Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/6043 K.2025/4701

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

1.Davacı vekili asıl davada dava dilekçesinde; müvekkili ile dava dışı ... ... ..’ın borçlular ... ile ... Ltd. Şti. ve ... aleyhine ...

8. İcra Müdürlüğünün 2019/9113 E. sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlattığını, borçluların mevcut mal varlıklarının borcu karşılamaya yetmediğinin anlaşılması üzerine ...’ın da aralarında olduğu borçluların devretmiş oldukları taşınmazlarla ilgili olarak tasarrufun iptali davası açıldığını, bunun üzerine borçlular ile müvekkili ve dava dışı ... ... ... arasında 21.08.2019 tarihli protokol aktedildiğini, sözleşme gereğince keşidecisi davalı şirket olan toplam tutarı 2.500.000,00 TL olan,

her biri 125.000,00 TL bedelli 20 adet sıralı çeki diğer davalı ...’ın avalist sıfatıyla imzalayarak müvekkiline teslim ettiklerini, protokolde belirtilen iki adet çek ödenmişse de üçüncü çekin ödemesinin gerçekleştirilmediğini, davalı şirketin 12.11.2019 tarihli genel kurulunda alınan karar gereğince davalı müdürün şirket yetkilisi sıfatının kaldırıldığını, şirketi temsile ... ...’ın da imzası ile müşterek yetkili hale getirildiğini, ticaret sicilinde yayınlanmasının ardından bu kararın hemen bankaya bildirilmesi sonucunda çekin karşılıksız işlemine tabi tutulmamasını talep ettiklerini,

bu nedenle banka tarafından çeke ilişkin olarak ödeme yapılmadığını, ... ... protokol imzalandığı tarihte de gayri resmi şirket ortağı olduğunu, protokol şartlarını bildiğini, çekle ilgili ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/1503 D. İş sayılı dosyası ile ihtiyati haciz kararı alınarak ... 2. İcra Müdürlüğünün 2019/12803 E. sayılı dosyası üzerinden takibe geçildiğini, ...

1. İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/757 E. sayılı dosyası üzerinden takibin durdurulmasına karar verildiğini, davalı ... ....’ın yetkili olduğu tarihte yapılan protokolde çeklerin verildiği bilgisine davalı şirketin haiz olduğunun özellikle vurgulandığını, ileri tarihli çeklerin tanzim edilebileceğini, üstelik ileri tarihli çeklerin üzerinde yazılı tarihten önce ibraz edilmelerinin mümkün olmadığını, şirket yetkilisi ...’ın ileri tarihli çek keşide ettiğini, ayrıca ... tarafından cebri icra tehdidi altında kendisinden çek alındığına ilişkin suç duyurusunda bulunulduğunu,

suç duyurusunda çeklerin gerçek düzenleme tarihinin açıkça itiraf edildiğini, davalıların gelinen aşamada birtakım hukuki manevralarla çeklerin tahsilinin önüne geçmeye çalıştıklarını, henüz vadesi gelmemiş 17 adet çek için ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/1584 D. İş sayılı dosyası ile ihtiyati haciz kararı alındığını, davalıların itirazının sözü geçen mahkemece reddedildiğini, muaccel hale gelen çeklerin ...

2. İcra Müdürlüğünün 2020/2 E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını ileri sürerek müvekkilinin, davalılardan dava konusu çek nedeniyle alacaklı olduğunun tespitine, alacaklı oldukları miktarın 30.12.2019 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, çekin karşılığının bulunmaması nedeniyle %10 çek tazminatının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile dava dışı ... ... ...’ın borçlular ... ile .... Ltd. Şti. ve ... aleyhine ...

8. İcra Müdürlüğünün 2019/9113 E. sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine mahsus icra takibine giriştiklerini, borçluların mevcut mal varlıklarının borcu karşılamaya yetmediğinin anlaşılması üzerine ...’ın da aralarında olduğu borçluların devrettikleri taşınmazlarla ilgili olarak tasarrufun iptali davası açıldığını, bunun üzerine borçlular ile müvekkili ve dava dışı ... ... .... arasında 21.08.2019 tarihli protokol akdedildiğini, sözleşme gereğince keşidecisi davalı şirket olan toplam tutarı 2.500.000,00 TL’yi bulan her biri 125.000,00 TL bedelli 20 adet sıralı çeki diğer davalı ...’ın avalist sıfatıyla imzaladığını,

çekleri müvekkili ...’a teslim ettiklerini, davalı ...’ın protokolü kendi adına ve yetkilisi olduğu şirket adına imzaladığını, iki adet çekin ödendiğini ancak üçüncü çekin ödeme gününde ödenmediğini, şirketin 12.11.2019 tarihli genel kurulunda alınan karar gereğince davalı müdürün şirket yetkilisi olan sıfatının kaldırıldığını, müşterek yetkili hale getirildiğini, banka tarafından çeke ilişkin olarak ödeme yapılmadığını, müvekkilinin 30.11.2019 keşide tarihli 125.000,00 TL bedelli çeke dayalı olarak ...

2. İcra Müdürlüğünün 2019/12803 E. sayılı dosyası üzerinden esas takibe geçildiğini, davalılar tarafından ... 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/757 E. sayılı dosyası üzerinden açılan davada takibin durdurulduğunu, kararın hemen ardından söz konusu çeke dayalı olarak Mahkemenin 2020/108 E. sayılı dosyası ile alacak davası ikame edildiğini, sözü geçen davanın halen derdest olduğunu, geriye kalan 17 adet çek ile ilgili olarak ise ...

8. İcra Müdürlüğünün 2020/2 E. sayılı dosyası ile davalılar aleyhine icra takibi başlatıldığını, davalı şirketin ... 4. İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/25 E. sayılı dosyası ile dava ikame ederek ...

8. İcra Müdürlüğünün 2020/2 E. sayılı dosyası ile başlatılan takibin iptalini talep ettiğini, sözü geçen mahkemece takipte yer alan protokolün 4. sırasında kayıtlı 30.12.2019 keşide tarihle 125.000,00 TL bedelli çek dışında kalan davacı borçlu hakkındaki diğer çekler yönünden başlatılan takibin davacı borçlu şirket yönünden iptaline karar verildiğini, söz konusu kararın Yargıtayca onandığını, 125.000,00 TL bedelli 30.12.2019 keşide tarihli çekin davalı şirket tarafından ilgili icra dairesine ödendiğini, böylelikle halen ödenmeyen 16 adet çek kaldığını, bahsi geçen çeklerle ilgili olarak başlattıkları ...

8. İcra Müdürlüğünün 2020/2 E. sayılı takip dosyasının diğer borçlu ... yönünden halen devam ettiğini, işbu davanın 16 çeke ilişkin olarak borçlu konumundaki şirket aleyhine ikame edildiğini, sözü geçen çeklerin protokol esnasında düzenlendiğinin sunulan delillerle sabit olduğunu, çeklerden şirketin de bilgisini haiz olduğunun özellikle vurgulandığını, bu hususun protokolün 3/I maddesinde belirtildiğini, protokolün ve çeklerin düzenlendiği 21.08.2019 tarihinde davalı şirketin münferiden yetkilisi olan ...’ın soruşturma, kovuşturma ve dava dosyalarında sunmuş olduğu beyanlarının da iddialarını ispatladığını,

protokol tarihinde ...’ın şahsı ve tek yetkilisi olduğu şirketi adına hareket ettiğini, davalıların, davaya konu çeki ödememek için imza yetkisini değiştirdiklerini ileri sürerek dava konusu edilen çek tutarlarının keşide tarihlerinden itibaren işleyecek ticari işlere uygulanan reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek müvekkiline ödenmesine, çeklerin karşılıklarının bulunmaması nedeniyle %10 tutarında çek tazminatının müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; ispat yükünün davacı tarafta olduğunu, davacı tarafın çekleri gerçek kişi tarafından verildiğini kabul ettiğini, davaya konu belgenin kambiyo vasfı taşımadığını, müvekkili şirketin evrakta borçlu olmadığını, müvekkili şirketin müşterek imza ile yönetildiğini, takibe konu evrakta şirketin yetkilisi olan ... ....’ın imzasının bulunmadığını, bu nedenle ortada yasal anlamda geçerli bir kambiyo senedinin bulunmadığını, davacı tarafın sunduğu delillerin temel borç ilişkisini kanıtlamadığını, müvekkili şirketin davacı ile ticari ilişkinin bulunmadığını,

davacının dava dilekçesinde sözünü ettiği muacceliyet sözleşmesinin müvekkili şirket ile yapılmadığını, muacceliyetin ve protokolün müvekkili şirketi bağlamayacağını, çek vasfının kazanılması için belgenin yetkili tarafından imzalanması gerektiğini, müvekkili şirketin borç altına girmediğini, kefalet sözleşmesindeki borcun fer'i bir borç olduğunu, asıl borçlunun borcunun varlığı halinde kefilin de borçlu sayılabileceğini, mevcut durumda çek ve çeke bağlı borcun hiç doğmadığını, doğmamış bir borçtan dolayı müvekkili şirketten çeke dayalı olarak herhangi bir alacak talep edilemeyeceğini,

tüm tarafların ticari defter ve belgelerin incelenmesi sonucunda sözü geçen belgelerin kayıtlı olmaması halinin davada olan haklılıkların kanıtı olacağını, çeklerin verilmesine yönelik bir neden bulunmadığını savunarak davanın müvekkili şirket yönünden reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; ...

9. Ağır Ceza Mahkemesinin 2021/356 E., 2022/225 K. sayılı dosyasında suçun unsurlarının oluşmaması nedeniyle esastan beraat kararı verildiğini, ispat yükünün davacı taraf üzerinde bulunduğunu, davacının somut ve yazılı bir belge ileri süremediğini ve dosyaya sunamadığını, tüm beyanlarında dava konusu çeklerin gerçek kişi tarafından verildiğini kabul ettiğini, ancak müvekkili şirketi bağlayıcılığı ispatlayan somut ve kesin bir delil ortaya koyamadığını, alacak davasına konu geçerli bir kambiyo senedinin bulunmadığını, müvekkili şirketin müşterek imza ile yönetildiğini, ortada geçerli bir kambiyo evrakının bulunmadığını,

söz konusu çeklerin müvekkili şirketi hukuken bağlamadığını, davacı delillerinin temel borç ilişkisini kanıtlamadığını, müvekkili şirketin davacı ile hiçbir ticari faaliyetinin bulunmadığını, muacceliyet sözleşmesinin müvekkili şirket ile yapılmadığını, anılan sözleşmede müvekkili şirketin imzasının bulunmadığını, ... tarafından imzalanmış olan protokolün ve muacceliyet sözleşmesinin müvekkili şirketi bağlamayacağını, zorunlu unsurlardan olan imzanın eksikliği halinde belgenin yasal anlamda çek niteliği kazanmayacağını, kefalet sözleşmesinde kefilin borcunun fer'i nitelik taşıdığını, çek ve çeke bağlı borcun hiç doğmadığını,

tüm tarafların ticari defter ve belgelerin incelenmesi sonucunda sözü geçen belgelerin kayıtlı olmaması halinin davada olan haklılıklarını kanıtlayacağını savunarak davanın müvekkil şirket yönünden reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının ana davadaki dosyaya sunmuş olduğu 21.10.2021 tarihli talep açıklama dilekçesi nazara alınarak davasının kabulü ile, ...

2. İcra Müdürlüğünün 2019/12803 E. sayılı dosyasındaki takip ile tahsilde tekerrür oluşturmamak kayıt ve şartı ile dava konusu edilen 125.000,00 TL çek bedelinin 30.12.2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacının şartları oluşmayan çek tazminatı talebinin reddine, birleşen davanın kabulü ile, ...

8. İcra Müdürlüğünün 2020/2 E. sayılı dosyasından tahsilde tekerrür oluşturmamak kayıt ve şartı ile dava konusu edilen ve hükümde tarih, numara ve miktarları belirtilen toplamda 16 adet çekten kaynaklı olarak 2.000.000,00 TL alacağın her bir çek yönünden çek keşide tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davacının şartları oluşmayan çek tazminatı talebinin reddine karar verilmiş, hüküm, davalılar vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile alacaklıları davacı ile dava dışı .... ... ...ay, borçluları ise davalı ... ile dava dışı ... ve .... İnşaat Gayrimenkul Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti. olan 7.000.000,00 TL bedelli bonoya dayalı olarak başlatılan ...

8.İcra Müdürlüğünün 2019/9113 E. sayılı dosyasına konu borcun tasfiyesi amacıyla davacı ile davalı ... arasında düzenlenen 21.08.2019 tarihli protokol kapsamında toplam 20 adet her biri 125.000,00 TL bedelli olan çeklerin davalı şirket hesabından keşide edilerek davacıya verildiği, çeklerin düzenlendiği tarihte davalı şirket yetkilisinin davalı ... olduğu, davaya konu çeklerde şeklen bir eksiklik bulunmadığı, çeklerin 21.08.2019 tarihinde ileri tarihli olarak düzenlendiği, düzenleme tarihi itibariyle şirket müdürü sıfatıyla, şirket adına şirket ortağı ve yetkili temsilcisi davalı ... tarafından imzalandığı,

yine ...’ın dava konusu çeklere aval verdiği, davacı tarafından asıl davaya konu 30.11.2019 keşide tarihli 125.000,00 TL bedelli çek için davalılar hakkında ... 2. İcra Müdürlüğünün 2019/12803 E. sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibi başlatıldığı, davalı şirket yönünden ...

1. İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/757 E, 2020/95 K. sayılı kararı ile takibin durdurulmasına karar verildiği, davalı ... yönünden ise itirazın reddedildiği, yine birleşen davaya konu 16 adet ve dava konusu edilmeyen 1 adet olmak üzere toplam 17 adet her biri 125.000,00 TL bedelli olan çeklerle ilgili davacı tarafından davalılar aleyhine ... 8. İcra Müdürlüğünün 2020/2 E. sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibi başlatıldığı, davalı şirket yönünden ...

4. İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/25 E., 2020/171 K. sayılı kararı ile 30.12.2019 keşide tarihli 125.000,00 TL bedelli çek dışında kalan diğer çekler yönünden takibin iptaline karar verildiği, davacının asıl ve birleşen davada çeklerden dolayı alacak talebinde bulunduğu, asıl davada davacı, davalı ...’a karşı da dava açmış ise de asıl davada dava konusu edilen 30.11.2019 keşide tarihli 125.000,00 TL bedelli çek için davacının davalı ... hakkında ...

2. İcra Müdürlüğü'nün 2019/12803 E. sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibi başlattığı, bu davalı yönünden takibin devam ettiği, davacının bu davalı hakkında ayrıca alacak davası açmasında hukuki yararının bulunmadığı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 626 ve 629. maddeleri gereğince müdürün şirkete özen ve bağlılık yükümlülüğü bulunduğu,

özenli bir temsilci, iyiniyet ve sadakat borcu gereği, temsil ettiği şirketin çıkarına aykırı olarak bir işlem yaparsa bu işlemin kural olarak temsil görevinin dışında kalacağı, bir başka deyişle, işlem için temsil edilenin yetki vermediğinin ve bu işlemin kural olarak temsil edileni bağlamayacağının kabulü gerektiği, bunun istisnasının temsil edilenin temsilciye açıkça kendisiyle işlem yapma izni vermesi veya yapılan işleme sonradan icazet vermesi hali olduğu, somut olayda, davalı ..., davalı şirket adına çekleri keşide ettiği protokol tarihinde şirket müdürü olarak davalı şirketi tek başına temsile yetkisinin bulunduğu,

davalı ...’ın kendisinin borçlu olduğu icra dosyasındaki borcun tasfiyesi amacıyla yapılan protokol ve protokole dayalı olarak davalı şirket hesabından keşide ettiği dava konusu çeklerle müdürü olduğu davalı şirketi borçlandırması kural olarak müdürün şirkete özen ve bağlılık yükümlülüğü ile bağdaşmadığı, davalı şirketin yapılan işleme sonradan icazet verdiğine dair bir delil de bulunmadığı, ancak birleşen davaya konu 16 adet çek ve dava konusu edilmeyen bir adet çekle ilgili ...

8. İcra Müdürlüğünün 2020/2 E. sayılı dosyası ile yapılan takipte dava tarihinden önce icra dosyasına taşınmaz satışından borç ödemesi olarak 739.200,00 TL para girdiği, bu paranın icra müdürlüğünce davacıya ödendiği, davacının, dava açarken 16 adet çek bedeli olan 2.000.000,00 TL talep ettiği, dava konusu edilmeyen bir adet 125.000,00 TL bedelli çekle ilgili talepte bulunmadığı, dava konusu 16 adet çek bedeli olan 2.000.000,00 TL için icra dosyasına dava tarihinden önce borç ödemesi olarak giren 739.200,00 TL için davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile,

İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, asıl davanın davalı ... yönünden hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, davalı şirket yönünden esastan reddine, birleşen davada; dava konusu 16 adet çek bedeli olan 2.000.000,00 TL için icra dosyasına dava tarihinden önce borç ödemesi olarak giren 739.200,00 TL yönünden hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, davanın kalan kısım yönünden esastan reddine karar verilmiş, karar, asıl ve birleşen davada davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, kıymetli evraktan kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.