Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/1420 K.2025/6421

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; makine mühendisi olan müvekkili ...'ün davalı şirkette 2009-2011 yılları arasında müdür olarak çalıştığını, davalının bu dönemde plastik plaka çerçevesi üretimi yaptığını, müvekkilinin üretim müdürü olarak çalıştığı dönemde mesai saatleri dışında ve tamamen kendi ilgisi dahilinde ürettikleri plaka altlıklarının alında bulunan yazının silinmemesi fikrinden yola çıkarak iki farklı plastik plakanın farklı kalıplarla kaynaştırılması yoluyla meydana gelen ve bu yolla yazının silinmemesi sonucunu doğuran bir yöntem bulduğunu, müvekkilinin patent başvuru işlemlerini ve evraklarını tek başına hazırladığını,

ancak başvurusunun Amerika'da patent alınan bir ürün ile benzerlik göstermesi sebebiyle reddedildiğini, ön inceleme raporunun olumsuz gelmesi üzerine müvekkilinin söz konusu şirketten ayrıldığını, davalının bizzat müvekkili tarafından yapılan icat ile ilgili tamamen kendisinin bilgisi dışında ve işten ayrıldıktan sonra yeniden başvurduğunu, başvuru sahibi olarak iş yerinin sahibi ve konuyla alakalı olarak hiçbir bilgisi ve teknik yeterliliği olmayan ...’ün gösterildiğini, şikayetin yapıldığı tarihte patent başvurusunun ikinci inceleme raporunun olumlu geldiğini,

alınan ikinci inceleme raporunda patent talebinin onay alacağı ve bizzat müvekkili tarafından icat edilen buluşla haksız olarak patent hakkında tecavüz eder bir kişi olarak nitelendiğini öğrendiğini, buluş, müvekkili tarafından bulunduğundan patentin hükümsüzlüğü sonucunu doğurduğunu, iş verenin müvekkilinin hakkını gasp ettiğini, buluşu meydana getiren davacının adının başvuruda belirtilmediğini ileri sürerek davalı tarafından alınan 2011/... tescil numaralı patentin tekniğin bilinen durumunu aşmaması nedeniyle iptaline,

birinci inceleme raporu olumsuz gelen rapordan sonra serbest buluş niteliği taşıması nedeniyle patentin müvekkili adına tesciline, mahkemenin buluşun serbest buluş olmadığına kanaat getirmesi halinde davalı işverence davacıya vaat edilen %50 kâr payının paylaşılması hususunun hüküm altına alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya konu iddiaları sunma gibi bir hakkı bulunmayan davacının menfaatinin ihlal edilmediğini, patentin verildiği evrelerde yapılan uzman incelemeleri ile üçüncü kişi şikayetlerine dayalı incelemelerde üçüncü kişilerin haklarına ihlal etmediği ve patent olarak değerlendirilecek bir ürün olduğunun anlaşıldığını, 2011 yılında yapılan bir başvuru üzerine 2014 yılına kadar müvekkiline ihtar çekmeyen, kendi buluşu olduğu yönünde hak aramayan, işten ayrıldıktan sonra dahi hiçbir eylemde bulunmayan bir kişinin buluşu sahiplenmesinin kötüniyetli bir hareket olduğunu,

2006 yılından bu yana plaka işi ile uğraşan müvekkilinin bu alanda uzmanlaştığını, davacının ise ancak müvekkilinde işe girdikten sonra zaman uzmanlaşmaya başladığını, işe girişi ile ürünün resmi başvurusu arasında sadece 45 gün geçtiğini, bu işin bir altyapısı da olacağı düşünülünce ilgili ürünü davacının bulmasının hayatın olağan akışına aykırılık taşıdığını, davacının, ilgili dönemde uzman olarak çalışması,

bu konuyu takip etmesi ve sonuçlandırılması için işe başlamasından kendisine şirket adına hareket etme imkanı tanındığını, yaptığı başvurular var ise bunun şirket için olduğunu, kendi adı ve namına yapılan başvuru niteliği arzetmediğini, sadece şirketi temsil etmesinin kendisinin buluş sahibi olduğunun ispatı sayılmayacağını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davalı adına kayıtlı ... numaralı patentin hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile önceki raporlar arasındaki çelişkinin giderildiği 30.10.2018 tarihli bilirkişi kurulu raporunda; davaya konu patentin 4 adet istemi üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 1 numaralı istemin tek bağımsız istem olduğu, diğer istemlerin 1 numaralı isteme bağlı bulunduğu,

söz konusu buluşun özelliğinin plastik enjeksiyon ile imal edilen plastik yazının plaka altlığı kalıbının oyuk kısmına yerleştirilmesi ve plastik enjeksiyon ile bütünleştirilip tek parça haline getirilmesi işlem adımlarından oluştuğu, 1 numaralı istemin mevcut deliller karşısında yeni olmadığının kanıtlanamadığı, ana istemin yeni olmadığı ispatlanamadığı için diğer bağımlı istemlerinde yenilik içermediğinin ispatlanamamış olduğu,

teknik alandaki uzman kişinin birlikte kalıplama plastik enjeksiyon verilerini birleştirmek suretiyle dava konusu patentin çözdüğü teknik problemi aşikar biçimde çözebileceği, bu sebeple ana istemin buluş basamağı şartını sağlamadığı, bu nedenle hükümsüz kılınması gerektiği hususlarının belirlendiği, davaya konu incelemeli patentin buluş basamağı kriterine sahip olmadığı, hükümsüzlük şartlarının oluştuğu, ancak İlk Derece Mahkemesince yargılama giderinin hesaplanmasında yanlışlık yapıldığı,

davalı vekilinin bu husustaki istinaf itirazının yerinde görüldüğü gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle esastan kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne, davalı adına kayıtlı ... numaralı patentin hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine karar verilmiş, karar, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davalı adına tescilli davaya konu patentin yenilik özelliği taşımadığı gibi tekniğin bilinen durumunu da aşmadığı iddiasına dayanan patent hükümsüzlüğü ve sicilden terkini, aksi takdirde patentin buluş niteliğini taşıması nedeniyle davacı adına tescili ile buluşun serbest buluş olmadığına kanaat edilmesi halinde davalı tarafça vaat edilen %50 kâr payının paylaşılması istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.