Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/2546 K.2025/753

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafından ihaleye çıkartılan yapım işinin ihbar olunan firma tarafından üstlenildiğini, ihale uyarınca ihbar olunan lehine davacı tarafından 2.370.000,00 TL bedelli teminat mektubunun verildiğini, davalı tarafından ihalenin feshedilerek verilen teminat mektubunun nakde çevrildiğini, ihalenin yüklenicileri tarafından Trabzon 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/109 E. sayılı dosyasında davalı aleyhine açılan dava neticesinde ihalenin haksız feshedildiği gerekçesiyle davalı tarafından gelir kaydedilen teminat mektubu bedelinin avans faiziyle birlikte ihalenin yüklenicilerine iadesine karar verildiğini,

anılan karar uyarınca davalının teminat mektubunun paraya çevirme işleminin haksız ve yersiz olduğunun ortaya çıktığını, davalının hakkını kötüye kullandığını, ayrıca davacının ihbar olunana yönelik başlattığı takipte, davalıya gönderilen müzekkereye cevapta Kurum nezdinde ihbar olunan adına tahakkuk eden hak ve alacak bulunmadığı ve anılan şirkete herhangi bir ödeme yapılmadığı şeklinde cevap verildiğini, ancak davalının aynı gün Ankara 15. İcra Müdürlüğünün 2020/10383 E. sayılı dosyasına 3.745.566,95 TL ödeme yaptığını, davalının kendisine yapılan bildirime rağmen takip dosyasına yaptığı bu ödemenin davalıyı borçtan kurtarmayacağını,

davalının haksız ve yersiz eylemleri nedeniyle davacıyı zarara uğrattığını ileri sürerek tazmin edilen teminat mektubu bedelinin tazmin tarihinden itibaren fer'ileriyle birlikte davacıya ödenmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının nakdi ve gayrinakdi kredi borcunun tahsili için başlattığı takipte borçlunun ihbar olunan şirket değil ihbar olunan şirketin ortağı olduğunu, ihbar olunan adi şirketin ortağının borcundan dolayı adi şirketin alacağına haciz konulamayacağını, bu nedenle davalının, kesinleşen mahkeme ilamının infazına yönelik icra takip dosyasına ödeme yapmasıyla borcunun sona erdiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tarafından ihaleye çıkartılan işin ihalesini yüklenici olarak ihbar olunan firmanın aldığı, davacı tarafından ihale kapsamında ihbar olunan lehine dava konusu teminat mektubunu davalıya verdiği, davalı tarafından 09.03.2018 tarihinde yüklenicilerin işi zamanında bitiremeyeceğinden bahisle yapılan ihalenin feshedilerek teminat mektuplarının irat kaydına karar verildiği, 20.03.2018 tarihinde davacıya teminat mektubunun nakde çevrilmesi talebinde bulunulduğu ve bedelin davalıya ödendiği, ancak ihale alıcı ihbar olunan firmanın davalıya yönelik açtığı dava sonucunda ihalenin haksız olarak feshedildiği gerekçesi ile davalıya gelir kaydedilen 2.429.000,00 TL'nin avans faiz

oranıyla davacıya iadesine karar verildiği, kararın kesinleştiği, davalı idarenin, ihbar olunan firma ile olan sözleşmesini haksız fesih suretiyle sonlandırmasına rağmen, ihbar olunan firmadan almış olduğu teminat mektubunu, davacı banka nezdinde nakde çevirdiği, bu suretle davacı bankanın zarara uğratıldığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu teminat mektubunun bedelinin tazmin tarihinden itibaren tüm ferileriyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş, hüküm davalı tarafça istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamında yer alan teminat mektubunun tetkikinde "... protesto çekmeye, hüküm ve adı geçenin iznini almaya gerek kalmaksızın ve ...

İnşaat Taahhüt Beton Sanayi Nakliyat Madencilik ve Ticaret limited Şirketi ile idarenin arasında ortaya çıkacak herhangi bir uyuşmazlık ve bunun akıbet ve kanuni sonuçları dikkate alınmaksızın yukarıda yazılı tutarı ilk yazılı talebin üzerine derhal ve gecikmeksizin idarenize nakden ve tamamen talep tarihinden ödeme tarihine kadar geçen günlere ait kanuni faiziyle birlikte ödeyeceğimizi ... Bankası A.Ş.'nin imzaya yetkili temsilcisi ve sorumlusu sıfatıyla ve ...

Bankası A.Ş. ad ve hesabına taahhüt ve beyan ederiz..." denildiği, bu haliyle davalı ile yüklenici arasındaki ihtilaftan bağımsız şekilde teminat mektubu (garanti sözleşmesi) verildiği davalı idarenin ihaleyi feshedip teminat mektubunu nakde çevirme isteminin hakkın kötüye kullanılması olarak nitelendirilemeyeceği, bahsi geçen teminat mektubu bedelinin Trabzon 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/109 E. 2020/305 K. sayılı ilamı doğrultusunda yüklenici şirketlere ödenmesine karar verildiği de gözetildiğinde aynı teminat mektubu uyarınca tekrardan davalıya ödeme yapılması halinin mükerrer tahsilata sebebiyet vereceği,

davacının teminat mektubu uyarınca yaptığı ödemeyi ancak kendi akidi olan yüklenici şirketten isteyebileceği, teminat mektubu içeriğinde açıkça yüklenici ile davalı arasındaki uyuşmazlık ve bunun akıbet ve kanuni sonuçları dikkate alınmaksızın teminat verildiğinin belirtildiği, davalı yanca ihalenin feshiyle birlikte teminat mektubu bedelinin tahsiline yönelik talepte bulunulmasının hakkın kötüye kullanımı olarak değerlendirilemeyeceği, bu nedenlerle mahkemece davanın reddi yerine yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına,

yeniden hüküm kurulmasına, davanın reddine karar verilmiş, karar davacı tarafça temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, teminat mektubu bedelinin haksız tahsil edildiği gerekçesiyle tazmini istemine ilişkin olup; uyuşmazlık, haksız şekilde irat kaydedilen teminat mektubu bedelinin iadesine yönelik kesinleşen mahkeme ilamının infazı için ihbar olunan şirket tarafından davalıya karşı girişilen takip dosyasında, davalının, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 89/1 hükmü uyarınca gönderilen ihbara rağmen ihbar olunan alacaklıya ödeme yapmasıyla borcunun sona erip ermediği, ihbar olunan şirketin sebepsiz zenginleşip zenginleşmediği noktalarında toplanmaktadır.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.