Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/4388 K.2025/3080

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıdan 26.10.2017 tarihinde satın aldığı araçta teslim aldığı günden beri imalat kaynaklı sürekli sorun ortaya çıktığını, bir çok parçanın değiştirilmek zorunda kaldığını, araçtaki arızalar neticesinde müvekkilinin zarara uğradığını, araçtan beklediği faydayı görmediğini ileri sürerek ayıplı imalattan dolayı aracın ayıpsız benzeri ile değişimine, müvekkilinin maruz kaldığı kazanç kaybı ile fazla yakıt sarfiyatından kaynaklı şimdilik 1.000,00 TL maddi zararının avans faizi ile davalıdan tahsiline, terditli olarak araçtaki değer kaybının ve müvekkilinin maruz kaldığı kazanç kaybı ile fazla yakıt sarfiyatından kaynaklı maddi zararından şimdilik 2.000,00 TL'nin davalıdan avans faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, dava konusu araçta herhangi bir üretim hatası olmadığını, davacının, aracın birçok kez servise gittiğini ileri sürdüğünü ancak bu servis ziyaretlerinin en az yarısının bakım veya kampanya kaynaklı olduğunu, iki senelik süreçte araçta bir çok arıza çıktığı ileri sürüldüğü halde müvekkiline ayıp ihbarı yapılmadığını, araca yetkili servis dışında müdahalede bulunulduğunu, bu durumda aracın garanti kapsamı dışında kaldığını, dolaysıyla müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, davacının ayıp olarak ileri sürdüğü arızaların üretim hatasından kaynaklanmadığını, araçta gizli veya açık herhangi bir ayıp olmadığını,

yetkili serviste yapılan bakım ve onarımlarda orijinal malzeme ve uzman işçilik kullanıldığından araçta bir değer kaybı oluşamayacağını, davacının kazanç kaybı talebinin yerinde olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu araçtaki arızalar sebebi ile davacı tarafından öncelikle onarım hakkı kullanılarak 13.11.2017 - 27.11.2019 tarihleri arasında yaklaşık 70 kez ayıbın giderilmesi amacıyla Oto GAP Otokar Malatya yetkili servisine baş vurulduğu, ancak söz konusu ayıpların giderilemediği, bu hususun dosyada mevcut iş emirlerine ilişkin servis kayıtları ve tanık anlatımları ile sabit olduğu, alınan bilirkişi raporlarında arızaların gizli ayıp niteliğinde olduğu ve kaynağının bilirkişi raporunda "aracın şanzımanında yağ kaçağı olduğu, şafttan ses geldiği,

taban döşemesinde deforme olduğu, ilave klima tesisatı döşendiği, engelli rampasının görevini yapamadığı, dava konusu aracın yoğunluklu arızasının yürüyen aksama bağlı mekanik arızalar ve elektronik arızalar olduğu" şeklinde belirtildiği, buna göre dava konusu araçtaki arızaların onarımla giderilemeyecek gizli ayıplar olduğu anlaşıldığından davalının davanın süresinde açılmadığı ve zaman aşımına uğradığı itirazının yerinde görülmediği, 70 kez davalıya ait araç servisine, arızanın giderilmesi için başvurulduğu, ancak sonuç itibarı ile arızaların giderilemediği,

bu nedenle davacının yeniden onarım veya parça değişimine zorlanmasının hakkaniyete uygun olmayacağı, dava konusu aracın ticari amaçla Malatya İli'nde belirlenen güzergah ve hatlarda şehir içi yolcu taşıma işinde kullanılmak üzere satın alındığı, tamire gittiği süre zarfında bir çok sefere çıkamadığı, aracın 01.11.2017 tarihinden dava tarihine kadar çalışamadığı günlere ilişkin gelir kaybının 21.664,69 TL olduğu, fazla yakıt sarfiyatına ilişkin iddianın ispatlanamadığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamına toplanan deliller, somut olayın özelliklerine uygun bilirkişi raporu, davaya konu aracın ayıplı olduğunun tespiti nazara alındığında davalının sair istinaf nedenlerinin yerinde görülmediği,

ancak ayıplı aracın davalıya tüm takyidatlarından arındırılmış olarak ve teslim masrafları davalı tarafından karşılanmak üzere iadesine hükmedilmesi gerekirken infazda tereddüt oluşturacak şekilde misli ile değiştirilmesine hükmedilmesinin doğru olmadığı gerekçesi ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, davanın kısmen kabulüne, dava konusu aracın tüm takyidatlarından arındırılmış olarak ve teslim masrafları davalı tarafından karşılanmak suretiyle davalıya iadesi ile, ayıpsız misli ile değiştirilerek davacıya verilmesine,

21.664,69 TL gelir kaybı alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlike davalıdan alınarak davacıya verilmesine, yakıt alacağı talebine ilişkin davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, gizli ayıp iddiasına dayalı olarak dava konusu aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi, kazanç kaybı ile fazla yakıt sarfiyatından kaynaklı maddi zararın tahsili taleplerine ilişkindir.

B.Değerlendirme ve Gerekçe 1.İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre davalının temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Dava dilekçesinde, dava konusu aracın ayıpsız benzeri ile değişiminin yanı sıra aracın arıza sebebi ile çalışamadığı zamanlardan dolayı meydana gelen zarar ve yakıt sarfiyatından kaynaklandığı ileri sürülen zarar 1.000,00 TL olarak talep edilmiş, 21.03.2020 tarihli açıklama dilekçesinde de yukarıda dava dilekçesinde belirtilen terditli taleplerden ilki yönünden bu miktarın 900,00 TL'sinin kazanç kaybına ilişkin olduğu belirtilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, davacının terditli taleplerinden ilkine göre karar verilmiş olup hükme esas alınan bilirkişi raporunda kazanç kaybı olarak hesaplanan 21,664,69 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmiş ise de, bu zarar kalemine ilişkin dava ve açıklama dilekçelerindeki talebin şimdilik kaydı ile 900,00 TL olduğu, sonrasında davacı tarafça herhangi bir bedel artırımı yapılmadığı gözetilerek kazanç kaybı yönünden taleple bağlı kalınarak karar verilmesi gerekirken HMK'nın 26. maddesinde yer alan "Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır;

ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez" düzenlemesindeki emredici hükme aykırı olacak şekilde talep aşımı yapılmak suretiyle karar verilmesi doğru olmamış, bu hususun kamu düzenine ilişkin olduğu gözetilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının re'sen bozulması gerekmiştir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HMK'nın 370/2 ve 332. maddeleri, ayrıca hüküm kısmının (5) numaralı bendi açısından aleyhe bozma yasağı dikkate alınarak Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.