Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/3988 K.2025/2330

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı şirket vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; tatlıcılık, restoran ve unlu mamuller sektöründe faaliyette bulunan müvekkilinin "..." unvanını, tescilli logosu ve ismini bir harf değiştirerek tabela asmak keza kartvizit, çeşitli ebatlarda kutu üzerinde kullanmak suretiyle müvekkili şirketin rızası ve bilgisi dışında kullandığını ve bu kullanımdan ticari rant elde ettiğini, davalı ... hakkında şikayette bulunduklarını, davalının cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiğini, alınan delil tespit raporu ile davalının müvekkilinin marka haklarına tecavüz ettiğinin tespit edildiğini,

ayrıca davalı şahsın "..." markasını da hukuka aykırı bir şekilde Türk Patent ve Marka Kurumu(TÜRKPATENT) nezdinde tescil ettirdiğini, müvekkili şirketin de faaliyet gösterdiği 29/30/35 ve 43.sınıflarda 2019 tescil tarihli "..." markasının ve keza diğer davalı ...'nın sahibi olduğu ve 30/35 ve 43. sınıflarda ... tescil tarihli "..." markasının müvekkilinin şirketinin markasına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunu ileri sürerek şimdilik 10.000,00 TL maddi ve 25.000,00 TL manevi tazminatın, ilk ihlal tarihi olan 01/02/... tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini,

müvekkilinin markasına yönelik tecavüzün ref'ini, tecavüz teşkil eden tanıtım materyallerinin toplatılarak imhasını, davalı şirket adına tescilli 2018/92648 ve davalı gerçek kişi adına 2016/91053 sayı ile tescilli markaların hükümsüzlüğünü ve verilecek hüküm özetinin ilanını talep etmiş, 11.04.2022 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 34.815,17 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; müvekkillerinden ...'nın uzun yıllardır Türkiye'de ikamet eden, alanında uzman bir iş adamı olduğunu, müvekkilinin Türkçe'de "kedi" anlamına gelen "Arapça+şekil “سنورة” " şeklindeki ibareyi TÜRKPATENT nezdinde tescil ettirdiğini, müvekkilinin 2018/92648 sayı ile tescilli "..." ibareli tescilli markası ile davacı markası arasında bir an için Türkçe yazılış itibariyle benzerliğin varlığı düşünülse dahi, söz konusu markaların Arapçadan ve Arap alfabesinden, Latin alfabesine çevrilmemiş halleri ile ciddi derecede anlam farkı barındıran ibareler olduğunu,

müvekkilinin tescilli markasının ilk bölümü olan "..."nın, Arapça lehçelerinde "kedigiller" anlamına gelen ... ve türevlerini de içinde kapsayan familyayı belirtmek amacıyla kullanıldığını, bunun bir etnik tanımlama olduğunu, davacı markası ile hiçbir şekilde benzemediğini, davacın iltibas ve iştigal iddialarının tamamının yersiz ve hukuki mesnetten yoksun olduğunu savunarak öncelikle davanın müvekkili gerçek kişi yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddini, aksi takdirde davanın tümden reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükümsüzlüğü talep edilen davalı şirket adına tescilli sonraki tarihli 2018/92648 tescil nolu markanın davacı adına tescilli önceki tarihli 2016/19495 tescil nolu markanın karşılaştırılması sonucu markalar bütün olarak ele alındığında ihtiva ettikleri harfler, harflerin sıralanış biçimleri, 12 harften oluşan markaların ilk iki harfleri ve son sekiz harflerinin birebir aynı olması, farklı olan iki harfin ise markaların tüketici nezdinde görece daha az önemli olan orta kısımda yer alması,

o iki harfin dahi markalarda benzer olarak birbirini tekrar eden aynı harften müteşekkil olması hususları göz önünde bulundurulduğunda markaların görsel, anlamsal ve işitsel olarak benzer oldukları ve karışıklığa sebebiyet vereceği, bu nedenle tescil kapsamındaki aynı emtialar yönünden hükümsüzlüğüne karar vermek gerektiği, dava konusu 2016/... tescil nolu markanın ise arapça harflerinden oluşup görsel ve işitsel olarak önceki tarihli davacı markası ile benzer olmadığı,

arapça harfler okunduğunda " ... " olarak okunuyor ise de davacı adına alınan "..." markası ülkemizde bilinir/ tanınır olmadığından ... anlaşmasının 16 maddesi ve Paris Sözleşmesinin mükerrer 6.maddesi yanında tescilde kötü niyetin varlığı ispatlanamadığından bu marka yönünden hükümsüzlük talebinin reddi gerektiği, ayrıca aynı adreste faaliyet gösteren davalıların iş yerinin iç ve dış mekanları, kutu, poşet ve levhalarında "noura oğlu", "sannure tatlıcısı",

"sannuraoğlu","sannuraoğlu tatlıları" ibarelerini davacıyla aynı emtia ve hizmet sınıflarında kullanmakla davacı adına tescilli "..." markası ile ortalama tüketici nezdinde karışıklığa sebep olacağı ve davalıların bu eyleminin 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu(SMK)'nun 29.maddesi anlamında davacının marka haklarına tecavüz teşkil ettiği, yine davalıların markasal kullanımlarının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK) 'nun 55/1-a-4 maddesi anlamında "Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak," şeklinde haksız rekabet teşkil ettiği,

davalıların marka haklarına tecavüz ve haksız rekabetleri nedeniyle davacının belirttiği tazminat tercihine göre hesaplama yapan mali müşavir bilirkişi raporuna göre davacının isteyebileceği maddi tazminat tutarının 34.815,17 TL olduğu,

davalıların eylemlerinin aynı zamanda davacının markadan doğan manevi haklarını da ihlal ettiği gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne, davalıların ticari faaliyette bulundukları adreste davacı adına tescilli "..." markası ile karışıklığa sebep olacak şekilde "..." ve "..." ibareli markalara ait Arapça veya Türkçe ibarelerin işlendiği reklam panoları ve tüketiciye arz edilen poşet, eşantiyon, kutu ve sair ambalaj ve her türlü tanıtıcı işaretlerini taşıyan ürünlerin toplatılarak imhasına ve markaya tecavüzün bu şekilde ref'ine,

toplam 34.815,17 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın tespit tarihi olan 24/09/2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair manevi tazminat talebinin reddine, davalı şirket adına tescilli 2018/92648 tescil nolu markanın Hizmetlerin Sınıflandırılmasına İlişkin Tebliğ’in 29.sınıfında yer alan

“Et, balık, kümes ve av hayvanlarının etleri ile her nevi işlenmiş et ürünleri. Kuru bakliyat. Hazır çorbalar,

bulyonlar. Zeytin, zeytin ezmeleri. Hayvansal kaynaklı sütler; bitkisel kaynaklı sütler; süt ürünleri (tereyağı

dahil). Yenilebilir bitkisel yağlar. Kurutulmuş, konservelenmiş, dondurulmuş, pişirilmiş, tütsülenmiş, salamura

edilmiş her türlü meyve ve sebzeler, salçalar. Kuru yemişler. Fındık ve fıstık ezmeleri, tahin. Yumurtalar,

yumurta tozları. Patates cipsleri.”

30. sınıfında “Kahve, kakao; kahve veya kakao esaslı içecekler, çikolata esaslı içecekler. Makarnalar,

mantılar, erişteler. Pastacılık ve fırıncılık mamulleri, tatlılar: Ekmek, simit, poğaça, pide, sandviç, katmer,

börek, yaş pasta, baklava, kadayıf, şerbetli tatlılar, puding, muhallebi, kazandibi, sütlaç, keşkül. Bal, arı sütü,

propolis. Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler, vanilya, baharatlar, domates sosları dahil olmak üzere soslar.

Mayalar, kabartma tozları. Her türlü un, irmikler, nişastalar. Toz şeker, kesme şeker, pudra şekeri. Çaylar,

buzlu çaylar. Şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler. Sakızlar. Dondurmalar, yenilebilir

buzlar. Tuz. Hububattan (tahıl) imal edilmiş çerezler, patlamış mısır, yulaf ezmeleri, mısır cipsleri, kahvaltılık

hububat ürünleri, işlemden geçirilmiş buğday, arpa, yulaf, çavdar, pirinç. Pekmez” emtialarında;

35.sınıfında “Reklamcılık, pazarlama ve halkla ilişkiler ile ilgili hizmetler, ticari ve reklam amaçlı sergi ve

fuarların organizasyonu hizmetleri, reklam amaçlı tasarım hizmetleri; alıcı ve satıcılar için online pazaryeri

(internet sitesi) sağlama hizmetleri. Büro hizmetleri; sekreterlik hizmetleri, gazete aboneliği düzenleme

hizmetleri, istatistiklerin derlenmesi, büro makinelerinin kiralanması hizmetleri, bilgisayar veri tabanlarındaki

bilginin sistematik hale getirilmesi, telefon cevaplama hizmetleri. İş yönetimi, idaresi ve bu konular ile ilgili

danışmanlık, muhasebe ve mali müşavirlik hizmetleri, personel işe yerleştirme, işe alma, personel seçim, personel temini hizmetleri, ithalat-ihracat acente hizmetleri, geçici personel görevlendirme ( başkası adına

fatura yatırma, vergi yatırma, trafik işlemleri gibi iş takibi) hizmetleri. Açık artırmaların düzenlenmesi ve

gerçekleştirilmesi hizmetleri. Müşterilerin malları elverişli bir şekilde görmesi ve satın alması için Et, balık,

kümes ve av hayvanlarının etleri ile her nevi işlenmiş etürünleri. Kuru bakliyat.Hazır çorbalar, bulyonlar.Zeytin,

zeytin ezmeleri.Hayvansal kaynaklı sütler; bitkisel kaynaklı sütler; süt ürünleri (tereyağı dahil).Yenilebilir

bitkisel yağlar.Kurutulmuş, konservelenmiş, dondurulmuş, pişirilmiş, tütsülenmiş, salamura edilmiş her türlü

meyve ve sebzeler, salçalar.Kuru yemişler.Fındık ve fıstık ezmeleri, tahin.Yumurtalar, yumurta tozları.Patates

cipsleri.Kahve, kaka o; kahve veya kakao esaslı içecekler, çikolata esaslı içecekler.Makarnalar, mantılar,

erişteler.Pastacılık ve fırıncılık mamulleri, tatlılar: Ekmek, simit, poğaça, pide, sandviç, katmer, börek, yaş

pasta, baklava, kadayıf, şerbetli tatlılar, puding, muhallebi, kazandibi, sütlaç, keşkül.Bal, arı sütü,

propolis.Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler, vanilya, baharatlar, domates sosları dahil olmak üzere

soslar.Mayalar, kabartma tozları.Her türlü un, irmikler, nişastalar.Toz şeker, kesme şeker, pudra şekeri.Çaylar,

buzlu çaylar.Şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler.Sakızlar.Dondurmalar, yenilebilir

buzlar.Tuz.Hububattan (tahıl) imal edilmiş çerezler, patlamış mısır, yulaf ezmeleri, mısır cipsleri, kahvaltılık

hububat ürünleri, işlemden geçirilmiş buğday, arpa, yulaf, çavdar, pirinç.Pekmez,.. Maden suları, kaynak suları,

sofra suları, sodalar.Sebze ve meyve suları, bunların konsantreleri ve özleri, meşrubatlar. Enerji içecekleri

(alkolsüz); proteinle zenginleştirilmiş sporcu içecekleri. mallarının bir araya getirilmesi hizmetleri; (belirtilen

hizmetler perakende, toptan satış mağazaları, elektronik ortamlar, katalog ve benzeri diğer yöntemler ile

sağlanabilir.) ve 43. Sınıfında “Yiyecek ve içecek sağlanması hizmetleri. Geçici konaklama hizmetleri, geçici konaklama ile

ilgili rezervasyon hizmetleri, düğün salonu kiralama hizmetleri, konferans ve çeşitli toplantılar için yer sağlama

hizmetleri. Gündüz bakımı (kreş) hizmetleri. Hayvanlar için geçici barınma sağlanması hizmetleri.” emtia ve

hizmetleri bakımından hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine, sair emtialar yönünden talebin reddine, davalı gerçek kişi adına tescilli 2016/91053 tescil nolu marka yönünden davanın reddine, hüküm kesinleştiğinde masrafı davalılara ait olmak üzere hüküm özetinin trajı en yüksek gazetelerden birinde ilanına karar verilmiş, hüküm, davalı şirket vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalıya ait markanın tescil başvurusunun davacının markasından daha sonra yapıldığı, her iki tarafın markasının da kelime markası oldukları, uzman bilirkişilerin hazırladıkları raporda da tespit edildiği gibi markalar arasında görsel, işitsel ve anlamsal benzerlikler bulunduğu,

her ne kadar davalı vekili her iki markanın Arapça anlamlarının farklı olduğunu, müvekkili şirketin Arap tüketicilere hitap ettiğini, bu nedenle markaların Arapça anlamlarının dikkate alınması gerektiğini savunmuşsa da, markaların Türkiye’de Latin harfleriyle tescilli oldukları, davalının markası ile Türkiye’de faaliyet gösterdiği, aynı zamanda Türk ve Arap olmayan başka tüketicilere de hitap ettiği, ayrıca görsel ve işitsel benzerliğin tüketicinin aklında daha çok yer edeceği, bu nedenle bilirkişiler tarafından yapılan değerlendirme ve tespitin yerinde olduğu,

ilk derece mahkemesince her iki markanın ortak tescilli oldukları mal ve hizmetler için davalı şirkete ait markayı SMK’nın 25/1. ve 6/1. maddeleri uyarınca hükümsüz kılmasının yerinde olduğu, ayrıca davalının davacıya ait marka ile benzer olduğu tespit edilen kendisi adına tescilli markasını SMK’nın 155/1. maddesi uyarınca markaya tecavüz davasında savunma gerekçesi olarak ileri süremeyeceği, delil tespit dosyası ve alınan bilirkişi raporu ile davalı şirkete ait iş yerinde markanın kullanıldığının tespit edildiği,

davalının faaliyet alanının davacının markasının tescilli olduğu 43. sınıfta yer alan “yiyecek ve içecek sağlanması hizmetleri” ile 30. sınıfta tescilli olduğu “Kahve, kakao; kahve veya kakao esaslı içecekler, çikolata esaslı içecekler. Makarnalar, mantılar, erişteler.

Pastacılık ve fırıncılık mamulleri, tatlılar: Ekmek, simit, poğaça, pide, sandviç, katmer, börek, yaş pasta, baklava, kadayıf, şerbetli tatlılar, puding, muhallebi, kazandibi, sütlaç, keşkül.” ürünlerinin üretim ve satışı niteliğinde olup, bu eylemin SMK’nın 29/1 ve 7/2-b maddesi uyarınca marka hakkına tecavüz niteliğinde olduğu, bu nedenle mahkemece davalının marka kullanımlarının davacının marka hakkına tecavüz teşkil ettiğinin kabulünün yerinde olduğu,

yine davalı şirketin iş yeri tabelasında ve iş eşyalarında, duvar ve vitrin yazılarında davaya konu markayı kullandığı ve iş yerinde yiyecek ve içecek sağlanması hizmeti verdiği tespit edilmekle, incelenen faturalarında markanın yer almaması nedeniyle markadan elde edilen gelirin ayrıştırılamadığına dair iddiasının da yerinde olmadığı,

zira markanın hizmet markası olarak kullanılması nedeniyle, o işyerinde sunulan tüm hizmetlerden elde edilen net gelirin dikkate alınması gerektiği, davalı şirketin delil tespiti raporunda görseline yer verilen vergi levhasına göre 16.08.2018 tarihinde işyerinde faaliyete başladığı ve davanın 29.12.2020 tarihinde açıldığı, yaklaşık iki yıl devam eden tecavüzün süresine, davacının markasının tescilli olduğu süreye ve davalının elde ettiği gelire göre hükmedilen maddi tazminatın olaya uygun olduğu gerekçeleriyle davalı şirket vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalı şirket vekilince temyiz edilmiştir .

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, marka hakkına tecavüzün ref'i, maddi ve manevi tazminat ile markanın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.