Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/4319 K.2025/3784

2.Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 2020/76 E.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davada davacı-karşı davalı vekili ile asıl ve birleşen davada davalı-karşı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

1.Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkilinin makine ve konveyör sektöründe faaliyet gösterdiğini, müvekkili ile davalı şirketin kurucu ortağının daha önceden müvekkili şirketin ortaklarından olduğunu, daha sonradan davalı şirket ortağı ... ve müvekkilinin ortaklık ilişkilerine son verdiklerini, davalı firmanın sahibi ... ile davalı firmanın diğer ortağı..., müvekkili ile ortaklık ilişkisini bitirdikten bir süre sonra ve yine edindikleri bilgiler doğrultusunda üretim tekniği,

tasarımı ve benzeri sair diğer bilgiler olmak üzere müvekkilinin gerçek hak sahibi olduğu dava konusu faydalı model belgesinin 2015/12269 sayı ile kendi adına tescil ettirdiğini, bu faydalı model belgesine konu ürünün davalı firma sahiplerinin müvekkili firmanın bünyesinde çalıştıkları süre zarfında müvekkili tarafından kamuya sunulduğunu ve ticari faaliyetlerine konu edildiğini, müvekkilinin davalı firmanın tescil ve başvuru tarihinden önce 2014 yılında dava dışı ...

İlaç Aktif Maddeleri Sanayi ve Pazarlama A.Ş.'ye faydalı model belgesine konu ürünün satışını gerçekleştirdiğini, aynı zamanda müvekkilinin hali hazırda çalıştığı firmalar ve başta ...

İlaç Aktif Maddeleri Sanayi ve Pazarlama A.Ş.'ye teklif götürerek müvekkili firmanın tasarladığı, ürettiği, kamuya sunduğu ve ticari faaliyetine konu ettiği ürünün gerçek hak sahibiymiş gibi eylemler gerçekleştirdiğini ve davalının bu eylemlerinin müvekkilinin faydalı model belgesinden doğan haklarını ihlal ettiğini ileri sürerek davalı adına 2015/12269 sayı ile tescilli faydalı model belgesinin hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinini talep etmiştir.

2.Birleşen 2019/73 E. sayılı davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin kurucusu .... ile davalının kurucu ortağı olan ....'ün daha önce ...

Mühendislik Makina ve Konveyör sistemleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin ortaklarından olduğunu, sonradan ortaklık ilişkilerine son verdiklerini, davalı firma ortaklarından ....'ın ise müvekkili firmada imalat müdürü olarak çalıştığını ve sonrasında istifa ettiğini, davalı firmanın diğer ortağı...'ın müvekkili firmadan ayrıldıktan sonra edindikleri bilgiler doğrultusunda (üretim tekniği, tasarım vb sair diğer bilgiler) müvekkilinin gerçek hak sahibi olduğu işbu davaya konu ürünü kötüniyetli bir şekilde tescil ettirdiğini,

davaya konu tasarım (makine) davalı firma sahib... ve ...'ın müvekkili firma bünyesinde çalıştığı süre zarfında müvekkili firma tarafından kamuya sunulduğunu, müvekkilinin işbu davaya konu ürününün, davalı firmanın tescil ve başvuru tarihinden önce 2014 yılında dava dışı şirkete teklif olarak sunduğunu ve teklifin onaylandığını, ...l ve ...'ın... Mühendislik Makina ve .... Sistemleri San. ve Tic. Ltd.

Şti. unvanlı bir şirket kurarak müvekkilinin hak sahibi olduğu davaya konu edilen tasarımı birebir kopyalamak suretiyle Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde müracaatta bulunduğunu ve 2015/06622 sayılı tasarımı müvekkilinden habersiz ve rızası hilafına tescil ettirdiğini, davalı firmaya ait tasarım ürününün yeni olmadığını, davaya konu tasarımın gerçek hak sahibinin müvekkili firma olduğunu, söz konusu ürünün davalı firmanın kurucusu tarafından haksız ve kötüniyetli olarak tescil ettirildiğini iddia ederek, davalı adına 2015/06622 sayı ile tescilli tasarımın hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinini talep etmiştir.

3.Birleşen 2020/76 E. sayılı davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 2015/13237 tescil numaralı "Manuel, Yarı Otomatik ve Tam Otomatik Palet Aktarma (Değiştirme)" isimli faydalı modelin sahibi olduğunu, müvekkili şirketinin eski ortağı olan ....ile eski imalat müdürü olan....ın 2015 yılında müvekkilinin şirketinden ayrılarak davalı olan şirketi kurduklarını, müvekkili şirket bünyesinde bulundukları dönemde müvekkiline ait olan faydalı modele konu ürüne dair bilgileri, ticari sır ve müvekkilinin müşteri çevresine ilişkin bilgilere haiz olduklarını,

davalı şirket ortakları tarafından davalı şirketin kurulmasının ardından müvekkiline ait olan faydalı modele konu makinenin aynısı için 2015/12269 tescil numaralı faydalı model başvurusunda bulunduklarını, davalı tarafın bu davranışlarının müvekkilinin sınai haklarına tecavüz niteliğinde olduğunu, nitekim taraflarınca aynı mahkeme nezdinde 2019/72 E. sayılı dosyası ile faydalı model tescilinin hükümsüzlüğü ve tasarım tescilinin hükümsüzlüğü talebi ile dava ikâme ettiklerini,

davalı tarafın aslen müvekkili tarafından geliştirilen ve faydalı model ile korunan makineyi hukuka aykırı bir şekilde kopyaladığını ve bu makine aracılığıyla ürettiği ürünleri yine müvekkilinin satış yaptığı müşterilere sattığını, karşı tarafın tüm bu eylemlerinin müvekkilinin faydalı modelden doğan haklarını ihlal ettiğini ileri sürerek, müvekkilinin faydalı model haklarına tecavüzün ve haksız rekabetin tespitini, men'ini, ref'ini, tecavüze konu ürünlere el konularak imhasını, 5.000,00 TL maddi ve 100,000,00 TL manevi tazminatın tahsili ile hüküm özetinin ilânını talep etmiştir.

4.Birleşen 2020/76 E. sayılı davada davalı-karşı davacı vekili karşı dava dilekçesinde.

2005 yılından beri müvekkili şirket ortakları tarafından tasarlanıp üretilen, kullanılan ve dava dışı şirketlere satışı yapılan makine hakkında müvekkili şirket tarafından 2015/12269 tescil numaralı faydalı model başvurusunda bulunularak tescil edildiğini, ancak davacı-karşı davalı tarafın müvekkili şirket tescil başvurusunda bulunduğu makinelerle birebir aynı olan 2015/13237 tescil numaralı faydalı model başvurusunda bulunarak kötüniyetli şekilde hareket ettiğini,

müvekkili şirketinin faydalı model korunma haklarına tecavüz ettiğinden davacı-karşı davalı adına kayıtlı 2015/13237 tescil numaralı faydalı modele yönelik hükümsüzlük talebinde bulunma zaruriyetinin hasıl olduğunu ileri sürerek 2015/13237 tescil numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğünü ve 5.000,00 TL maddi tazminatın davacı/karşı davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; müvekkili firmanın makine ve konveyör sektöründeki geçmişe dayalı bilgi, birikim ve yeniliklere açık ileriye dönük bir yapıyla kurulduğunu, müvekkili şirketin 2015 yılında müşterilerine daha kaliteli ve iyi hizmet vermek için kendisinin geliştirdiği "PALET AKTARMA SİSTEMİ"ni devreye soktuğunu, 2016 yılında bu ürünün tescil belgesini aldığını, müvekkilinin faydalı model belgesi incelendiğinde herhangi bir kopyalama yapmadığının ve kopyalama yapma ihtimalinde dahi bu tescili alamayacağının açık olduğunu,

müvekkili firmanın yaptığı tescil işleminin yalnızca hakkın kullanımının belgelenmesinden ibaret olduğunu, davacının müvekkili firmanın ortaklarının davacı firmadan öğrendikleri bilgi, teknik ve deneyimle ürün tescili yaptırma iddialarının hakkaniyete aykırılık teşkil ettiğini, davacı tarafından açılan davanın müvekkili firmanın itibarını zedeleme niyetli açıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen 2019/73 E. sayılı davada davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili adına yapılan endüstriyel tasarım başvurusunun 2015/06622 numara ile sicile kayıt edilerek 01.12.2015 tarih ve 236 sayılı Endüstriyel Tasarımlar Bülteninde yayınlandığını, tescile altı aylık yasal süresi içerisinde herhangi bir itirazda bulunulmadığından tescillerinin kesinlik kazandığını, müvekkili firma yetkilisi....ve ....hakkında öne sürülen işbu davaya konu iddiaların haksız ve mesnetsiz olduğunu, etik kurallarına da aykırılık teşkil ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Birleşen 2020/76 E. sayılı davada davalı vekili cevap dilekçesinde; birleşen davada davacı vekilinin ileri sürdüğü iddiaların gerçeği yansıtmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

4.Birleşen 2020/76 E. sayılı davada davacı-karşı davalı vekili karşı davaya cevap dilekçesinde; karşı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dosya yönünden davacının davasının kabülüne, davalı adına olan 2015/12269 tescil numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine, birleşen 2019/73 E. sayılı dosya yönünden; davacının davasının kabulüne, davalı adına tescilli 2015/06622 tescil numaralı endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine, birleşen 2020/76 E. sayılı dosya yönünden; asıl davanın reddine, karşı dava yönünden ise; davalının karşı davasının reddine karar verilmiş, karar, birleşen 2020/76 E. sayılı davada davacı vekilince, birleşen dava bakımından, asıl ve birleşen davalarda davalı-karşı davada davacı vekilince asıl dava ile birleşen 2019/73 E. sayılı dava ile karşı dava bakımından ayrı ayrı istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyada mevcut yeterli nitelikteki bilirkişi raporlarına göre, asıl davaya konu 2015/12269 numaralı faydalı modelin başvuru tarihinden önce davacı yanca kamuya sunulduğu tespit edilmiş olmakla asıl davaya konu faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmesinin yerinde olduğu gibi 2019/73 E. sayılı birleşen dosyada dava konusu olan tasarım; asıl davadaki faydalı modelin fotoğrafı (teknik çizimi) tescili mahiyetinde olduğu, bu nedenle birleşen 2019/73 E. sayılı dosyaya konu tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesinin de yerinde görüldüğü,

mahkemenin 2020/76 E. sayılı birleşen dosyasında karşı dava ile 2015/13237 numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğü talep edilmiş ise de; faydalı modelin yenilik ve buluş basamağı kriterine haiz olduğunun teknik raporlar ile tespit edildiğinden karşı davanın reddine karar verilmesinin yerinde görüldüğü, mahkemenin 2020/76 E. sayılı birleşen dosyasında davacı vekilinin istinaf istemine gelince;

tecavüz incelemesinin faydalı model belgesindeki istemler ile tecavüze konu ürünün karşılaştırılması sureti ile yapılacağı, mahkemenin ara kararı gereğince bilirkişi heyeti tarafından tecavüze konu olduğu iddia edilen ürünler üzerinde Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi'ndeki 3. kişi firmaların adreslerinde inceleme yapıldığı ve faydalı modelin istemleri ile makineler karşılaştırıldığında makinelerin birleşen davacının faydalı modelinin koruma kapsamında olmadığı yönünde görüş belirtildiği,

teknik incelemelere ilişkin raporlar yeterli olduğundan davacının faydalı modele tecavüzden kaynaklanan istemlerinin reddine ilişkin verilen kararın yerinde görüldüğü, bununla birlikte davacı haksız rekabet iddiasında bulunmuş ise de; mevcut delil durumuna göre haksız rekabetin ispatlanamadığı,

faydalı model tescilinin tek başına haksız rekabet yahut tecavüz oluşturmayacağı, dava tarihinden sonra tespit edildiği iddia edilen hususların ise ayrı bir davanın konusu olabileceği dikkate alındığında İlk Derece Mahkemesinin haksız rekabete dayalı talebin reddine karar verilmesinde de esas ve usul yönünden hukuka aykırılığın görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, karar, birleşen 2020/76 E. sayılı davada davacı vekilince birleşen dava bakımından,

asıl ve birleşen davalarda davalı-karşı davada davacı vekilince asıl dava ile birleşen 2019/73 E. sayılı dava ile karşı dava bakımından ayrı ayrı temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Asıl dava, 2015/12269 numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğü, birleşen 2019/73 E. sayılı dava 2015/006622 numaralı tasarımın hükümsüzlüğü, 2020/76 E. sayılı birleşen davada 2015 13237 numaralı faydalı modele tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, meni, refi, maddi manevi tazminat, karşı dava ise 2015 13237 numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğü ile maddi tazminat istemlerine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.