Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/3024 K.2025/7791

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, Azerbaycan'da bulunan, mahkemece iflasına karar verilen ...A.Ş.'nin tasfiye memurluğunu yürütttüğünü, ...A.Ş. ile davalı arasında imzalanan sözleşmeden kaynaklanan alacak sebebi ile Azerbaycan Cumhuriyeti ...

1. İdari - İktisat Mahkemesi nezdinde açılan davanın 18.04.2018 tarihinde kabulüne ve toplam 1.350.000,00 euronun davalı tarafından ...A.Ş.'ye ödenmesine karar verildiğini, kararın 30.05.2018 tarihinde kesinleştiğini, yabancı mahkeme kararlarının tenfizine ilişkin olarak 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'da (MÖHUK) sayılan tüm şartların oluştuğunu, Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti arasında karşılıklılık esasına dayanan anlaşmanın yürürlükte olduğunu, ilamın Türk Mahkemelerinin münhasır yetkisine girmediğini, kurulan hükmün kamu düzenine aykırı olmadığını, davalı şirketin,

Azerbaycan Cumhuriyeti kanunlarına göre usulüne uygun bir şekilde mahkemeye çağrıldığını ileri sürerek Azerbaycan Cumhuriyeti ... 1. İdari - İktisat Mahkemesi kararının tenfizine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, müvekkili şirkete usulüne uygun tebligat yapılmadığını, savunma hakkının kısıtlandığını, bu durumun MÖHUK'un 54/1(ç) hükmündeki tenfiz şartlarına aykırılık oluşturduğunu, iflas ve tasfiyenin Türk Mahkemesinin münhasır yetkisinde bulunduğunu, fikri mülkiyet hakları bakımından da Türk Mahkemesinin münhasır yetkisi olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, somut olayda MÖHUK hükümlerinin uygulanacağı, ayrıca 03.05.2002 tarihinde imzalanan, 09.03.2004 tarihli ve 2004/... sayılı Kanunla onaylanan ve 23.03.2004 tarihli ve ... sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, “Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Hukuki ve Ticari Konularda Adli İşbirliği Anlaşması” bulunduğu, Anlaşma'nın ilgili maddelerine göre tenfizi talep edilen mahkeme kararının aslı ve kesinleşme şerhi ile bunların tercümesinin dava dilekçesi ekinde sunulduğu,

davalı "kendisine tebligat yapılmadığını, savunma hakkının kısıtlandığını" ileri sürmüş ise de, Azerbaycan ...

İktisat Mahkemesi tutanaklarında, davalının kendisine gerekli kaidede bildirilmesine rağmen duruşmaya katılmadığı hususuna yer verildiği, bu belgenin yetkili makamlarca usulüne uygun verilmiş belge niteliğinde olması sebebi ile davalı savunmasına itibar edilmediği, dosyaya sunulan belgelerden davacının tasfiye memuru olduğu anlaşılan ...'nun, davayı açmakta taraf ve dava ehliyeti ile hukuki yararının bulunduğu, mahkeme kararının, bankacılık yazılım sözleşmesine ilişkin akde aykırılık sebebiyle tazminat konulu olduğu, tenfizi talep edilen yabancı mahkeme kararının Türk Mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verildiği,

kamu düzenine aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının diğer istinaf sebepleri yerinde değilse de, tenfiz kararının verilebilmesi için savunma hakkının ihlal edilmemiş olması gerektiği, dava dilekçesine ekli belgelerden ...

İdari İktisat Mahkemesince davalı şirkete doğrudan posta yoluyla ve UPS kargo şirketi aracılığıyla tebligat yapıldığı, buna göre tenfiz şartları ile doğrudan ilgili olan uluslararası tebligata ilişkin düzenlemeler dikkate alındığında, ...

İdari İktisat Mahkemesinde açılan davada, davalıya 1965 tarihli Lahey Sözleşmesi’ne uygun olarak merkezi makam aracılığıyla tebliğin sağlanmadığı, gerekçeli kararın da anılan sözleşmeye uygun olarak merkezi makam aracılığıyla tebliğ edilmediği, davanın reddi gerekirken kabulünün doğru görülmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, yabancı mahkeme kararının tenfizi talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihaî kararda, sonucu itibarı ile özellikle 23.03.2004 tarihli ve ... sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti ile Azerbaycan Cumhuriyeti Arasında Hukuki ve Ticari Konularda Adli İşbirliği Anlaşmasının 3. maddesinde yer alan "İşbu Anlaşmada aksi öngörülmediği takdirde, Âkit Tarafların adlî makamları birbirleriyle Âkit Taraflarca tayin edilen Merkezi Makamlar aracılığıyla iletişim kuracaklardır.

Türkiye Cumhuriyeti yönünden Merkezi Makam Adalet Bakanlığıdır. Azerbaycan Cumhuriyeti yönünden Merkezi Makam Adalet Bakanlığıdır. İşbu Anlaşma hükümleri diplomatik veya konsolosluk kanalı ile iletişim kurulmasına engel teşkil etmeyecektir" hükmü ile 6. maddesinde yer alan "Âkit Tarafların adlî makamları, hukuki ve ticari konularda özellikle Âkit Tarafların mevzuatlarında öngörülen, belgelerin tebliği, tarafların ve tanıkların dinlenmesi,

bilirkişi incelemesi ve diğer adli işlemlerin yerine getirilmesi hususlarında birbirlerine yardım sağlayacaklardır." hükümleri dikkate alındığında, davalı tarafa yapılması lazım gelen tebligatların Anlaşma'da belirlenen Merkezi Makamlar aracılığıyla yapılması gerekirken doğrudan UPS yolu ile yapılmasının yerinde olmadığının anlaşılmasına göre Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.