Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/5339 K.2025/4951

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ...'ın nüfus kaydı itibariyle 75 yaşında ise de beyanı ve fiziki görüntüsü itibariyle 85 yaşlarında olduğu, bir çok kronik rahatsızlığı ile birlikte alzheimer hastalığının bulunduğunu, bu nedenlerle Kayseri 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2020/479 E., 2020/964 K. sayılı ilamı ile kızı ...'ın kendisine vasi atandığını, müvekkilinin davalı ve dava dışı üçüncü kişi tarafından profesyonel bir dolandırıcılık keyfiyetine muhatap kılındığını, kendisinin elinden hile ile dava değeri olarak gösterdikleri miktar kadar kambiyo senedinin imzalatıldığını, müvekkilinin ...

Bulvarı üzerinde faaliyet gösteren ... Bakımevi'nde kalmakta olan, aklen malul olan torunu .. ... telefon almak üzere ...

İletişim adlı telefoncu dükkanından ikinci el bir telefonda anlaştıklarını, müvekkili adına banka hesabında bulunan 90.000,00 euro ve 60.000,00 TL bulunan İş Bankası'na gittiklerini, müvekkilinin durumu anlatması üzerine iyiniyetli banka personeli tarafından dolandırılmak üzere olduğu konusunda uyarıldığını, sonrasında müvekkilinin tekrar dükkana götürüldüğünü, müvekkilinin aklen malul olan torununa güya bedava telefon veriliyormuş gibi davranılıp bunun için bir takım belgeler hazırlanarak,

bunları müvekkilinin imzalamasını istediklerini, müvekkilinin, sanki ücretsiz telefon alıyormuş mutluluğu içerisinde önüne konulan belgeleri imzaladığını, bu arada alınan telefonun aktif hale gelmesi için de "e-devlet" şifresi alınması gerektiğini söyleyen .........'nın, müvekkilini de yanına alarak merkez postaneye gittiğini, muhtemelen müvekkilini annesi veya bir yakını göstererek kendi telefonunu, doğrulama kodunun gönderileceği telefon numarası olarak vererek "e-devlet" şifresinin kendi telefonuna gönderilmesini sağladığını, böylece de müvekkilinin tüm bilgilerine ulaşıldığını,

ayrıca işbirlikçisi olarak devreye soktuğu ... ile birlikte müvekkiline imzalattığı belgelerden birisini borçlanma senedi, diğerini borçlanma belgesi olarak tanzim etmek suretiyle, müvekkilinin davalı ...'dan kendisinin bu yaşında kronik ve akıl rahatsızlıkları ile en önemlisi bizzat vesayet altına alınan biri olduğu halde güya 113.000,00 euro borç para verdiği ve bu paranın da ödenmemesi üzerine icra takibine geçildiğini, 2020/54364 E. sayılı dosya üzerinden icra takibine başlandığını, yapılan tebligatın usulsüz olarak tebliğ edilip takibin kesinleştiğini,

2020/54364 E. sayılı dosyası üzerinden yapılan icra takibinden dolayı davacının davalıya veya bir başkasına herhangi bir borcunun olmadığını ileri sürerek müvekkilinin davaya konu edildiği şekliyle davalıya herhangi bir borcunun olmadığının tespiti ve mevcut icra takibinin iptali ile ayrıca davalının dava değerini %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatının müvekkiline ödemesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; ikame olunan davanın diğer bir mahkeme olan Kayseri 4. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2020/148 E. ve 2020/504 K. sayılı dosyasının istinaf incelemesinde olduğunu, davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Kurulu'nun 24.12.2019 tarihli raporunda dava konusu senedin keşidecisi olan davacı ...'ın senedin düzenleme tarihi olan 24.12.2019 tarihinde fiili ehliyetine haiz olmadığının bildirildiği,

bu durumda davacı ...'ın dava konusu senedi düzenleme tarihinde hukuki işlem (fiil) ehliyetine haiz hukuki sonuç doğurmayacağı dikkate alındığında davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği, davacının kötüniyet tazminatına karar verilmesini de talep ettiği, davalının senedi keşide eden davacı ...'ın akıl hastalığını anlayabilecek durumda olduğu halde bundan yararlandığı,

dosya kapsamı, Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2020/11234 Soruşturma sayılı dosyası kapsamı ve Kayseri 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 2022/257 E. sayılı dava dosyası kapsamındaki delillerden anlaşıldığından kötüniyet tazminatı şartlarının da oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulü ile Kayseri Genel İcra Dairesi'nin 2020/54364 E. sayılı takip dosyası ve bu takibe dayanak yapılan 24.12.2019 düzenleme tarihli, 21.01.2020 ödeme tarihli 113.000,00 euro bedelli bono nedeni ile davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,

2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun (2004 sayılı İİK) 72/5. maddesi uyarınca hüküm kesinleştiğinde Kayseri Genel İcra Dairesi'nin 2020/54364 E. sayılı icra takibinin iptaline, İİK'nun 72/5. maddesi uyarınca icra takibine konu edilen 113.000,00 euronun icra takip tarihi olan 24.02.2020 tarihi itibari ile TCMB'nca belirlenen döviz efektif satış kuruna göre hesaplanan 747.382,00 TL'nın takdiren %20'si oranında tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, İlk Derece Mahkemesinin 19.04.2024 tarih ve 2021/400 E.,

2023/1034 K. sayılı ek kararı ile "Davalı ... vekili 09/01/2024 tarihli istinaf başvuru dilekçesi ile istinaf kanun yoluna başvurmuş ise de gerekli olan istinaf harç ve masraflarını yatırmadığı anlaşılmakla mahkememizce istinaf kanun yoluna başvurana gerekli olan harç ve masrafları yatırması için muhtıra çıkartılmış ve 15/01/2024 tarihinde tebliğ edilmiş olup, 1 haftalık kesin süreye rağmen gerekli olan harç ve masraflar davalı vekili tarafından ikmal edilmediğinden HMK'nın 344. maddesi gereğince davalı vekilinin istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına," şeklinde karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının istinaf dilekçesiyle istediği adli yardım talebinin dairece yapılan değerlendirmesinde 04.06.2024 tarih ve 2024/1136 E. sayılı kabul kararı ile adli yardım talebinin kabulüne ve bu kapsamda İlk Derece Mahkemesinin 19.04.2024 tarih ve 2021/400 E., 2023/1034 K. sayılı davalının istinaf başvurusunun reddine dair ek kararın kaldırılması ile davanın esasına ilişkin davalı istinafı yönünden yapılan değerlendirilmede,

davaya konu kambiyo senedini düzenleyen davacının düzenleme tarihinde fiil ehliyetine sahip olmadığının tespiti ile davanın kabulüne ilişkin kararda davalının sair istinaf nedenlerinin yerinde görülmediği, ancak, yabancı para cinsinden açılan davalarda vekalet ücretinin yabancı paranın dava tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası karşılığı esas alınarak takdir edilmesi gerekirken İlk Derece Mahkemesince TC Merkez Bankasınca belirlenen karar tarihindeki döviz efektif satış kurunun hükme esas alınması yerinde görülmediği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile,

İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına, davanın kabulü ile Kayseri Genel İcra Dairesi'nin 2020/54364 E. sayılı takip dosyası ve bu takibe dayanak yapılan 24.12.2019 düzenleme tarihli, 21.01.2020 ödeme tarihli 113.000,00 euro bedelli bono nedeni ile davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, İİK'nun 72/5. maddesi uyarınca hüküm kesinleştiğinde Kayseri Genel İcra Dairesi'nin 2020/54364 E. sayılı icra takibinin iptaline,

İİK'nın 72/5. maddesi uyarınca icra takibine konu edilen 113.000,00 euronun icra takip tarihi olan 24.02.2020 tarihi itibari ile TCMB'nca belirlenen döviz efektif satış kuruna göre hesaplanan 747.382,00 TL'nin takdiren %20'si oranında tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, karar, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, kambiyo senedine dayalı takipten dolayı menfi tespit istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.