin teknik çizim/resimlerin, 5846 sayılı Kanun'un 2/3 maddesinde ifadesini bulan ilim ve edebiyat eserleri kapsamında değerlendirileceği, bu ürün haricinde davacı taraf kataloğunda yer alan diğer teknik açıklama, ürün görselleri ve bu ürün görsellerine dayalı olarak oluşturulmuş teknik çizim/resimlerin, harcıalem niteliğini haiz olduğu, 2014/08934-1 sayılı tasarım tescilinin konusunu teşkil eden ürüne ilişkin teknik çizim/resimler üzerindeki eser sahipliğinin davacı şirkete ait olduğu,

2014/08934-1 sayılı tasarım tescilinin de konusunu teşkil eden ürüne ilişkin teknik çizim/resimler açısından, 5846 sayılı Kanun'un 22 ve 23’te yer verilen çoğaltma ve yayma mali hakları ile 15 inci maddesinde yer alan adın belirtilmesi salahiyeti manevi hakkının ihlal edildiği,

davalı Toy Aydınlatma’ya ait ürün kataloğunun 88. sayfasında yer verilen aydınlatma direği tasarımı ile davalı kataloğunun 158, 159, 160 ve 161’inci sayfalarının davacı adına 2014/08934-1 sayı ile tescilli tasarım, davacının Ocak/2017 ürün kataloğunun 70 ve 71. sayfalarında yer verilen ürün tasarımı ve davacı kataloğunun 204, 205, 206 ve 207’inci sayfaları ile yönünden 6102 sayılı Kanun’un 54 ve 55. inci maddeleri uyarınca haksız rekabet oluşturduğu, FSEK’e göre talep edilebilecek mali haklara tecavüz için talep edilebilecek maddi tazminat miktarının 4.500,00 TL olduğu,

6769 sayılı Kanun hükümleri gereğince, tasarım hakkı tecavüze uğrayan tasarım sahibinin tecavüz fiilleri nedeniyle manevi tazminat isteyebileceği, eylemi gerçekleştirmede davalının kusurlu olduğu, 6769 sayılı Kanun'un 149 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde maddesiyle tasarım hakkına tecavüz vuku bulduğunda manevî tazminata karar verilmesi gerektiği, manevî tazminat miktarının 10.000,00 TL olarak saptanmasının hakkaniyete uygun olacağı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne,

davalı ürün kataloğunun 88. sayfasında yer alan “V KARE” aydınlatma armatörünün davacının adına tescilli 2014/08934-1 sayı ile tescilli aydınlatma armatör tasarımından doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, men ve ref'ine, davalı kataloğunun 88, 158, 159, 160, 161. sayfaları ile davacı kataloğunun 70, 71, 204, 205, 206 ve 207. sayfalarının esaslı benzerlik göstermesi nedeniyle, davalının eyleminin davacının eser sahipliğinden doğan mali haklarına tecavüz teşkil ettiğinin, haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine,

tescilli tasarımdan doğan haklara davalı tarafından yapılan ve tecavüz teşkil eden tanıtımın gerçekleştiği katalogtan çıkartılmasına, her türlü ürün ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, kalıp, makine gibi araçların ve bu ürünün imhasına, tescilli tasarımdan doğan hakların davalı tarafndan yapılan tecavüz nedeniyle 83.662,68 TL maddi, 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari işlerde uygulanan en yüksek avans faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

5846 sayılı Kanun uyarınca eser sahipliğinden doğan mali haklara tecavüz nedeniyle 4.500,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren ticari işlerde uygulanan en yüksek avans faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, masrafı davalıya ait olmak üzere, kararın kesinleşme tarihinden itibaren 3 aylık sürede talep halinde kararın ulusal çapta yayın yapan bir gazetede 1 defa ilanına, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazının hukuki dayanaktan yoksun olarak reddine karar verildiğini, https://tr.pinterest.com/iboz047/south-africa/ adresindeki tasarımın davacının tasarımının yenilik unsuru taşımadığını ortaya koyduğunu, benzerlik taşımadığına yönelik itirazların dikkate alınmadan karar verilerek eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, tasarımla ilgili olarak müvekkile herhangi bir ihtarname çekmediğini, bilirkişi raporunun çelişkili bulunduğunu, manevi tazminatın yüksek olduğunu, hükmedilen tazminat miktarının iddia edilen ürün için oldukça yüksek bulunduğunu,

müvekkilinin kötü niyetli olarak hareket ettiğine dair herhangi bir durum ve davranış söz konusu olmadığını, söz konusu ürünlerin aynı olduğu kabul edilse dahi müvekkiline yüklenebilecek herhangi bir kusur bulunmadığını, manevi tazminat talebinin 90.000,00 TL'sinin ret edilmiş olmasına rağmen yargılama gideri olan vekalet ücreti maktu tutardan hesaplandığını, ret oranı üzerinden nispi şekilde hesaplanması gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davalıya ait ürün kataloğunda yer verilen aydınlatma direği tasarımı ile davacı adına tescilli 2014/08934-1 sayılı tasarım ve davacıya ait Ocak/2017 ürün kataloğunun 70 ve 71. sayfalarında yer verilen ürün tasarımı arasında bariz bir benzerlik bulunduğunun bilirkişi kurulunca belirlendiği, davalının kullanımlarının 6769 sayılı Kanun’un 81 inci maddesi uyarınca tasarım hakkına tecavüz sayılan fiillerden olduğu,

ayrıca dava konusu 2014/08934-1 sayılı tasarım tesciline ilişkin teknik çizim/resimlerin, 5846 sayılı Kanun'un 2 inci maddesinin üçüncü fıkrası anlamında ilim ve edebiyat eserleri kapsamında bulunduğunun belirlendiği, eser sahipliğinin davacı şirkete ait olduğu, 2014/08934-1 sayılı tasarım tesciline ilişkin teknik çizim/resimler açısından, 5846 sayılı Kanun'un 22 ve 23 üncü maddelerinde yer verilen çoğaltma ve yayma mali hakları ile 5846 sayılı Kanun'un 15 inci maddesinde yer alan adın belirtilmesi salahiyeti manevi hakkının ihlal edildiği, 6102 sayılı Kanun’un 54 ve 55 inci maddeleri uyarınca haksız rekabet bulunduğu,

davalının tasarıma tecavüzü ile esere tecavüzünün ayrı ayrı eylemlerden kaynaklandığının mahkemece belirlendiği, bu itibarla belirlenen maddi ve manevi tazminat miktarlarının dosya kapsamı ile uyumlu olduğu, yargılama giderlerinin takdirinde bir isabetsizlik olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirtilen nedenlerle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı ürününün davacının tescilli tasarımın aynısı ya da benzeri olup olmadığı, davacının teknik çizimlerinin FSEK kapsamında eser olup olmadığı, davalı kataloğundaki teknik çizimlerin davacının kataloğundaki teknik çizimlerle aynı ya da benzer olup olmadığı, yine davalının kataloğundaki bir kısım çizimler ile ürünlerinin haksız rekabet oluşturup oluşturmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6769 sayılı Kanun'un 81inci maddesi.

3. 5846 sayılı Kanun'un 22. maddesi.

4. 6102 sayılı Kanun’un 54 ve 55. maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gerek hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Dava, tasarıma ve FSEK kapsamındaki eserden doğan haklara tecavüz ile haksız rekabetin tespiti, men ve refi ile tazminat taleplerine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince Toy Aydınlatmaya ait ürün kataloğunun 88. sayfasında yer verilen aydınlatma direği tasarımı ile davacı adına tescilli 2014/08934-1 sayılı tasarım ve davacıya ait Ocak/2017 ürün kataloğunun 70 ve 71. sayfalarında yer verilen ürün tasarımı arasında bariz bir benzerlik bulunduğu ve bahse konu tasarımların ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğu, davalının bahse konu kullanımının 6769 sayılı Kanun’un 81 inci maddesi uyarınca tasarım hakkına tecavüz sayılan fiillerden olduğu,

5846 sayılı Kanun yönünden, 2014/08934-1 sayılı tasarım tescilinin de konusunu teşkil eden ürüne ilişkin teknik çizim/resimlerin, 5846 sayılı Kanun'un 2/3 maddesinde ifadesini bulan ilim ve edebiyat eserleri kapsamında değerlendirileceği, bu ürün haricinde davacı taraf kataloğunda yer alan diğer teknik açıklama, ürün görselleri ve bu ürün görsellerine dayalı olarak oluşturulmuş teknik çizim/resimlerin, harcıalem niteliğini haiz olduğu, 2014/08934-1 sayılı tasarım tescilinin konusunu teşkil eden ürüne ilişkin teknik çizim/resimler üzerindeki eser sahipliğinin davacı şirkete ait olduğu,

2014/08934-1 sayılı tasarım tescilinin de konusunu teşkil eden ürüne ilişkin teknik çizim/resimler açısından, 5846 sayılı Kanun'un 22 ve 23’te yer verilen çoğaltma ve yayma mali hakları ile 15 inci maddesinde yer alan adın belirtilmesi salahiyeti manevi hakkının ihlal edildiği,

davalı Toy Aydınlatma’ya ait ürün kataloğunun 88. sayfasında yer verilen aydınlatma direği tasarımı ile davalı kataloğunun 158, 159, 160 ve 161’inci sayfalarının davacı adına 2014/08934-1 sayı ile tescilli tasarım, davacının Ocak/2017 ürün kataloğunun 70 ve 71. sayfalarında yer verilen ürün tasarımı ve davacı kataloğunun 204, 205, 206 ve 207’inci sayfaları ile yönünden 6102 sayılı Kanun’un 54 ve 55. inci maddeleri uyarınca haksız rekabet oluşturduğu, FSEK’e göre talep edilebilecek mali haklara tecavüz için talep edilebilecek maddi tazminat miktarının 4.500,00 TL olduğu,

6769 sayılı Kanun hükümleri gereğince, tasarım hakkı tecavüze uğrayan tasarım sahibinin tecavüz fiilleri nedeniyle manevi tazminat isteyebileceği, eylemi gerçekleştirmede davalının kusurlu olduğu, 6769 sayılı Kanun'un 149 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde tasarım hakkına tecavüz vuku bulduğunda manevî tazminata karar verilmesi gerektiği, manevî tazminat miktarının 10.000,00 TL olarak saptanmasının hakkaniyete uygun olacağı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne,

davalı ürün kataloğunun 88. sayfasında yer alan “V KARE” aydınlatma armatörünün davacının adına tescilli 2014/08934-1 sayı ile tescilli aydınlatma armatör tasarımından doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, men ve ref'ine, davalı kataloğunun 88, 158, 159, 160, 161. sayfaları ile davacı kataloğunun 70, 71, 204, 205, 206 ve 207. sayfalarının esaslı benzerlik göstermesi nedeniyle, davalının eyleminin davacının eser sahipliğinden doğan mali haklarına tecavüz teşkil ettiğinin, haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine,

tescilli tasarımdan doğan haklara davalı tarafından yapılan ve tecavüz teşkil eden tanıtımın gerçekleştiği katalogtan çıkartılmasına, her türlü ürün ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, kalıp, makine gibi araçların ve bu ürünün imhasına, tescilli tasarımdan doğan hakların davalı tarafndan yapılan tecavüz nedeniyle 83.662,68 TL maddi, 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari işlerde uygulanan en yüksek avans faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

5846 sayılı Kanun uyarınca eser sahipliğinden doğan mali haklara tecavüz nedeniyle 4.500,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren ticari işlerde uygulanan en yüksek avans faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verilmiştir. Davalının istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince ise istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Davacı maddi tazminat talepleri yanında hem tasarıma tecavüzden hem de FSEK kapsamındaki eserden doğan haklara tecavüzden dolayı ayrı ayrı manevi tazminat talep etmiş, İlk Derece Mahkemesince tasarıma tecavüz nedeniyle manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verip reddedilen kısım yönünden davalı lehine vekalet ücreti takdir etmekle yetinip FSEK'ten doğan haklara tecavüz nedeniyle açılan manevi tazminat davasının tümden reddine karar vermesine rağmen davalı yararına vekalet ücretine takdir etmemiş olması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasına "Reddedilen manevi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 4.910, 00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine" ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,