Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5603 K.2024/8908

İlk Derece Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili, duruşma istemi olmaksızın davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 10.12.2024 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Sabancı üniversitesinde profesör olarak görev yaptığını, kimya mühendisi olduğunu ve AR-GE çalışmaları yaparak kendi braşında bilimsel araştırma eserleri bulunduğunu, "mikanın Yüksek Devirli Karıştırma Makinesi Ve Çift Vidalı Extruder Kullanılarak Polimerler İçzinde Katılıp Özelliklerinin İyileştirilmesi" bilimsel çalışmasını geliştirdiğini ve söz konusu çalışmanın telif hakkının müvekkiline ait olduğunu,

davalı firma yetkililerinin müvekkiline ürettikleri mikalardan numuneler vererek müvekkilinin bilisel çalışmasını numunelere uygulamasını istediklerini ve müvekkilinin davalı firma tarafından gönderilen numune mikalar üzerinde çalışmalar yapmış olduğunu,

davalının müvekilinin bilimsel çalışmaya ait bilgileri e-mail yolu ile aldıklarını ve söz konusu bilimsel çalışmaya ait tüm içerik ve bilgileri müvekkiline telif bedeli ödeyeceklerini beyan ettiklerini ancak bir anda müvekkili ile görüşmeyi kestiklerini ve davalı firma yetkililerinin söz konusu bilimsel çalışmayla müvekkilinin bilgisi/izni dışında kendi adlarına hibe ve kredi almak üzere TÜBİTAK ve TEYDEB'e başvurduklarını,

projenin kabul görmesi halinde davalının haksız olarak yüksek bedelli hibe ve kredi alacağını ileri sürerek öncelikle TÜBİTAK ve TEYDEB'e sunulan projenin dava sonuna kadar tedbiren geriçekilmesini müvcekkilinin hak sahipliğinin tespit edilmesini fazlaya ilişkin dava ve talepler saklı kalmak kaydı ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 68 inci maddesi gereğince telif bedeli olan 100.000,00 TLnin 3 katından şimdilik 40.000,00 TL sinin TEYDEB ve TÜBİTAK'a davalı başvuru tarihinden itibaren ticari avans faizi ile tahsilini aynı Kanun'un 70 inci maddesi gereğince 10.000,00 TL manevi tazminatın TEYDEB ve TÜBİTAK'a

davalı başvuru tarihinden itibaren ticari avans faizi ile tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın süresinde açılmadığını, davalı şirketin faaliyet merkezi itibariyle davaya bakmakla yetkili mahkemenin Çine Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, müvekkili şirket ile davacı arasında bilimsel çalışmalardan yararlanma amaçlı sözleşme yapılmadığını, iddia edildiği şekilde bir anlaşma olmadığını, müvekkili şirketin davacının bilimsel çalışmalarını temin edip kullanmadığını, davacıya karşı herhangi bir ödeme taahhüdünün bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III.MAHKEME KARARI

1.Mahkemenin 21.06.2011tarihli 2010/70 E. 2011/221 K. sayılı kararıyla, Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi sıfatıyla davalara bakma yetki ve görevinin mahkemenin bağlı bulunduğu Aydın Adli Yargı Adalet Komisyonu bünyesindeki Aydın 1. Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş, kararın davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine karar Dairemizin 13.03.2013 tarihli 2012/5400 E. ve 2013/4945 K. sayılı ilamıyla mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

2. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada; davacı taraf "Mikanın yüksek gelirli karıştırma makinesi ve çift vidalı extruder kullanılarak polimerler içine katılıp özelliklerinin iyileştirilmesi" konulu bilimsel çalışmanın telif hakkının kendsine ait olduğunu ileri sürmüş ise de bilirkişi raporlarında da vurgulandığı üzere davalı tarafın, davacı tarafça hazırlanan broşür dışında telif ücreti ödenmesini gerektirir şekilde davacının bilimsel çalışmalarını kullanmadığı,

davalının, davacı tarafça hazırlanan broşürü Almanya K. Fuarında kullanmış olması nedeniyle davacının 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca isteyebileceği bedelin 28.173,00 TL olduğu, her ne kadar davacı tarafın bu miktarın üç katı tutarında bedel isteyebileceği hakkı hatırlatılmış ise de davacı vekilinin dava dilekçesindeki talep miktarı olan 40.000,00 TL üzerinden davanın kabulüne karar verilmesini istediği, bu miktar üzerinde kalan kısım için miktar yönünden davayı ıslah etmediği,

davacı tarafından hazırlanan broşürün telif hakkı sahibi davacının ismini yazılmadan kullanmış olması nedeniyle de 5846 sayılı Kanun'un 70 inci maddesi kapsamında manevi haklara tecavüz etmiş olması nedeniyle takdiren 5.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tarafından hazırlanan broşürün davacının izni olmaksızın davalı tarafından yurt dışındaki fuarda kullanılıp kullanılmadığı, davacının adının broşürde belirtilmemesinde davalının kusurunun söz konusu olup olmadığı, taraflar arasında broşürün hazırlanıp kullanılmasına ilişkin sözleşme bulunup bulunmadığı, buradan varılacak sonuca göre, davalının sözleşmeye aykırı davranıp davranmadığı, davacının eser sahipliğinnden doğan haklarının ihlal edilip edilmediği hususlarındadır.

2. İlgili Hukuk 5846 sayılı Kanun'un 15, 68 ve 70 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, Mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.

2.Dava, eser sahipliğinden kaynaklanan alacak ve manevi tazminat istemine ilişkin olup, mahkemece, davalının, davacı tarafça hazırlanan broşürü davacının izni/bilgisi dışında Almanya'da fuarda kullandığı ve broşür üzerinde telif hakkı sahibi davacının ismine yer vermediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Somut olayda, taraflar arasında karşılıklı olarak sözlü de olsa bir anlaşmanın bulunduğu, bu kapsamda davacının, davalının sağladığı mika malzemesi ile laboratuvar ortamında çeşitli deneyler yaptığı, bu çalışmaların sonuçlarını kullanarak broşür hazırladığı ve şirket temsilcileriyle birlikte Almanya'daki fuara katıldığı anlaşılmaktadır.

Davacının dosya kapsamındaki dilekçelerinde de ifade ettiği üzere; broşürü bizzat kendisinin hazırladığı ve broşür ile birlikte bizzat kendisinin de Almanya'da düzenlenen fuara katıldığı uyuşmazlık konusu değildir. Hal böyle olunca, eser sahibi olan davacının adına broşürde yer verilmemesinde, davalının bir eylemi ve katkısı bulunmamaktadır. Bu nedenle, davalının, projenin hazırlanmasına ilişkin anlaşmaya aykırı herhangi bir eylemi bulunmadığının kabulü gerekir.

Bu durumda, 5846 sayılı Kanun kapsamında davacı tarafa tanınan hakların, davalı tarafından ihlal edilmediğinin kabulü ile davacının sadece basım tarihi itibariyle rayiç broşür bedelini talep edebileceği gözetilerek bu bedelin hüküm altına alınması gerekirken, izinsiz kullanımın kabulü ile eser sahipliğinden doğan haklara tecavüz nedeniyle aynı Kanun'un 68 ve 70 inci madde hükümleri uyarınca davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.