Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/547 K.2024/4037

Taraflar arasındaki istirdat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile Deniz Finansal Kiralama A.Ş. arasında 1997 model Hidrolik Fore Kazım (Delgi) Makinesinin finansal kiralama yolu ile kiralanması konusunda 26.08.2011 tarihli sözleşme akdedildiğini ve ilgili primleri müvekkilince ödenerek 2011-2012 yılları arasında sigorta poliçesinin dava dışı ...

Sigorta A.Ş tarafından tanzim edildiğini, 2012-2013 yılları arasında sigorta poliçesinin prim tutarı sıfır makine rayiç bedeli üzerinden davalılar tarafından 32.280,60 TL prim karşılığında düzenlendiğini, prim tutarının 3 katı arttığını, bu hususta yapılan tüm itirazlara olumlu yanıt alınamadığını, 2014-2015 yıllarını kapsayacak şekilde yenilenen poliçede makinenin sıfır değerinin 1.476,172,17 TL ve prim borcun 39.059,52 TL olarak belirlendiğini, 1997 model ikinci el makinede eskime dolayısıyla prim tutarının azalması gerekirken arttığını,

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1463 üncü maddede yer alan düzenleme gereği fazla alınan primin taraflarına iadesi gerektiğini, zira davalı taraflarca aralarında yaptığı sigorta sözleşmesinin müvekkiline zorla dayatıldığını, müvekkili tarafından İstanbul 33. İcra Müdürlüğünün 2016/31683 E. sayılı dosyası kapsamında cebri icra tehdidi altında ilgili primlerin ödenmek zorunda kalındığını ileri sürerek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile belirsiz alacak davası olarak şimdilik 3.110,00 TL'nin istirdatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ...Ş. cevap dilekçesi sunmamıştır.

2.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; sigorta ettireninin bizzat davacı olduğunu, davacının aşkın sigorta yapıldığı iddiasıyla ilgili prim iade talebinin hukuka aykırı olduğunu, sigorta poliçesinin 6102 sayılı Kanun'un 1424 üncü maddesi uyarınca tanzim olunarak davcıya verildiğini, 6102 sayılı Kanun'un 1463 üncü maddesi düzenlemesi gereği sigorta dönemi sona ermiş poliçe dolayısıyla davacının iade talebinin geçersiz olduğunu, her halükarda sigortalı malın gerçek değerinin belirlenmesi gerektiğini, davacının ödeme tarihinden itibaren faiz isteminin yerinde olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 25.08.2011 tarihinde imza altına alınan düzenleme şeklinde finansal kiralama sözleşmesi şartlarını kabul ederek teslim alan davacının kararlaştırılan ödemeleri ödediği, bu sözleşmede yer alan faiz oranı, cezai şart ve her türlü gecikmeden doğan sorumluluğu başlangıçta kabul ettiği, kiralanan iş makinesinin Deniz Finansal Kiralama A.Ş.'nin dilediği sigorta şirketine uygun gördüğü risklere karşı dilediği bedel şart ve klozlarla sigorta yapılmasına onay verdiği,

taraflar arasında icra takip tarihine kadar gerek primlerin ödenmesi ile ilgili olarak herhangi bir anlaşmazlık çıkmadığı, Elektronik Cihaz Sigortası Genel Şartları'nın 4 üncü maddesi "Bu poliçe ile bu poliçenin ayrılmaz cüzünü teşkil eden ekli cetvelde vasıfları belirtilen sigortalı kıymetlerin sigorta bedelleri, bu kıymetlerin (var ise nakliye, montaj, gümrük, resim, vergi, harç ve masrafları dahil) yeni ikame bedellerine eşit olacaktır." düzenlemesini içerdiği, 14 üncü maddesi "Ödenecek tazminatın miktarı aşağıda yazılı esaslar dahilinde tesbit edilir ... b) Sigortalı kıymetlerden birinin veya tamamının tam hasarı veya ziyaı halinde.

Tazminat tutarı, sigortalı kıymetlerin hasar anındaki yeni kıymetinden eskime ve aşınma payının ve kurtarılan değerlerin tenzili ve buna sökme masraflarını var ise nakliye gümrük, vergi, resim, harç ve masrafları ve montaj masrafları ile sözleşmeye aksine hüküm konulmuş ise 2 nci maddenin (a), (b) ve (g) fıkrasında yazı ücret ve masrafların ilavesiyle bulunacak bedelden ibarettir." şeklinde olup davalı ... kuruşu tarafı davalı ...Ş ile aralarında imzalanan leasing all risk sigorta tarifesinin 10 uncu maddesinde "poliçede gösterilecek sigorta bedellerinin ilgili Genel Şart düzenlemesine uygun olarak navlun varsa gümrük, resim,

vergi ve montaj imha masrafları da içinde olmak kaydıyla sigortalı makinenin kullanılmamış sıfır değeri esas alınır aynı tip model ve kapasitedeki yenileri için ödenecek bedelden ibarettir" şeklinde olduğu, sigorta sözleşmelerinin genel işlem şartları yönünden değerlendirildiğinde sigorta sözleşmelerinin ana muhtevası, Müsteşarlıkça onaylanan ve sigorta şirketlerince aynı şekilde uygulanacak olan genel şartlara uygun olarak düzenlendiğinden ve ancak,

sigorta sözleşmelerinde işin özelliğine uygun olarak özel şartlar tesis edilebildiği nazara alınarak bir diğer ifade ile davacı ... sözleşmesinin içeriğinde yer alan bir kloz- özel şart ya da not ile ilgili olarak aykırılık iddiasında bulunmadığından açık bir usulsüzlük ya da aykırılığın bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hayatın olağan akışında, sigorta sözleşmesine konu olan 1997 model ikinci el bir makinanın sigorta rayiç bedeli ve buna bağlı olarak sigorta prim borçlarının yaşının ilerlemesine ve yıpranmasına bağlı olarak azalması gerekirken kat kat artırıldığını, sigorta sözleşmesinin aşkın bedelli olarak yapıldığını, yapılan sözleşmede sigorta rayiç bedelinin 1997 model ikinci el makina bedeli üzerinden hesaplanması gerekirken sıfır makina bedeli üzerinden hesaplandığını, böylelikle sigorta prim borcunun bir önceki yıla nazaran üç katı oranında arttığını,

bu durumun müvekkili tarafından fark edildiğini ve düzeltilmesi için birçok defa istemde bulunulduğunu, ancak taraflarca hiçbir şekilde dikkate alınmadığını ve aradaki sözleşmenin 2014/2015 yıllarını kapsayacak şekilde yenilendiğini, yenilenen sözleşmede de önceki sözleşmede olduğu gibi sigorta bedeli olarak makinanın sıfır değeri yer aldığını, bu durumda 6102 sayılı Kanun'un 1463 üncü madde hükmüne göre aşkın sigortanın söz konusu olduğunu, ...

Sigorta A.Ş ile yapılan sigorta sözleşmesinde sigorta bedeli 1997 model makina bedeli üzerinden hesaplanmış olmasına karşın Axa Sigorta A.Ş. ile yapılan sigorta sözleşmesinde bu hususun kötü niyetli ve haksız bir biçimde dikkate alınmadığını, davalı tarafların aralarında yaptıkları sigorta sözleşmesinin müvekkiline zorla dayatıldığını, yapılan bu sigorta sözleşmelerinde müvekkilinin hiçbir rızası ve icazeti bulunmadığını, müvekkilinin hiçbir söz hakkı bulunmayan aşkın bedelli sigorta sözleşme primlerini ödemesini kendisinden beklemenin hukuka aykırılık teşkil ettiğini,

prim borçlarını ödeme yükümlülüğünün müvekkiline ait olduğunu ve müvekkilinin gerçek bedel üzerinden yapılan sigorta prim borçlarını ödeme konusunda hiçbir zaman sıkıntı çıkarmadığını, gerçek sigorta prim borcunun belirlenmesi gerektiğini, icra takibinde yazılı kalemlerin, müvekkilinin gerçek borcunu yansıtmadığını, ancak finansal kiralama konusu makinanın yurtdışına çıkarılabilmesi için müvekkilinin fahiş sigorta prim borçlarını ödemek zorunda bırakıldığını, böylelikle Deniz Finansal Kiralama A.Ş.'nin, başlattığı haksız icra takibini usulsüz tebligatla kesinleştirdiğini,

müvekkilinin ise gerçekte 1997 model ikinci el makina bedeli üzerinden hesaplanması gereken sigorta primlerinden kat kat fazla bir miktarda prim borcu ödediğini, gerçek bedel üzerinden sigorta prim borcunun hesaplanarak, ödenmiş olan miktardan düşülerek aşkın miktarın iadesine karar verilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, söz konusu sigorta poliçelerinin sigorta ettiren olarak tarafı ve prim ödeme borcunun yüklenicisi olduğu, davacı ile davalı ...Ş. arasında imzalanan finansal kiralama sözleşmesinin sigorta ile ilgili 5 inci bölüm hükümlerine göre, kiralayan davalının kiralananı dilediği sigorta şirketine uygun gördüğü risklere ve olağanüstü hallere karşı dilediği bedel şart ve klozlarla sözleşme süresince münhasıran sigorta ettirebileceği, sürelerin bitmesi halinde uygun gördüğü şartlarla yenilettirebileceği,

bu hükümler ve davacının tacir olduğu birlikte değerlendirildiğinde, sigorta poliçesinin davacıya zorla dayattırıldığı iddiası dinlenemeyeceği gibi dosya kapsamı ile davacı tarafça fazla ödenmiş prim bulunduğunun ispatlanmadığı, İlk Derece Mahkemenin davanın reddi gerekçesine göre sigorta bedelinin yargılama sırasında hesaplanmamış olmasının eksiklik olarak kabul edilemeyeceği, davalı tarafça ödemenin icra baskısı altında yapıldığı ispatlanmadığı gibi ihtirazi kayıtla ödeme yapıldığının da ileri sürülmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itiraz sebeplerini tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, ödenen sigorta bedelinin 6102 sayılı Kanun'un 1463 üncü maddesi uyarınca istirdatı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6102 sayılı Kanun'un 1463 üncü maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,