Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/644 K.2023/7554

Taraflar arasındaki alacak davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin İzmir Büyükşehir Belediyesi İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünden (''İZSU'') aldığı ihale ile Ayrancılar-Yazıbaşı Atıksu Arıtma Tesisi (''AYAAT'') inşaatı işini yaptığını, bu iş için davalıdan çamur susuzlaştırma ünitesinde kullanılması gereken santrifüj dekantörlerini sipariş ederek satın aldığını, buna dair taraflar arasında 18.09.2008 tarihli sözleşme imzalandığını, bu sözleşmenin 5 ... maddesi gereğince AYAAT işinde kullanılmak üzere 25 m3/h kapasiteli 2 adet UCD346 dekantör sipariş edildiğini, ancak davalı tarafından gönderilen dekantörlerin 18m3/h kapasiteli olduğunu,

sorunun çözümü için durumu davalı firmaya 25.10.2011 tarihli faksla bildirildiğini, davalı firma tarafından gönderilen cevabi faksta talebin yazılı olarak bildirilmesinin talep edildiğini, bunun üzerine davalıya ihtarname gönderilerek dekantörlerin 31.12.2011 tarihine kadar sipariş edilen 25m3/h dekantörlerle değiştirilmesinin talep edildiğini, ancak davalıya ihtarname ile olumsuz yanıt verdiğini, ihtarnameye rağmen dekantörler değiştirilmediğinden müvekkili tarafından yeniden ihtarname gönderilerek; davalı tarafından akdin gereklerinin yerine getirilmeyeceği anlaşıldığından akdin ifası talebinden vazgeçildiği,

gönderilen 18 m3/h kapasiteli 2 adet dekantörün ihtarnamenin tebliğinden itibaren en geç 72 saat içerisinde mahallinden sökülüp alınması aynı süre içerisinde müvekkilince davalı firmaya dekantörler için ödenmiş olan 244.671,11 TL'nin müvekkili şirketin banka hesabına yatırılmasının bildirildiğini, bu ihtarnameye davalı tarafından ihtarname ile olumsuz yanıt verildiğini belirterek davalıya ödenen 244.671,11 TL nin tahsil tarihinden itibaren reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,

tesis sınırları içerisinde demonte bir şekilde muhafaza edildiği İZSU tarafından bildirilen davaya ve sözleşmeye konu dekontörlerin davalı tarafça geri alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından AYAAT için farklı teknik özelliklerdeki dekantör satışı için müvekkilinden teklif istemesi üzerine aralarında akdi ilişki kurulduğunu, müvekkilinin 18.09.2008 tarihli icap niteliğindeki teklifi ile davacıya AYAAT için 2 adet UCD 345 model 18 m3/h kapasite dekantör ile Torbalı ...

Su Arıtma Tesisi (''TASAT'') için 2 adet UCD 346 model 25 m3/h kapasite dekantörün teknik, montaj ve operasyon özellikleri ile satış koşullarının bildirildiğini, bu teklifin kabulü üzerine taraflar arasında 18.09.2008 tarihinde satış sözleşmesi kurulduğunu, 2 adet UCD 345 model 18 m3/h dekantörün 15.12.2008 tarihinde davacıya teslim edildiğini, bu dekantörün sözleşmedeki belirtilen şartlarda teslim edildiğinin 09.04.2010 tarihli tutanakla belirlendiğini,

davacının dekantörleri teslim aldıktan sonra 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 25 ... maddesinin birinci fıkrasında belirtilen süreler içerisinde müvekkiline her hangi bir ihbarda bulunmadığını, davacının ilk olarak 25.10.2011 tarihinde yani teslim tarihinden (2 yıl 10 ay 10 ..., son kabul tarihinden 1 yıl 6 ay 4 ... sonra) faks yolu ile değişiklik talebinde bulunduğunu, müvekkili tarafından değişiminin ancak 25.000,00 euro bedeli karşılığında olacağını bildirdiğini, bu ihtarnameden sonra taraflar arasında ... bir sözleşme akdedildiğini,

ancak davacı tarafça bu sözleşmeye aykırı olarak sanki değişikliğe dair sözleşme hiç imzalanmamış gibi akdin ifasından vazgeçildiğini ve ödenen 244.671,11 TL'nin iadesinin talep edildiğini bildirdiğini, müvekkili tarafından olumsuz yanıt verildiğini, 6 aylık zamanaşımı süresinin dolduğunu, davacının mevzuata göre 2 ve 8 günlük ihbar yükümlülüklerine uymadığını, davacının 1 yıl kadar sonra eldeki davayı açtığını, davanın zaman aşımından reddinin gerektiğini, davacının yüklenici sıfatı ile yer aldığı İZ-SU ...

Su Arıtma Tesisi İhalesi kapsamında müvekkilinden 18 m3/h kapasitede dekantör sipariş ettiğini, teslimatın sözleşmeye uygun olduğunun davacı tarafça yazılı olarak kabul edildiğini, müvekkilinin davacı idarenin taraf olduğu ihale dökümanlarını inceleyip sipariş edilen dekantörün doğru kapasitedeki dekantör olup olmadığını kontrol yükümlülüğünün bulunmadığını belirterek davanın zamanaşımından ve esastan reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 16.04.2014 tarih, 2013/382 E. ve 2014/124 K. sayılı kararı ile davanın zamanaşımı sebebi ile reddine karar verilmiştir. Karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Yargıtay Kapatılan 19. Hukuk Dairesinin 24.11.2014 tarih, 2014/12207 E. ve 2014/16807 K. sayılı kararıyla davacı tarafça kendisine sözleşmeye aykırı olarak ihale veren firmanın teknik şartname ve projesine uygun olmayan ürünler gönderildiğinin ileri sürüldüğü, buna göre sözleşme tarihinde yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 96 ncı maddesi uyarınca olayda sözleşmeye aykırı ifa, başka bir deyişle aliud ifa olup olmadığı üzerinde durulması ve zamanaşımı süresinin anılan Kanun'un 125 ... maddesi gereğince değerlendirilmesi gerekirken somut olaya uygun düşmeyen gerekçe ile davanın zamanaşımı nedeniyle reddinde isabet görülmediği gerekçesi ile bozulmuştur.

C. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 15.03.2016 tarih, 2015/311 E. ve 2016/230 K. sayılı kararı ile taraflar arasında imza altına alınan sözleşmede. "Dekantör ile Susuzlaştırma Ayrancılar ...

Su Arıtma Tesisi " işi için 2 adet 18 m3/h kapasiteli UCD 345 model dekantör, AYAAT işi için 2 adet 25 m3/h kapasiteli UCD 346 model dekantör alım satımının düzenlendiği, davalının sözleşmedeki düzenlemeye rağmen AYAAT işi için 18 m3/h kapasiteli UCD 345 model dekantörleri davacıya teslim ettiği, teslim edilen dekantörlerin işin şartnamesi ve projesindeki şartname ve kapasite değerlerine uyum sağlamadığı, davalı tarafça sözleşmedekinden farklı bir malzemenin davalı tarafa teslim edildiği,

olayda sözleşmeye aykırı ifa ( aliud ifa ) söz konusu olduğu ve uygulanacak zamanaşımı süresinin 818 sayılı Kanun'un 125 ... maddesinde düzenlenen 10 yıllık süre olduğu ve davalının zamanaşımı definin reddinin gerektiği, davalı tarafça davacıya teslim edilen 18 m3/h kapasiteli UCD 345 model dekantörlerin dava dışı İZSU tarafından 25 m3/h kapasiteli UCD 346 model dekantörler ile değiştirildiği, 18 m3/h kapasiteli UCD 345 model dekantörlerin dava dışı İzsu elinde olduğu davacı tarafça sözleşmeye aykırı ifa nedeniyle akdin ifasından vazgeçilerek dekantör için yapılan ödemenin iadesinin talep edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile,

2 adet UCD 345 18 m3/h dekantörün davalıya iadesine ve dekantör bedeli olan 244.671,11 TL' nin 22.05.2012 tarihinden itibaren hesaplanacak ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

D. İkinci Bozma Kararı

Yargıtay Kapatılan 19 uncu Hukuk Dairesinin 19.01.2017 tarih, 2016/11823 E. ve 2017/265 K. sayılı kararıyla davanın aliud teslim iddiasına dayalı malın iadesi ve bedelinin tahsili istemine ilişkin olduğu, mahkemece dava konusu makinaların sözleşmeye aykırı olarak teslim edildiğinin kabul edildiği, mal bedelinin iadesine karar verilmiş ise de taraflar arasında düzenlendiği savunulan 26.01.2012 tarihli sözleşmede davaya konu makinaların değiştirilmesi hususunda anlaşma yapıldığının davalı tarafından ileri sürüldüğü, söz konusu sözleşmenin mahkemece değerlendirilmediği, bu nedenle 26.01.2012 tarihli sözleşmenin de mahkemece değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı hüküm kurulması doğru olmadığı gerekçesi ile bozulmuştur.

E. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 19.11.2019 tarih, 2019/23 E. ve 2019/1188 K. sayılı kararı ile taraflar arasında imza altına alınan ancak ifa edilmeyen 26.01.2012 tarihli sözleşmeye değer verilemeyeceği incelenen tüm dosya kapsamı ile anlaşıldığı belirtilerek davanın kısmen kabulüne,

dava dışı İZSU yedinde bulunan 18 m3/h kapasiteli UCD 345 model dekantörlerin davalıya iadesi ile söz konusu dekantörler sebebiyle davacı tarafça davalı tarafa yapılan ödeme miktarı olan 244.671,11-TL'nin davacı tarafça davalıya gönderilen İzmir 11. Noterliğinin 17.05.2012 tarih 7467 no.lu ihtarnamesinin tebliğ tarihi olan 22.05.2012 tarihi itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, faizin başlangıcına ilişkin fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

D. Üçüncü Bozma Kararı

Dairemizin 16.12.2021 tarih, 2020/4255 E. ve 2021/7198 K. sayılı kararıyla davanın aliud teslim iddiasına dayalı malın iadesi ve bedelinin tahsili istemine ilişkin olduğu, taraflar arasında imzalanan 18.09.2008 tarihli sözleşmeyle davalı tarafından Ayrancılar tesisi için iki adet 18 m3/h kapasiteli UCD 345 model dekantör ve Torbalı tesisi için iki adet 25m3/h kapasiteli UCD 346 model dekantörün temin edilmesi konusunda anlaşıldığı, dosya arasında mevcut olan kabul sertifikalarına göre Ayrancılar için 18 m3/h kapasiteli UCD 345 model dekantörler 09.04.2010 ve 21.04.2010 tarihlerinde teslim edildiği,

25m3/h kapasiteli UCD 346 model dekantörler ise 29.05.2010 tarihinde teslim edildiği, davacı her ne kadar dava dilekçesinde 18 m3/h kapasiteli dekantörlerin aslında 25m3/h kapasiteli olması gerektiğini ileri sürmüşse de sözleşmede belirlendiği üzere Ayrancılar tesisi için iki adet 18 m3/h kapasiteli UCD 345 model dekantör talep ettiği, buna göre taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca davalının iki adet 18 m3/h ve 25m3/h kapasiteli dekantör satımını üstlendiği ve üstlenilmiş olan malzemenin davacıya teslim edildiğinin anlaşıldığı,

davacı tarafından her ne kadar bir malın yerine başka bir malın teslim edildiği başka bir anlatımla aliud teslim olduğu ileri sürülse de bunun varlığını kanıtlayacak herhangi bir delil dosyada bulunmadığı, bu durumda davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesi ile bozulmuştur.

E. Mahkemece Üçüncü Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda belirtilen tarih, esas ve karar numaralı kararı uyarınca, Yargıtayın bozma ilamı doğrultusunda, davacı tarafından bir malın yerine başka bir malın teslim edildiği başka bir anlatımla aliud teslim olduğunun ileri sürüldüğü ancak bunun varlığını kanıtlayacak herhangi bir delilin dosyada bulunmadığı incelenen tüm dosya kapsamıyla anlaşıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; 18.09.2008 tarihli sözleşmenin 5 ... sayfasında yazılı olduğu üzere 25 m3/h kapasiteli 2 adet UCD 346 dekantör sipariş edildiğini, davalı firma tarafından gönderilen dekantörlerin 18 m3/h kapasiteli olduğunu, bu durumun 09.04.2010 ve 21.04.2010 GEA'a ait servis iş hizmet formu başlıklı tutanaklardan anlaşıldığı, mahkemece reddine dair verilen kararın dosyada mevcut delillerle örtüşmediğini, davalının edimini yerine getirmediğini, dosyaya sunulan belgelerin titizlikle incelenerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sözleşmeden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 818 sayılı Türk Borçlar Kanunun 96 ncı ve 125 ... maddeleri.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,