Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/2824 K.2025/7657

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

1. Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkilinin tekstil sektöründe "..." markası adı altında bayan konfeksiyon üreticisi olarak faaliyet gösterdiğini ve 19.11.2018 tarihinde ... numarasıyla tescil edilen 5 numaralı endüstriyel tasarımının davalı ... tarafından "..." markası adı altında taklit edilerek üretim ve satışının yapıldığını, davalı ... İnş. San. ve Tic.

A.Ş.'nin de bu taklit ürünleri üretip satışa sunduğunu, ... 'nin ürünlerinin "... eveningdress" isimli Instagram satış sayfasında satıldığını, ... numaralı 5 numaralı tasarımın taklit ürünlerinin aynı zamanda diğer davalı şirkete ait "..." isimli ürünle ... internet sitesinde satışa sunulduğunu, bu kapsamda ...

Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2019/90 D.İş sayılı dosyası ile ...'ya ait mağaza ve ilgili Instagram satış sayfasında ve diğer davalı şirkete ait ... internet sitesi üzerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapıldığını, bilirkişi raporunda davacıya ait 5 numaralı "..." etiketli kadın abiye elbise modeli ile davalı ...'nın "..." markalı ve diğer davalının pembe renkli abiye elbise modelinin tasarım olarak "tam benzer" olduğunun tespit edildiğini, davalıların bu eylemleri nedeniyle davacının aldığı siparişlerin iptal edildiğini ve büyük zarar gördüğünü, davalının toptan üretim ve satış yaptığı için ihlalin boyutunun büyük olduğunu,

müvekkilinin ticari itibarı ve cirosunun düştüğünü ve manevi zarara uğradığını ileri sürerek öncelikle 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve Türk Ticaret Kanunu'nun haksız rekabete ilişkin hükümleri uyarınca tasarım hakkına tecavüzün tespit edilmesini, önlenmesini ve durdurulmasını, belirsiz alacak davası hükümlerine göre alacak miktarı kesin olarak belirlendiğinde artırılmak üzere şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın 23.05.2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan tahsil edilmesini,

10.000,00 TL manevi tazminatın da aynı tarih itibarıyla işleyecek faizle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davacı vekili birleşen dosyanın dava dilekçesinde; davalının 2018/... tescil no.lu tasarıma havi ürününün harcıalem bir model olduğunu, davalı tarafın yenilik kriteri olmamasına rağmen dava konusu ürünü imal edip satan kişilere ürünlerin toplatılacağını söylediğini, kendisine ait olmayan bir model nedeniyle tasarım belgesi alarak müvekkilinin ve birçok firmanın üretim ve satış faaliyetlerine engel olduğunu ileri sürerek davalı tarafa ait ... nolu tasarım belgesinin hükümsüzlüğü ve sicilden terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalılar vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; davacı tarafından üretilen ürünün harcıalem bir tasarım olduğunu, ...

2. Fikri Sınai Haklar Mah. 2019/259 E. sayılı dosyası ile hükümsüzlük davası açıldığını, 30.10.2018 tarihi öncesinde ... arama motoru benzer tasarım konusu ürünlerin görsel olarak karşılaştırıldığında tamamının modeli aynı olmakla birlikte dikimden veya kumaşın cinsinden kaynaklı küçük farklılıklar olabileceğini, fakat modellerin neredeyse birebir aynı olduğunun görüleceğini, davacı tarafın yenilik kriteri olmamasına rağmen dava konusu ürünü üreten ve satan kişilere ait ürünlerin toplatılacağını piyasada söylediğini,

kendisine ait olmayan bir model nedeniyle tasarım belgesi alarak müvekkilinin ve bir çok firmanın üretim ve satış faaliyetlerine engel olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı vekili birleşen davaya cevap dilekçesinde; müvekkilinin tasarımının kamuya sunduğu tarihten sonra davalı tarafça örnek nispetinde paylaşıldığı ileri sürülen ürünlerin, müvekkilinin tescilli tasarımının yenilik ve ayırt edicilik özelliğini kaldırmadığı gibi harcıalem olduklarını göstermeyeceğini, delil tespiti dosyalarında alınan bilirkişi raporları ile birleşen dosya davacısı tarafından, müvekkilinin tasarım hakkına tecavüzde bulunulduğunun tespit edildiğini, dava dilekçesinde hükümsüzlük talebine yönelik herhangi bir somut delile dayanılmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı / birleşen dosya davalısına ait ... numaralı çoklu tasarım müracaatının 5 no.lu elbise tasarımının başvuru tarihinin 19.11.2018 olduğu, davalı / birleşen dosya davacısı tarafından dosyaya sunulan ve ... arama motorunda tespit edilmiş elbiselerin sisteme yüklenme tarihinin 30.10.2018 tarihinden önceki bir tarihi işaret ettiği, bilirkişi heyeti tarafından davacı/birleşen dosya davalısı tescilli tasarımı ile davalı/birleşen dosya davacısı tarafından sunulan görsellerdeki elbiselerin de ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğu tespit edildiği,

davacı / birleşen dosya davalısına ait 2018/... dosya numaralı çoklu tasarım müracaatının 5 nolu elbise tasarımının, dosyada kapsamındaki deliller ve tespit dosyaları dikkate alındığında yenilik kriterine sahip olmadığı ve hükümsüzlük koşullarının oluştuğu gerekçesi ile birleşen davanın kabulü ile davalı adına tescilli 2018 / ... - 5 numaralı elbise tasarımının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, asıl davadaki tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması, önlenmesi talepleri yönünden.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) hükümleri kapsamında hükümsüzlük şartlarının oluştuğu, baştan itibaren hüküm doğurduğu, davacı-birleşen dosya davalısının tasarım tecavüzüne yönelik iddialarının sübut bulan birleşen dosyadaki hükümsüzlük davası dikkate alındığında dinlenilemeyeceği gerekçesi ile asıl davanın reddine karar verilmiş, hüküm asıl davada davacı birleşen davada davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile SMK'nın 57. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, tasarım sahibi tarafından onun izni ile ya da ilişkilerin kötüye kullanılması suretiyle bir tasarım kamuya sunulmuş ise bu tarihten itibaren on iki ay içinde tasarımın tescil başvurusunda bulunulması gerektiği, davacı tarafından paylaşımın 28.09.2017 tarihinde yapıldığı, tasarım tescil başvurusunun 19.11.2018 olduğu dikkate alındığında 12 ay içinde tescil başvurusunun yapılmadığı, bu hali ile davacıya ait tasarımın kamuya sunulmuş tasarımlara göre farklılık içermediği,

bilgilenmiş kullanıcı üzerindeki genel izlenimde benzer olarak algılandıkları, bu nedenle birleşen-davalı adına kayıtlı 2 ... numaralı "elbise" tasarım tescilinin koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarına sahip olmadığından SMK'nın 77. maddesi gereğince hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiği, tasarımın hükümsüzlük koşulları mevcut olduğundan ve SMK'nın 79. maddesi gereğince tasarıma sağlanan koruma hiç doğmamış sayıldığından asıl dava yönünden asıl davalının kullanımlarının tasarım hakkına tecavüz teşkil etmeyeceği, maddi ve manevi tazminat şartlarının oluşmadığı,

bu kapsamda dava ve birleşen dava konusu talepler hakkında kurulan hükümlerde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle asıl davacı-birleşen davalı vekilinin, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Asıl dava, endüstriyel tasarıma tecavüzün tespiti, durdurulması, men'i ile maddi ve manevi tazminat, birleşen dava ise, asıl davanın dayanağı olan endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü talebine ilişkindir

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1.Asıl davada uyuşmazlık, davalıların davacının tasarımını izinsiz kullanımının tasarıma tecavüz ve haksız rekabet oluşturup oluşturmadığı, buradan varılacak sonuca göre tazminat gerekip gerekmediği, birleşen davadaki uyuşmazlık ise asıl davanın dayanağı tasarımının yeni ve ayırt edici olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

İlk Derece Mahkemesince davacı / birleşen dosya davalısına ait ... numaralı çoklu tasarımın başvuru tarihinin 19.11.2018 olduğu, davalı / birleşen dosya davacısı tarafından dosyaya sunulan ve ... arama motorunda tespit edilmiş elbiselerin sisteme yüklenme tarihinin 30.10.2018 tarihinden önceki bir tarihi işaret ettiği,

bilirkişi heyeti tarafından davacı/birleşen dosya davalısı tescilli tasarımı ile davalı/birleşen dosya davacısı tarafından sunulan görsellerdeki elbiselerin de ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğu tespit edildiği dikkate alınarak davacı / birleşen dosya davalısına ait ... numaralı çoklu tasarım müracaatının 5 no.lu elbise tasarımının, dosyada kapsamındaki deliller ve D.

İş dosyaları dikkate alındığında yenilik kriterine sahip olmadığı ve hükümsüzlük koşullarının oluştuğu gerekçesi ile birleşen davanın kabulü ile birleşen davadaki davalı tasarımının hükümsüzlüğüne bu nedenle de asıl davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince ise birleşen davada davalı tasarımının 28.09.2017 tarihinde internet ortamında kamuya sunulduğu, tescil başvurusunun ise 12 aylık süre geçtikten sonraki 19.11.2018 tarihinde yapıldığı belirtilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin karara yönelik asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekilinin birleşen davaya yönelik tüm, asıl davaya yönelik tasarıma tecavüzün tespiti, meni ve tazminat istemlerinin reddine yönelik temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2.Haksız rekabete yönelik temyiz incelemesine gelince somut olayda, asıl dosya davacısı, tasarımını yaptıktan sonra 28.09.2017 tarihinde internet ortamında paylaşmak sureti ile tescil başvurusundan önce kamuya sunmuş olmasına rağmen sonuçta tasarım kendisine aittir. Hal böyle olunca bu tasarımın haksız rekabeti düzenleyen 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 55. maddesi kapsamında davacıya ait özellik içeren iş mahsülü olup olmadığı ve dolayısıyla haksız rekabet oluşturup oluşturmadığı araştırılıp gerektiğinde bilirkişiden rapor alınıp sonucuna göre haksız rekabet davası yönünden bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle asıl davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.