Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5237 K.2024/8867

Taraflar arasındaki asıl dava faydalı model belgesine tecavüzün tespiti, önlenmesi ve maddi tazminat davası, karşı dava faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davacı-karşı davalının davasının kabulüne, davalı-karşı davacının davasının reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı-karşı davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı-karşı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve tetkik hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı-karşı davalı vekili dava dilekçesinde; davacı-karşı davalının stadyum koltuk imalatı sektöründe faaliyet gösterdiği ve ülkenin önde gelen firmalarından olduğunu, TR 2013/02239 Y sayılı faydalı model belgesine sahip olduğunu, davalı-karşı davacının ise davacının izni olmadan faydalı model konusunu ticari faaliyetlerinde kullandığını, bu durumun Kırklareli 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 2015/19 D.İş sayılı dosyası ile tespit edildiğini, davalı eylemlerinin davacıyı zarara uğrattığını, davalının ihlal teşkil eden eylemlerinin tespiti, meni ve refi, 1.000,00 TL, ıslah ile birlikte toplam 10.664,62 TL maddi tazminat talebine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP VE KARŞI DAVA

Davalı-karşı davacı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde; dava konusu faydalı modelin yeni olmadığını ve ihlal söz konusu olmayacağını, davalının, davacı firmadan daha önce geliştirdiği koltukların ticaretini yaptığını ve bu üretimi 2012/02136 numarası ile TPE nezdinde tescil ettirdiğini, delil tespiti yapılan mahkemenin görevsiz olduğunu, üstelik tespit raporunun da kendilerine tebliğ edilmediğini iddia ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, karşı dava dilekçesi ile dava konusu faydalı model belgesinin yeniliğini ortadan kaldıramayacağını, kaldı ki ileri sürülen belgenin geçersiz olduğunu ve geçersiz bir belgeye dayalı üretimden bahsedilemeyeceğini, davacıya ait TR 2013/ 02239 nolu faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince; davacıya ait TR 2013/02239 Y sayılı faydalı model belgesi ile korunan buluşun, spor salonları ve stadyumlarda kullanılan koltuklar ile ilgili olduğu, söz konusu faydalı model belgesinin 7 istemden oluştuğu, bu istemlerden 1 nolu istem buluşun en geniş kapsamıyla tanımlandığı ana istem 2-7 nolu istemlerin ise bu ana isteme bağlı yazılmış, bağımlı istemler olduğu, asıl dava bakımından davalının incelenen ürünlere ticari faaliyette bulunduğu da göz önünde bulundurulduğunda, 551 sayılı KHK hükümlerine göre davalı eylemlerinin faydalı modelden doğan hakların ihlali niteliğinde olduğu,

karşı dava yönünden hükümsüzlüğü talep edilen faydalı model belgesinin istemlerinin 551 sayılı KHK'nın ilgili maddelerine göre usul içerip içermediği, yeterince açık olup olmadığının değerlendirilmesi neticesinde; istemlerin usuller sonucunda elde edilen ürünler ile kimyasal maddelerle ilgili olmadığı, usul içermediği tespit edildiği, buluş konusunun açık ve tam olarak tanımlandığı kanaatine varıldığı, öte yandan, faydalı model konusunun KHK'nın 6. maddesinde bulunan patent verilmeyecek konular arasına girmediğinin tespit edildiği,

diğer taraftan buluş konusu ürünlerin ilgili sektörde üretilebilir ve/veya kullanılabilir nitelikte olması nedeniyle, faydalı model belgesine konu buluşun sanayiye uygulanabilir olduğunun tespit edildiği, dolayısıyla, karşı davalıya ait faydalı model belgesinin hükümsüzlüğünün değerlendirilmesinde, KHK'nın 156. maddesinde belirtilen hükümlere aykırılığın söz konusu olmadığı, davalı-karşı davacıya ait stadyum koltuklarının, davacı - karşı davalı tarafından TR 2013/02239 nolu ''yeni nesil stadyum koltuğu'' buluş başlığı faydalı modelin koruma kapsamında olduğu,

hükümsüzlüğü talep edilen davacı- karşı davalıya ait 2013/02239 nolu faydalı model belgesinin hiçbir isteminin başvuru tarihi itibariyle yeni olmadığının tespit edilemediğinin anlaşıldığı, tazminat hesaplamasında ise, sözleşmede imalatı ve satışı yapılacağı taahhüt edilen miktarın gerçekleşmesiyle elde edilebilecek gelir üzerinden hesaplanan net karlılığın (davacı yönünden yoksun kalınan kazancın) 10.664,62 TL olduğu anlaşıldığından, davacı-karşı davalının davasının kabulüne, davalının davacıya ait faydalı modele yapmış olduğu tecavüzün tespitine, tecavüzün durdurulması ve giderilmesine,

10.664,62 TL maddi tazminatın ihlal tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı tarafından tecavüz yolu ile üretilen ürünlere ve bu ürünlere ait kalıplara el konulmasına, kararın masrafı davalıdan alınarak trajı en yüksek biri ulusal biri yerel olmak üzere 2 ayrı gazetede ilanına, davalı-karşı davacının davasının reddine karar verilmiş, karar davalı-karşı davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV.BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince; bilirkişi raporlarında; davalı-karşı davacıya ait stadyum koltuklarının, davacı-karşı davalı tarafından TR 2013/02239 nolu ''yeni nesil stadyum koltuğu'' buluş başlığı faydalı modelin koruma kapsamında olduğu, hükümsüzlüğü talep edilen davacı-karşı davalıya ait 2013/02239 nolu faydalı model belgesinin hiçbir isteminin başvuru tarihi itibariyle yeni olmadığının tespit edilemediği, davacıya ait faydalı modeldeki istemlerdeki unsurların, D1'de korunan unsurlarının olup olmadığı ve karşılığı unsur numaralarının karşılaştırmalı olarak değerlendirildiği,

tüm istemleri itibariyle yenilik kriterini taşıdığı ve hükümsüzlüğünün gerekmediğinin tespit edildiği, ayrıca buluş konusu ürünlerin ilgili sektörde üretilebilir ve/veya kullanılabilir nitelikte olması nedeniyle, faydalı model belgesine konu buluşun sanayiye uygulanabilir olduğunun tespit edildiği, bu suretle davacı/karşı davalıya ait faydalı model belgesinin hükümsüzlüğünün değerlendirilmesinde, KHK'nın 156. maddesinde belirtilen hükümlere aykırılık söz konusu olmadığı, mahkemenin asıl dava ve karşı dava yönünden verdiği kararında isabetsizlik bulunmadığı,

mahkemece uzman bilirkişi heyetinden alınan iki adet bilimsel ve denetime elverişli bilirkişi raporu ile davacı adına tescil edilen faydalı modelin yenilik kriterini sağladığı, faydalı model belgesine konu buluşun sanayiye uygulanabilir olduğunun tespit edildiği, bu suretle karşı davacının davanın reddedilmesi ve asıl davada davalının stadyum koltukları ile ticari faaliyette bulunduğu göz önünde bulundurulduğunda, 551 sayılı KHK hükümlerine göre davalı eylemlerinin faydalı modelden doğan hakların ihlali niteliğinde olduğu,

tazminata ilişkin alınan raporun da hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiş, karar davalı-karşı davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Asıl dava, faydalı model belgesine tecavüzün tespiti, önlenmesi, giderilmesi ve maddi tazminat ile karşı dava olarak da faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 551 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 6 ncı maddesi, 154 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.