Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/811 K.2024/3012

Taraflar arasındaki tanıma ve tenfiz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, davacı vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 16.04.2024 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Avukat.... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalının Amerikan sert kırmızı kışlık buğday alım/satımı hususunda mutabık kaldıklarını, sözleşme ile 50.000 metrik ton Amerikan 2 numara sert kışlık buğday emtiasının 01-25.03.2011 tarihleri arasında satıcı tarafından Türkiye'ye sevk edilmesi ve sözleşme konusu mal bedelinin metrik ton başına 410,00 USD üzerinden ödeneceğinin kararlaştırıldığını, sözleşme kapsamında çıkacak uyuşmazlıkların çözümü için İngiltere'de bulunan Hububat ve Yem Ticaret Birliği Tahkim Mahkemesi (GAFTA) tarafından çözülmesi konusunda tarafların anlaştıklarını,

davalının sözleşmeyi ihlal etmesi nedeniyle tahkime başvuru yapıldığını, verilen kararın temyiz incelemesi sonucunda kesinleştiğini, tahkim kararı ile müvekkili Cargill'in talebinin kabulüne, 1.715.500,00 USD'nin ve 26.02.2011 tarihinden başlayarak üç aylık aralıklarla birleştirilecek şekilde yıllık %4 faiz,

tahkim masrafları ve tahkim temyiz masraflarının davalı tarafından müvekkili Cargill'e ödenmesine karar verildiğini iddia ederek kesinleşen 06.11.2015 tarihli tahkim kararının Türkiye ve İngiltere'nin taraf olduğu Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkındaki New York Anlaşmasına (New York Anlaşması) göre aynen tenfizine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; açılan davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, taraflar arasında alım/satım konusunda yazılı anlaşma bulunmadığını, müvekkili firmanın Amerikan sert kırmızı kışlık buğday alım talebinde bulunduğunu, tüm kalite bilgilerini de karşı tarafa bildirdiğini, davacı şirketin müvekkilinin belirlediği kalite talebine aykırı olacak şekilde buğday temin ettiğini, bu durumu müvekkiline bildirdiğini, bunun müvekkili tarafından kabul edilmediğini, taraflar arasında müvekkilinin imzasını taşıyan yazılı sözleşme veya tahkim anlaşması bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre taraflar arasında tahkim şartını içeren sözleşme veya tahkim anlaşması bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece taraflar arasındaki ilişkinin hatalı olarak değerlendirildiğini, taraflar arasında sözleşme yapıldığı gibi tahkim şartının da gerçekleştiğini, zira sözleşmenin her iki tarafının imzasını içermesinin zorunlu olmadığını, mail yoluyla bu ilişkinin kurulduğunu, New York anlaşması gereğince de yazılı şekil şartının geniş yorumlanması gerektiğini belirterek Mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda taraflar arasında yazılı bir sözleşme olmadığı gibi sözleşmenin ifa edilmediği, bir tahkim akdinden söz edebilmek için öncelikle tarafların bu konuda birbirine uygun irade beyanında bulunmaları gerektiği, somut olayda taraflar arasındaki mail teatisinin incelenmesi sonucunda ise, davacı tahkim iradesini bildirmiş olup davalının aynı iradeyi gösterdiğine ilişkin açık veya örtülü bir beyanda bulunmadığı ya da davacının ileri sürdüğü sözleşme koşullarını aynen ifa ederek fiili bir kabul içine girmediği,

bu durumda tarafların tahkim sözleşmesi konusunda birbirine uygun irade beyanında bulunduklarının kabul edilemeyeceği, özellikle New York Anlaşması'nın 2. maddesinde “yazılı şekil” koşulunun öngörülmesinin temel nedenlerinden birisinin, tarafların gerçek iradelerinin somut olarak belirlenmesi ve güvenli şekilde delillendirilmesi olduğu ve bu şekilde olası ihtilaflarda tarafların hukuki güvenliklerinin sağlanmasının amaçlandığı gözetildiğinde taraflar arasında geçerli bir tahkim sözleşmesinin mevcut olduğunun kabulüne olanak bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemelerce işin esasına girilerek inceleme yapıldığını, bu yönde bir inceleme yapılamayacağını, tahkim mahkemesinin yetki konusunda verdiği kararın tartışılamayacağını, tahkim mahkemesince davalının yetki itirazının tartışılarak reddedildiğini, davalının e-mail yazışmalarında tahkime ilişkin bir itirazının olmadığını belirterek ve istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itiraz sebeplerini tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, yabancı hakem kararının tanıma ve tenfizi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk New York Anlaşması'nın 2. maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,