Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/5095 K.2025/4544

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 24.06.2025 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Av. .. dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile ... Üniversitesi arasında 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu'na (6361 sayılı Kanun) uygun olarak farklı tarihlerde düzenlenen ana sözleşme ve eki niteliğinde iki adet sözleşme imzalandığını, imzalanan sözleşme gereği sözleşme konusu ekipmanların ... Üniversitesi kullanımına sunulduğunu, kiralanan ekipmanların mülkiyetinin müvekkiline ait olduğunu, ...

Üniversitesinin fer'i zilyet, müvekkilinin asli zilyet olduğunu, sözleşmenin davacı tarafından tüzel kişiliğin sona ermesi nedeniyle feshedildiğini, müvekkilinin kendisine ait olan malları geri alamadığı gibi kullanma tazminatlarını da alamadığını, yapılan başvurulardan sonuç alınamadığını, davalının haksız şekilde el konulmuş taşınırları bedel ödemeden ve bilgi verilmeden kullanmaya başladığını, davalıya ihtarname çekildiğini,

fakat sonuç alınamadığını ileri sürerek müvekkiline ait taşınırların tespit edilecek değerinin ve ecrimisil alacağının miktarının tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda artırılmak üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik müvekkiline ait menkuller ile ilgili haksız olarak el konulma tarihi olan 23.07.2016 tarihinden hükmün kesinleşeceği süreye kadar şimdilik 10.000,00 TL ecrimisil tazminatının yasal faiziyle birlikte tahsiline,

alınmış olan kamu yararı kararı gereğince mülkiyeti müvekkiline ait olan ekipmanların ... ve Maliye Bakanlığı'na devrine karar verilirse menkullerin bedellerinin tespiti ile müvekkili şirkete dava tarihinden itibaren işleyecek uygulana en yüksek faizi, kararın kesinleşmesinden sonra kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; ecrimisil tazminatının taşınmazlar için söz konusu olduğunu, davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davayı 30.05.2018 tarihinde açtığı, davacı tarafından sözleşme yapılan ...

Üniversitesi'nin OHAL kapsamında kapatıldığı, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (675 sayılı KHK) "Dava ve takip usulü" başlıklı 16. maddesinin 3. fıkrasında, 20.07.2016 tarihli, 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla ülke genelinde ilân edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi,

yayınevi ve dağıtım kanalları ile bunların sahibi gerçek veya tüzel kişiler veya kapatılma ya da resen terkin üzerine Maliye Bakanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü aleyhine 17.08.2016 tarihi dahil bu tarihten sonra açılan davalar ile icra ve iflas takipleri hakkında 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (670 sayılı KHK) 5. maddesi gereğince dava veya takip şartının bulunmaması nedeniyle davanın reddine veya takibin düşmesine karar verilir, hükmünün yer aldığı,

eldeki davada 675 sayılı KHK'nın 16/3 maddesi hükmü yollamasıyla 670 sayılı KHK'nın 5. maddesi gereğince dava şartının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dışı ... Üniversitesi'nin 667 sayılı KHK’ya ekli listede yer alan kapatılan kurum ve kuruluşlardan olduğu, 675 sayılı KHK’nın 16. maddesi uyarınca işlem yapılması gerektiği, buna göre Mahkemece davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, KHK nedeniyle davanın reddine karar verilmiş olması nedeniyle davalı yararına vekâlet ücreti takdir edilmemesinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A.Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, davacı ve KHK ile kapatılan dava dışı üniversite arasında yapılan finansal kiralama sözleşmesinin üniversitenin tüzel kişiliğini kaybetmesi nedeniyle sona ermesi üzerine sözleşmeye konu taşınır malların (ekipmanların) davalı tarafından haksız olarak kullanıldığı iddiasına dayalı tazminat, taşınırların kamu yararı kararı kapsamında davalı Bakanlığa devri hâlinde bedellerinin tahsili istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Davacı, ... Üniversitesi ile 6361 sayılı Kanun'a uygun olarak farklı tarihlerde ana sözleşme ve eki niteliğinde iki adet finansal kiralama sözleşmesi imzalandığını, imzalanan sözleşmeler gereği sözleşme konusu ekipmanların ... Üniversitesi kullanımına sunulduğunu, kiralanan ekipmanların mülkiyetinin davacıya ait olduğunu, ... Üniversitesinin fer'i zilyet bulunduğunu, sözleşmenin davacı tarafından ...

Üniversitesinin tüzel kişiliğinin sona ermesi nedeniyle feshedildiğini, davacının kendisine ait finansal kiralama sözleşmesine konu malları geri alamadığı gibi kullanma tazminatlarını da alamadığını, yapılan başvurulardan sonuç alınamadığını belirterek yukarıda dava dilekçesinde açıklanan taleplerle davalı T.C. ... aleyhine dava açmış, İlk Derece Mahkemesince 675 sayılı KHK 16/3 maddesi hükmü yollamasıyla 670 sayılı KHK'nın 5. maddesi gereğince dava şartının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, tarafların istinaf başvuruları da Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmiştir.

6361 sayılı Kanun'un 18. maddesi, "Finansal kiralama sözleşmesi; kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi üzerine üçüncü bir kişiden veya bizzat kiracıdan satın aldığı veya başka suretle temin ettiği veya daha önce mülkiyetine geçirmiş bulunduğu bir malın zilyetliğini, her türlü faydayı sağlamak üzere kira bedeli karşılığında, kiracıya bırakmasını öngören sözleşmedir." düzenlemesini, 23/1 maddesi ise, "Finansal kiralama konusu malın mülkiyeti kiralayana aittir.

Ancak taraflar sözleşmede, sözleşme süresi sonunda kiracının, malın mülkiyetini satın alma hakkını haiz olacağını kararlaştırabilir." düzenlemelerini içermektedir. Bu düzenlemelerden anlaşılan, finansal kiralama sözleşmesi uyarınca kiracı, kira bedellerini tamamen ödeyip malın mülkiyetini satın alma hakkını kullanarak malları satın almadığı sürece malların mülkiyetinin finansal kiralama şirketine ait olduğudur.

Kiracı ... Üniversitesi, Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenerek 667 sayılı KHK uyarınca kapatılmış olup davacı, taraflar arasındaki finansal kiralama sözleşmesinin 6361 sayılı Kanun'un 30. maddesi hükmü gereğince ihtar veya ihbara gerek duyulmadan feshedildiğini, sözleşmede kiracı konumunda bulunan üniversitenin kapatılması ve sözleşmenin feshedilmesine rağmen mülkiyeti kendisine ait olan sözleşmeye konu taşınırları geri alamadığını, bu taşınırların ... .. Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve ... Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi'nin ek binasında kullanımda olduğunu iddia etmektedir. Dava dilekçesinde davalı olarak ... ile T.C. ... gösterilmiştir.

Davacı, finansal kiralama konusu taşınırların mülkiyetinin kendisine ait olduğunu iddia ederek dava açmış olup bu çerçevede davanın, 675 sayılı KHK 16/3 maddesi hükmü yollamasıyla 670 sayılı KHK'nın 5. maddesi gereğince dava şartının bulunmadığı gerekçesiyle doğrudan reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, dosyaya sunulan finansal kiralama sözleşmeleri, konu ile ilgili çıkartılan KHK hükümleri, yazışmalar, 6361 sayılı Kanun hükümleri, tarafların iddia ve savunmaları araştırılıp irdelenerek ve ayrıca davacının dava dilekçesindeki talebinin ve ön inceleme duruşmasındaki talebinin kısmen farklı olması nedeniyle talebi de açıklattırılarak davanın esası hakkında bir karar verilmek üzere hükmün bozulması gerekmiştir.

KARŞIOY

İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarının somut uyuşmazlık çerçevesinde usul ve yasaya uygun olması nedeniyle onanması gerektiği görüşünde olduğumuzdan sayın çoğunluğun aksi yöndeki bozma kararına muhalif kalmaktayız.