Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/4913 K.2025/3402

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 369/2 hükmü gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili ve davalının çocuk oyun parkları, spor aletleri, fitness ekipmanları sair ürünlerin üretimi ve satışını yaptığını, davalının dünyaca ünlü firmaların kataloglarındaki ürünleri alarak basit değişiklikler yapıp Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tasarım ya da faydalı model olarak adına tescil ettirip rakiplerine karşı kullandığını, Belediyeler, TOKİ vs. gibi Kurumların ihalelerine katılıp ihaleyi alamadığında ihaleyi alan şirkete karşı faydalı model belgesine dayalı olarak tecavüz ve tazminat davaları açtığını, rekabet eşitliğini bozduğunu,

davalı adına tescilli 2014/10793 numaralı faydalı model belgesinin yenilik vasfı taşımadığını, 2009 yılından beri dünyada ve Türkiye'de kamuya sunulduğunu, dava dilekçesi ekinde sunulan patent ve faydalı model belgelerinin ana ve bağlı istemlerinin davalıya ait belgede bulunduğunu, davalının eyleminin aynı zamanda haksız rekabet de yarattığını ileri sürerek davalının yenilik vasfından yoksun faydalı model hakları bakımından tekel hakkı yaratacak ve müşteriyi yanıltacak biçimde buluş sahibiymiş gibi tescil talebinde bulunması eylemi, Belediye,

TOKİ sair idarelerce açılan ihale veya yapım işlerinde tescil aldığı ürünlerin şartnameler ile istenilmesine önce muvaffakat gösterip, sonra ihaleyi alamadığında tecavüz iddiasında bulunmak suretiyle rekabet eşitliği ilkesine aykırı hareket etmesi sebebi ile haksız rekabetin tespitine, men’ine, davalıya ait 2014/10793 numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin faydalı model belgesinin yenilik vasfı taşıdığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalıya ait faydalı model belgesinin 6 istemden oluştuğu, 1 numaralı istemin ana istem, 2 ila 6 numaralı istemlerin bağlı istemler olduğu dava konusu faydalı model belgesinin yenilik incelemesinde,

anılan belgenin başvuru tarihi olan 15.09.2014 tarihinden önce kamuya sunulmuş

delillerin dikkate alınması gerektiği, davacı delillerinin 2009/02066 ve 2011/00953 sayılı faydalı modeller ile US

2012324826A1 ve WO2010003159A1 yayın numaralı patent dokümanları olduğu, bilirkişi raporunda ayrıntıları ile yer alan karşılaştırmalarında davacının delilleri karşısında davalının faydalı modelinin ana isteminin yeni olduğu, ana istem yeni olduğu

için bu isteme bağlı yazılmış diğer istemlerin de yeni olacağı, bu nedenle dava konusu faydalı modelin tüm

istemleri itibarıyla bu dökümanlar karşısında yeni olduğu, tescil şartları mevcut faydalı modeli kullanan davalının eyleminin dürüstlük kuralına aykırı olmadığı, haksız rekabet oluşturmayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü ve haksız rekabetin tespiti istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yukarıda yapılan özetten anlaşılacağı üzere davacı, davalı adına tescilli 2014/10793 numaralı faydalı modelin yeni olmadığını, piyasada uzun süreden beri bulunduğunu ileri sürmüştür. İlk Derece Mahkemesince alınan bilirkişi raporunda davacının yenilik kırıcı olarak bildirdiği faydalı model ve patent belgeleri nazara alınarak yapılan karşılaştırma neticesinde davalının faydalı modelinin yeni olduğuna karar verilmiş, davacının istinaf başvurusu Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmiştir.

Dosya kapsamında yapılan incelemede davacı vekili dosya istinaf incelemesinde iken 21.03.2022 tarihli dilekçesi ile dava konusu hükümsüzlüğü talep edilen faydalı modelin, İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2017/138 E., 2018/41 K. sayılı ilamı ile hükümsüzlüğüne karar verildiğini, istinaf başvurusunun Bölge Adliye Mahkemesince reddedilmesi üzerine dosyanın Yargıtay incelemesinde olduğunu bildirerek ilgili dosyanın Bölge Adliye Hukuk Mahkemesince incelenmek üzere celbine karar verilmesini talep etmiş ve dilekçe ekine anılan kararın bir örneğini eklemiştir. Ancak Bölge Adliye Mahkemesince bu talep nazara alınmamıştır.

Dosyada ve UYAP'ta yapılan inceleme neticesinde İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2017/138 E., 2018/41 K. sayılı dosyasında asıl davada davacı .... Ltd. Şti. tarafından davalı ... Ekipmanları San.ve Tic.

A.Ş. adına tescilli 2014/10793 numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesinin talep edildiği, Mahkemece, asıl davanın kabulü ile davalı adına tescilli 2014/10793 numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verildiği, davalı vekilinin istinaf başvurusunun da İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesince esastan reddedildiği, davalı ...Ekipmanları Sanayi ve Tic.

A.Ş. vekilinin temyizi üzerine Dairemizin 02.11.2023 tarihli 2022/1434 E., 2023/6403 K. sayılı ilamı ile hükme esas alınan bilirkişi raporunun yetersizliği ve davalının Avrupa Patent Ofisi nezdindeki başvurusunda dava konusu faydalı model başvurusunun rüçhan hakkı olarak gösterildiği hususları nazara alınarak yeni bir rapor alınması gerektiğine işaret edilerek bozulduğu anlaşılmıştır.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) geçici 1/2 hükmünde faydalı modellerin hükümsüz kılınmasında, başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.

551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (551 sayılı KHK) 154. maddesi uyarınca bu KHK'nın 156. maddesi hükmüne göre yeni olan ve 10. madde anlamında sanayiye uygulanabilen buluşlar, faydalı model belgesi verilerek korunurlar.

551 sayılı KHK'nın 156. maddesine göre faydalı model belgesi başvurusuna konu olan buluş başvuru tarihinden önce, Türkiye içinde veya dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde yazılı olarak veya başka bir yolla açıklanmış veya yöresel veya ülke çapında kullanılmış ise yeni değildir.

Anılan düzenlemeden anlaşılacağı üzere, buluşun faydalı model belgesine bağlanması için, Türkiye’de ve dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması, başka bir anlatımla mutlak yeni olması koşulu kabul edilmiştir.

Bu husus kamu düzenine ilişkindir (Emsal: Dairemizin 27.11.2012 tarihli 2010/13575E., 2012/19253K. sayılı ilamı).Dolayısıyla faydalı modelin hükümsüzlüğü davasında yeni olup olmadığı hususu mahkemece resen dikkate alınmalı, tarafların bildirdikleri kanıtlarla birlikte 551 sayılı KHK’nın 154, 155 ve 157. madde hükümleri çerçevesinde araştırma yapılmalı ve gerektiğinde uzman bilirkişi görüşü alınarak bu husus açıklığa kavuşturulmalıdır.

Her ne kadar davacı vekili İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2017/138 E., 2018/41 K. sayılı dosyasının karar örneğini dosyaya istinaf aşamasında sunmuş ise de buluşun yeni olup olmadığı hususu, kamu düzenine ilişkin olduğundan, mahkemece yargılamanın her aşamasında resen araştırılacağından dikkate alınması zorunludur.

Bu durum karşısında Mahkemece, İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2017/138 E., 2018/41 K. sayılı dosyasının sonucu beklenip anılan dosya celp edilerek incelenip davalı adına tescilli faydalı model konusu buluşun yeni olup olmadığının tereddüde neden olmayacak şekilde açıklığa kavuşturulmasından sonra bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.