Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5453 K.2024/7143

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ve davalı ... San. Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinden ...'nın diğer müvekkili ... Ltd. Şti.'nin ortağı ve temsile yetkili müdürü müvekkil ...'nın ise şirketin ortağı olduğunu, müvekkil şirket ile davalı ...'in sahibi olduğu ...

Un A.Ş. arasında 2004-2008 yılları arasında un alım satımına ilişkin ticari ilişki bulunduğunu olduğunu, müvekkillerinin davalılardan aldıkları ve alacakları una karşılık teminat olarak açık bono verdiklerini, ticari alışverişleri devam etmekte iken ek teminatlar talep edilmesi üzerine 2007 yılında ...'nın 150.000,00 TL bedel ile kendisine ait Erzurum ili Yakutiye ilçesi; ...

Mah. 4424 parsel, 81 no.lu taşınmazı davalı ... lehine ipotek tesis ettiğini, davalıların bununla birlikte un sevkiyatının devam etmesinin temini amacı ile ...'dan kendi payına karşılık 150.000,00 TL'lik bono talep ettiğini, müvekkili tarafından bu senedin düzenlenip verildiğini, mal alışverişi devam ederken peşin para talep etmeleri üzerine 2013 yılı ilk aylarına kadar 100.000,00 TL'lik bonoları ödemeye devam ettiklerini, ipoteği kaldırmadıkları gibi icra takiplerine devam edeceklerini bildirdikleri 150.000,00 TL'lik bono için Erzurum 1. İcra Müdürlüğünün 2008/3908 E. sayılı dosyasında icra takibi başlattıklarını,

ödemelere rağmen 150.000,00 TL'lik bono nedeni ile icra takibi yapmaya devam ettiklerini, keza ipoteği de kaldırmadıklarını, un alışverişi devam ettiğinden borçlu olmadıkları rakamı net olarak bilmediklerinden dolayı dava sonucunda artırılmak üzere müvekkillerin davalılara 5.000,00 TL borcunun olmadığının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; menfi tespit davasının belirsiz miktarla veya kısmı bir miktarla açılamayacağını, dava dilekçesinin baştan sona açıklattırılarak çelişkilerin giderilmesi gerektiğini, davacılar vekilinin öne sürdüğü Erzurum 2. İcra Müdürlüğünün 2013/10481 E. sayılı dosyasından takibe geçilen ipoteğin teminat ipoteği olmadığını, kesin borç ipoteği olduğunu, senedin teminat olarak verildiğinin ispat külfetinin davacı tarafta olduğunu, karşı tarafın tanık ve bilirkişi deliline muvafakatları bulunmadığını, senedin teminat senedi olmadığını ve tüm bu nedenler göz önünde bulundurularak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava tarihinde bu ipotek nedeniyle başlatılmış herhangi bir takip bulunmadığından davacıların ipotekten kaynaklı borçlu olmadıklarının tespitine yönelik taleplerinin yerinde olmadığı, kaldı ki; davacılar tarafından dava tarihinden önce yapılan ödemelerin senetten kaynaklı başlatılan icra takibine ve borcun belirlenmesine ilişkin 01.05.2009 tarihli sözleşmeye ilişkin olduğu dikkate alındığında ipotekten kaynaklı dava tarihinden önce ödeme yapılmadığı anlaşıldığı,

dava tarihinden sonra yapılan ödemelerin de ilk muaccel borç olan senetten kaynaklı takibe yönelik olduğunun değerlendirilmesi ve bu ödemelerin senetten kaynaklı takipte infaz aşamasında dikkate alınmasına karar verildiği değerlendirildiğinde; dava tarihinden sonra yapılan ödemelerin ipotekten kaynaklı borca yansıtılamayacağı sonucuna varılmakla davacı ... tarafından davalı ... aleyhine açılan davanın reddine gerektiği, ayrıca her ne kadar dava dilekçesinde davacılar ... ve ...'nın ortağı ve yetkilisi oldukları ...

Limited Şirketi de davacı olarak gösterilmiş ise de; davaya konu senedin ... tarafından tanzim edilerek verildiği, ipoteğin ise davacı ... tarafından tesis edildiği, borçlu sıfatının bu kişilere ait olduğu, davacı şirketin herhangi bir borçlu sıfatının bulunmadığı, bu nedenle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmekte hukuki yararının olmadığı gerekçesiyle davacı ... tarafından davalı ... aleyhine açılan davanın reddine, davacı ... Gıda Tem. Mal. Teskt. İnş.

Malz. Tic. San. Ltd. Şti tarafından açılan davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davacı ... tarafından açılan davanın kısmen kabul kısmen reddi ile; davacı ...'nın Erzurum 1. İcra Müdürlüğünün 2008/3908 E. sayılı dosyası nedeniyle davalı ... San. Tic.

A.Ş'ye 139.895,00 TL tutarında faiz yönünden borçlu olmadığının tespitine, dava tarihinden sonra yapılan 130.000,00 TL tutarındaki ödemenin icra takip dosyasında infaz aşamasında dikkate alınmasına, fazlaya dair talebin reddine karar verilmiş, hüküm davacılar vekili ve davalı ... San. Tic A.Ş. vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı,

dava açıldıktan sonra taraflar 04.04.2014 tarihli protokol ile davaya konu iki ayrı icra takibine dair borcun 250.000,00 TL olduğu hususunda anlaşıp, bu protokolde kararlaştırılan ödeme şartlarına uyulmaması halinde takiplerin kapak hesabı üzerinden devam edeceğini kabul ettiklerinden ve davalı vekilinin yapılan ödemelerin Erzurum 1. İcra Müdürlüğünün 2008/3908 E. sayılı dosyasına mahsup ettiklerini bildirmiş olmasına göre, mahkemece yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda, davacıların dava açılış tarihinden önce yaptıkları ödemeler toplamının 139.895,00 TL olduğu, işlemiş faizi bile karşılamadığı,

146.438,35 TL ana borcunun devam ettiğinin bildirildiği, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli ve denetime açık olduğu ve faize faiz yürütülmediği, davacıların icra takibinden sonra yapılan ödemelerin davalı tarafça dikkate alınmadığı iddiası bulunmasına göre mahkemece icra dosyasına dava tarihinden önce yapılan ödemeler yönünden menfi tespit hükmü kurulmuş olmasında bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf talebinin ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiş, karar davacılar vekili ve davalı ...

San. Tic A.Ş. vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, 150.000,00 TL'lik bonoya dayalı olarak yapılan Erzurum 1. İcra Müdürlüğünün 2008/3908 E. sayılı dosyası ile Erzurum Tapu Müdürlüğü tarafından düzenlenen ipotek resmi senedi nedeniyle borçlu olunmadığının tespitine yönelik menfi tespit davasıdır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanun'un 201, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2004 sayılı Kanun'un 71 ve 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.