Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/929 K.2025/162

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı tarafından "TMM mı?" serisi adı altında Yeşilçam'ın bazı ünlü sanatçılarının görselleri kullanılarak reklam afişi hazırlandığını, bunların gerek internet ortamında gerekse fiziki olarak reklam panolarında yayına sunulduğunu, bu görsellerin altında "Kocaeli Büyükşehir Belediyesi - çalışınca oluyor" ibaresinin de bulunduğunu, davacıların murisinin rol aldığı "Kapıcılar Kralı" filminden bir sahnedeki fotoğrafının kullanıldığını,

ilgili reklamın neredeyse ulusal yayın yapan tüm kanallarda defalarca haber olarak işlendiğini ileri sürerek dava konusu reklam görselinin televizyon kanallarında internet sitelerinde, reklam panolarında gösteriminden kaynaklanan haklar karşılığı, fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL tazminatın haksız kullanım tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 29.03.2022 tarihli ıslah dilekçesiyle talebini 450.000,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; somut olayda maddi tazminat koşullarının oluşmadığını zira dava konusu görsellerin ticari amaçla değil Covid 19 pandemisi sürecinde halka moral vermek ve halkı hastalıktan korunmak için alınması gereken tedbirler konusunda bilgilendirmek amacıyla kullanıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davacıların murisi olan Kemal Sunal'ın icracı sanatçı olduğu ve usta sanatçı olarak milletimizin sevgisine mazhar olduğu malum olmakla beraber davaya konu edilen pano, afiş ve diğer unsurlarda Kemal Sunal'ın kişilik durumunu veya iş dışında sosyal yaşantısına dair alelade bir resminin değil "Çöpçüler Kralı" filminin ana karakteri olan "Apti Şakrak" isimli belediye temizlik görevlisin üniformalı ve maskeli şekilde filminden bir kesitin alınarak kullanıldığı ve bu film kesitinde yer alan "parka gidecekmiş iki gözümün çiçeği" sözünün "TMM mı.

Temizlik, Maske, Mesafe.. iki gözümün çiçeği" yazımıyla kullanıma konu edilerek uyarlandığı, rahmetli Kemal Sunal'ın manevi şahsiyeti ve kişilik haklarına saldırı mahiyetinde olmadığı, davalının ticari amaç gütmeden pandemi kapsamında alınacak önlemler bakımından halk nezdinde bilinç uyandırmak ve dikkat çekmek için kullanımı gerçekleştirdiği kanaatine varıldığı, her ne kadar bilirkişi raporunda farklı bir değerlendirme yapılmış ise de eylemin reklam ve ticari amaçlı olmaması nedeniyle maddi tazminat talebinde bulunmanın söz konusu olmadığı,

davalının kazanç elde etmek bir yana kullanılan materyalleri hazırlamak için cebinden masraf yaptığı, nitekim Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2019/4898 E., 2020/2932 K. sayılı ilamında da benzer bir olayda aynı sonuçlara ulaşıldığı,

davacı tarafça haksız rekabet hukuksal nedenine dayanılmamış olsa bile hukuki tavsifin hakime ait olduğuna dair usul ilkesi ve ulusal alanda hem fikri mülkiyet kurumları hem de haksız rekabet kurumunun kümülatif olarak uygulanabileceğine (Cumulatıve Protectıon) dair güncel kararlar doğrultusunda (Misal için bkz: Avrupa Adalet Divanı CJEU, Flos v Semerano C-168/09, Cofemel C-683/17) (resim ve haksız rekabete dair bkz: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Esas No: 2018/995, Karar No: 2019/2892 sayılı) haksız rekabet için gerekli olan haksız eylem ve ticari amaç unsurunun olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm,

taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, bir kimsenin dış görünüşü üzerinde kişilik hakkı olduğu, dış görünüşün yansıması ve tekrarı demek olan resim üzerinde de kişilik hakkı bulunduğu ve bu yüzden resim ve portrelerin öncelikle kişilik hakkı olarak 4721 sayılı Türk Medeni Kanun (TMK) tarafından korunduğu ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanun'un (FSEK) 86. maddesinde ise resim ve portrelerinin özel bir hükümle korunduğu, kişinin fotoğrafı üzerindeki hakkının, TMK ve FSEK gereğince herkese karşı ileri sürülebilen mutlak haklardan olduğu,

bir şahsın fotoğrafının, yağlı boya, karakalem portresinin, resimlerinin, büstünün vs. onun izni olmaksızın teşhir veya diğer bir şekilde umuma arz edilemeyeceği ve herhangi bir tarzda (bir ilanda, bir banknotun üstünde, ilgisiz bir haberde, bir değerlendirme yazısında, bir vitrinde veya bilboardda), bir reklam filminde, bir afişte kullanılamayacağı, ancak aynı maddede korunan kişilik hakkının istisnaları olduğu ve anılan maddenin ikinci fıkrası uyarınca memleketin siyasi ve içtimai hayatında rol oynayan kimselerin resimlerinin örneğin, milletvekilleri, sinema oyuncuları, tiyatro oyuncuları,

şarkıcılar gibi kimselerin resimlerinin izin alınmadan yayınlanabileceği, tasvir edilen kimselerin iştirak ettiği geçit resmi veya resmi tören yahut genel toplantıları gösteren resimler ile günlük hadiselere müteallik resimler, radyo ve film haberleri için muvafakatin alınmasına gerek olmadığı,

bu hallerde, resimlerin kamuya sunulmalarının haber verme amacı içinde kalması gerektiği, örneğin, ticari amaçlarla, reklam için çekilen resimlerde, fotoğrafa dahil olanların rızaları alınmadan bunların kamuya sunulmasının söz konusu olamayacağı, örneğin, bir banka için çekilen reklam filminin fotoğrafında yer alan kimsenin resminin rızası dışında kullanılamayacağı, yine ünlü bir sanatçının isminin ve resimlerinin rızası olmadan ticari amaçla kullanılması, örneğin video küpte gösterilmesi,

yine bu sanatçının çıplak fotoğraflarının yayınlanmasının kişilik haklarına saldırı oluşturacağı, somut uyuşmazlıkta davacı, FSEK'in 68. maddesine dayalı tazminat talebinde bulunulmuş ise de; sanatçının reklam panolarında kullanılan görüntüsünün "Kapıcılar Kralı" filmindeki sahnelerindeki görüntüsü olduğu, bu sahne görüntülerinin hak sahibinin yapımcı şirket olduğu,

bununla birlikte davacıların taleplerinin bahsedilen sinema filminde başrol oyuncusu olan davacıların murisinin görüntüsünün izin alınmadan kullanılması sebebiyle FSEK'in 86. ve TMK'nın 24. v.d hükümleri kapsamında değerlendirilebileceği, 5393 sayılı Belediye Kanunu (5393 sayılı Kanun) uyarınca; belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisi olan ve anılan Yasanın 14. maddesi kapsamında; mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı;

coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik vs hizmetleri yürütmekle görevli davalı Belediyenin tüm dünyayı etkileyen Covit-19 salgını sırasında alınması gerekli tedbirler kapsamında reklam panolarında yer verdiği resimlerin ticari amaçlı kullanıldığından bahsedilemeyeceği, dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporunda da; davaya konu fotoğrafın davalı tarafından pandemi kapsamında yürütülen bir kampanyada reklam unsuru olarak kullanıldığı,

bunun kuruma efektif etki/fayda sağlayacağı belirtilmekle birlikte, görselin kullanımının büyük ölçüde salgın nedeniyle toplumda farkındalık oluşturma amacına matuf olduğunun kabulü gerektiği, davacıların fiili bir zararının oluşmadığı, maddi tazminat şartlarının oluşmadığı, bu nedenle davacı tarafın istinaf itirazlarına itibar edilmediği, davalı vekilinin istinaf itirazlarına gelince, Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemelerinde görülen davalar için vekalet ücretinin 7.375,00 TL olduğu,

davalının nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğine yönelik istinafı haklı olmamakla birlikte, mahkemece davalı yararına 5.100,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun ise kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, esas hakkında yeniden hüküm tesis edilerek davanın reddine karar verilmiş, karar, davacılar vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, telif tazminatı istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.