Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5290 K.2024/8727

Bölge Adliye Mahkeme kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak Asıl davada davalı ... vekili ile asıl ve birleşen davalarda davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi.

Duruşma için belirlenen 03.12.2024 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ve asıl davada davalı birleşen davada davacı ... vekili Avukat ... ile davalı ... Hiz. A.Ş vekilleri Avukat Esra Göktaş ve Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı.

Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirkete kayyım atandığını, kayyım heyeti tarafından yapılan inceleme ile davalılardan ... Faktoring A.Ş. tarafından başlatılan icra takiplerine konu çekler ile davalılara herhangi bir borcun olmadığının tespit edildiğini, davacının davalılardan ... Faktoring A.Ş.'den almış olduğu bir kredi olmadığı gibi davalılardan ... Cam San. ve Tic.

A.Ş.’den herhangi bir danışmanlık hizmeti de almadığını, bu şirketin dava konusu icrai takiplere konu olan çeklere ilişkin olarak davacı şirkete kesmiş olduğu herhangi bir faturanın da bulunmadığını, dolayısıyla 10 adet çek ile toplam 14.350.000 TL tutarında bir borçlarının bulunmadığını, davacı şirketin ... Faktoring A.Ş. ve paravan kuruluşu ... Cam Sanayi ve Tic.

A.Ş. tarafından aldatıldığını, aldatma ile alınmış çeklerle borçlu hâle düşürüldüğünü, Bakırköy 10. İcra Müdürlüğünün 2018/5357 E. sayılı dosyası ile takibe konan 09.03.2018 tarihli, 1.400.000,00 TL tutarlı, 12.03.2018 tarihli, 1.400.000,00 TL tutarlı, 14.03.2018 tarihli, 1.400.000,00 TL tutarlı, 15.03.2018 tarihli, 1.400.000,00 TL tutarlı çekler ile Bakırköy 6. İcra Müdürlüğünün 2018/4747 E. sayılı dosyası ile takibe konan 07.03.2018 tarihli, 1.400.000,00 TL tutarlı çek ile Bakırköy 3. İcra Müdürlüğünün 2018/5898 E. sayılı dosyası ile takibe konan 16.03.2018 tarihli, 1.400.000,00 TL tutarlı, 19.03.2018 tarihli, 1.400.000,00 TL tutarlı,

20.03.2018 tarihli, 1.500.000,00 TL tutarlı, 22.03.2018 tarihli, 1.650.000,00 TL tutarlı çekler ile Bakırköy 17. İcra Müdürlüğünün 2018/3690 E. sayılı dosyası ile takibe konan 05.03.2018 tarihli, 1.400.000,00 TL tutarlı çekler nedeniyle davalılara herhangi bir borcun bulunmadığının tespitine, takiplerin iptaline, Bakırköy 17. İcra Müdürlüğünün 2018/3690 E. sayılı dosyasında davalılardan ...

Faktoring A.Ş.'ye ödenen 2.150.000,00 TL'nin bu davalıdan istirdadına, %20'den aşağı olmamak üzere icra tazminatına, istirdadı istenen alacak için dava tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi hesaplanmasına ve ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/90 E. sayılı dava dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkiline haciz baskısı ile yüklenen ve daha sonra temlik edilen borcun, gerçek bir ticari ilişkiye, herhangi bir mal, hizmet yahut para verilmesine dayanmadığının anlaşıldığını iddia ederek müvekkili tarafından davalı ...Ş.’ye verilen 06.08.2018 keşide, 20.02.2019 vade tarihli, 3.600.000,00 TL tutarlı bono nedeniyle borçlarının bulunmadığının tespitine, karar tarihine kadar ödeme yapılması hâlinde ödenen tutarın işleyecek reeskont avans faiziyle birlikte istirdadına, davalı aleyhine %20’den az olmamak üzere kötü niyet tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

3.Birleşen Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/144 E. sayılı dava dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde; birleşen davadaki iddialarını tekrarlayarak davalı ...Ş. emrine düzenlenen 06.08.2018 keşide, 20.03.2019 vade tarihli, 3.600.000,00 TL tutarlı bono nedeniyle borçlarının bulunmadığının tespitine, karar tarihine kadar ödeme yapılması hâlinde ödenen tutarın işleyecek reeskont avans faiziyle birlikte istirdadına, davalı aleyhine %20’den az olmamak üzere kötü niyet tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

4.Birleşen Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/239 E. sayılı dava dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirketin dava dışı ... Şirketi'nden olan alacağını müvekkiline temlik ettiğini, ancak faktoring şirketinin işlemlerinin muvazaalı ve hükümsüz olduğunu, müvekkilinin temlik karşılığında davalıya bono verdiğini, bonoların temelsiz kaldığını iddia ederek dava konusu bonolardan dolayı borçlu olunmadığının tespiti ile kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının iddialarının doğru olmadığını, faktoring işlemi yapıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Asıl davada davalı ... Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili tarafından hiçbir şekilde davacı ve diğer davalı ile organize bir şekilde faktoring firmasından kredi kullanımı için bir işlem yapılmadığını, yapılan işlemlerin tamamen hukuka uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Asıl davada davalı ... vekili cevap dilekçesinde; bu dosya ile ilgili istirdat ve menfi tespit taleplerinin müvekkiline yönlendirilmesinin mümkün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

4.Birleşen davalarda davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının temlik aldığı alacak için yasal yollara başvurmadığını, bu davayı açabilmesi için alacağını alamamış olması gerektiğini savunarak davanın reddi ile kötü niyet tazminatı istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, taraflar arasındaki faktoring ilişkisinin gerçek bir ticari ilişkiye dayanmadığı, davacı şirketin de başından beri gerçek bir faktoring ilişkisi için değil, faktoring şirketinden kredi kullanmak amacıyla hareket ettiği ve oluşturulan kurguya dahil olduğu, fakat davacının bu şekilde işin içinde olmasının faktoring ilişkisini geçerli hale getirmeyeceği, faktoring şirketinin bağlı olduğu yasal çerçevede işlem yapma zorunluluğu kapsamında hareket etmediği,

faktoring işlemlerinin gerçek bir ticari ilişkiye dayanmadığı kabul edilmiş olmakla bu ilişkiye dayalı alacağın temlikinin de geçerli kabul edilmeyeceği, aksi taktirde bir taraftan faktoring işlemi geçersiz kabul edilip dayanak çeklerden dolayı ...

Şirketinin menfi tespit talebinini kabulüne karar verilirken diğer taraftan bu çeklerden kaynaklanan alacağın temlikini geçerli sayıp faktoring şirketinin bu çeklerin bedelinin tahsilini sağlamasının çelişki yaratacağı, başka bir deyişle gerçek bir ticari ilişkiye dayanmayan faktoring işlemine konu çeklerden kaynaklanan alacağın devrinin geçerli kabul edilmesinin, bu işlemleri de geçerli kabul etmek anlamına geleceği, bu nedenle ...'in birleşen davalardaki menfi tespit ve istirdat talebinin yerinde olduğu gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile Bakırköy 10. İcra Müdürlüğünün 2018/5357 E. sayılı dosyası ile takibe konan 09.03.2018 tarihli,

1.400.000,00 TL tutarlı, 12.03.2018 tarihli, 1.400.000,00 TL tutarlı, 14.03.2018 tarihli, 1.400.000,00 TL tutarlı ve 15.03.2018 tarihli, 1.400.000,00 TL tutarlı çekler, Bakırköy 6. İcra Müdürlüğünün 2018/4747 E. sayılı dosyası ile takibe konan 07.03.2018 tarihli, 1.400.000,00 TL tutarlı çek, Bakırköy 3. İcra Müdürlüğünün 2018/5898 E. sayılı dosyası ile takibe konan 16.03.2018 tarihli, 1.400.000,00 TL tutarlı, 19.03.2018 tarihli, 1.400.000,00 TL tutarlı, 20.03.2018 tarihli, 1.500.000,00 TL tutarlı, 22.03.2018 tarihli, 1.650.000,00 TL tutarlı çekler,

Bakırköy 17. İcra Müdürlüğünün 2018/3690 E. sayılı dosyası ile takibe konan 05.03.2018 tarihli, 1.400.000,00 TL tutarlı çekler yönünden davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine, Bakırköy 17. İcra Müdürlüğünün 2018/3690 E. sayılı dosyasında davalılardan ...

Faktoring A.Ş.'ye ödenen 2.150.000,00 TL’nin davalı ...Ş.'den istirdatı ile davacıya verilmesine, kötü niyet tazminatı talebinin şartları oluşmadığından reddine, birleşen Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/90 E. sayılı dosyasında açılan menfi tespit davası istirdat davasına dönüşmüş olmakla dava konusu bono bedeli olan 3.600.000,00 TL'nin ödeme tarihi olan 09.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı ...Ş.'den istirdadı ile davacı ...'e verilmesine,

fazlaya ilişkin istirdat talebi yönünden harçlandırılarak açılan bir dava bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, kötü niyet tazminatı talebinin şartları oluşmadığından reddine, birleşen Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/144 E. sayılı dosyasında açılan menfi tespit davası istirdat davasına dönüşmüş olmakla dava konusu bono bedeli olan 3.600.000,00 TL'nin ödeme tarihi olan 09.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı ...Ş.'den istirdadı ile davacı ...'e verilmesine,

fazlaya ilişkin istirdat talebi yönünden harçlandırılarak açılan bir dava bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, kötü niyet tazminatı talebinin şartları oluşmadığından reddine, birleşen Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/239 E. sayılı dosyasında açılan menfi tespit davası istirdat davasına dönüşmüş olmakla dava konusu bonoların bedeli olan 7.200.000,00 TL'nin ödeme tarihi olan 09.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı ...Ş.'den istirdadı ile davacı ...'e verilmesine,

fazlaya ilişkin istirdat talebi yönünden harçlandırılarak açılan bir dava bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, kötü niyet tazminatı talebinin şartları oluşmadığından reddine karar verilmiş, hüküm, asıl davada davalı ... vekili ile asıl ve birleşen davalarda davalı ... vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, davacıya fatura veya ürünlerin teslim edildiğine ilişkin bir belgenin sunulamamış olmasının yanı sıra davacı kayıtlarında da faturalara rastlanmaması nedeniyle gerçekte kredi temini için oluşturulan ilişkide davacı ...

İnşaat ve Tüketim Maddeleri Ticaret A.Ş. ile gerçeğe aykırı sözleşme ve fatura ilişkisi oluşturulmasına rağmen karşılığının mal veya hizmet olarak verilmediğinin sabit olması karşısında Mahkemece asıl davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, birleşen davalarda ise davacı ...'in asıl davanın davacısı ...

İnşaat ve Tüketim Maddeleri Ticaret A.Ş.'nin ortağı ve yönetim kurulu üyesi olduğu, asıl davaya konu olan çeklerin ödenmemesi nedeniyle davalı ...Ş. tarafından başlatılan icra takibinde davacı ...'in dava dışı adres ve şirketlerinde haciz işlemleri yapılması nedeniyle davacının icra dosyası alacaklarını 20.000.000,00 TL karşılığında temlik almak zorunda kaldığı, temlik bedelinin 2.000.000,00 TL'sinin peşin, kalan kısmının ise bonolara bağlandığı, bono bedellerinin ödenmemesi üzerine davacı ...'e yönelik başlatılan icra takipleri nedeniyle davacı tarafından menfi tespit ve istirdat isteminde bulunulduğu,

asıl borç ilişkisinin gerçeği yansıtmaması nedeniyle asıl borç ilişkisine dayalı temlikin de geçersiz hâle geldiği, asıl davanın davacısı ...

İnşaat ve Tüketim Maddeleri Ticaret A.Ş.'nin borçlu olmadığına karar verilmesi nedeniyle aynı borç ilişkisi kapsamında temlik yoluyla borçlandırılan davacı ... yönünden de menfi tespit ve istirdat isteminin kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalı ... vekili ile davalı ... vekilinin istinaf taleplerinin ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiş, karar, asıl davada davalı ... vekili ile asıl ve birleşen davalarda davalı ... vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Asıl ve birleşen davalar, menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.