Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/3035 K.2026/342

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 2004/25990 sayılı “...” markasının sahibi olduğunu, söz konusu ilaç markasının 15 yılı aşkın bir süredir piyasada aktif olarak kullanıldığını, davalının da aynı sektörde “...” markası altında ilaç üreterek bu ibareyi 2019/07425 sayılı marka başvurusuna konu ettiğini, söz konusu başvuruya itirazları sonucunda başvuru kapsamından 05. sınıfta yer alan “insan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal radyoaktif maddeler, ilaç ihtiva eden kozmetikler” emtialarının çıkartıldığını,

kalan emtialar açısından itirazlarının reddolunduğunu, ancak başvurunun kalan emtialar açısından da reddinin gerektiğini, davalının tescili kapsamından çıkartılan ürünler üzerinde de markasını kullandığını, tüketici kitlesinin niteliği ne olursa olsun bu anlamda yanılgı yaşama ihtimalinin oluşacağını, tıbbi ürünler açısından düşük düzeyli benzerlik halinin dahi işaretlerin benzer görülmesi için yeterli sayıldığını,

dava konusu markanın tescilinin kötüniyetli olduğunu ileri sürerek 2020-M-8693 sayılı Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) kararının iptali ile dava konusu 2019/07425 sayılı markanın tescili halinde hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, Kurum kararının yerinde olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Diğer davalı Şirket vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının önceki tarihli markası kapsamında yer alan emtiaların spesifik olarak tıbbi müstahzar olduğu, bu anlamda başvuru konusu marka kapsamında kalan emtialardan yalnızca tıbbi içerikli/ilaç etkili içeriğe sahip olma ihtimali bulunan mallar açısından bir benzerlik kurulmasının mümkün bulunduğu, başvuru kapsamında kalan emtialardan ''Tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeler; insan ve hayvanlar için diyet takviyeleri, gıda (besin) takviyeleri; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler.

Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları" emtialarının tamamının, kişisel kulllanıma yönelik ilaç ve kimyasal bileşen içerikli ürünler olduğu,

söz gelimi tıbbi amaçlı diyetetik maddeler, gıda ve diyet takviyeleri, zayıflama amaçlı müstahzarların doğrudan ilaç içerikli olabilecekleri gibi birtakım kimyasal bileşenleri mevcut olup vitaminler, mineraller, proteinler, amino asitler, bitkiler, enzimler, lif ve yağ asidi gibi besin öğeleri kullanılarak hazırlanan ancak hastalıkların önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılmayan, çoğu zaman kapsül, tablet, pastil, tek kullanımlık toz paket, sıvı ampul, damlalıklı şişe ve diğer benzeri sıvı veya toz formlarda hazırlanarak ve tüketiciye sadece hazır ambalajlı olarak sunulması mümkün olan ürünler de olabileceği,

nihai anlamda kişi sağlığını doğrudan ilgilendiren bu ürünlerin standart gıda ürünleri gibi marketlerde, bakkallarda, büfelerde vb. satış noktalarında satışlarının yapılmadığı (yapılsa dahi tüketicinin yaygın olarak bu noktalardan ilgili ürünleri temin etme gibi bir alışkanlığının mevcut olmadığı) daha ziyade eczaneler başta olmak üzere bu tür ürünlerin satışını yapmaya yetkili işletmeler aracılığıyla tüketiciye ulaştırıldığı, satış, sunum ve tüketiciye ulaşım kanallarının ilaçlar ile benzer/aynı olduğu,

dezenfektan, antiseptik, antibakteriyel losyonlar gibi ürünlerin de benzer mahiyetteki ilaç içerikli ve kişisel kullanıma yönelik ürünler olduğu ve bu emtialar açısından markaların doğrudan rekabet içerisinde oldukları, birbirleri yerine tercih edilebilir olacakları, benzer satış noktaları ile tüketiciye sunulacakları, şu hâlde, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 6/1. maddesi yönünden tescil engellerinde aranan şartlardan birinin belirtili emtialar yönünden gerçekleştiği, başvuruda yer alan sair ürünler açısından artık tüketici ihtiyaçlarının farklılaşmış olduğu,

ilgili ürünlerin satış noktaları, dağıtım kanalları, tüketiciye sunum biçimlerinin farklılaşmış olduğu dolayısıyla hitap edilen nihai tüketici kitlesinin de birbirinden uzaklaşmış olduğu ve emtiaların karıştırılma ihtimalinin bulunmadığı, her iki taraf markasının da beş harften oluştuğu, başlangıç seslerini oluşturan “H” ve “G” harfleri dışında “...” harf dizilimini birebir taşıdığı, bu haliyle kelimelerin başlangıç sesleri birbirlerinden farklılaşmış ise de bu farklılığın yalnızca ilk harfte meydana geldiği,

telaffuzların devamında yer alan sesli ve sessiz harflerin tamamı açısından işaretler arasında güçlü bir fonetik benzerlik halinin mevcut olduğu, ilk harfin de dahil olduğu ilk hece ve ikinci hecelerin, kulakta bıraktıkları algıların benzerliğinin son derece yüksek olduğu, her iki ibarenin de tıbbi bir terim olduğu yönünde bir bilgi mevcut olmadığı gibi doğrudan bir etken maddeden esinlenilerek, etken madde adına atfen yaratılmış kelimeler de olmadıkları;

dolayısıyla her ne kadar tüketici kitlesinin bilinç seviyesi ve niteliği yükselmiş ise de “...-...” şeklindeki taraf markalarının, harf dizilimsel benzerliğinden kaynaklı görsel ve işitsel açıdan yüksek düzeyli oluşan benzerlik halinin, işaretler arasındaki tek harften kaynaklı farklılığa üstün geldiği,

tüketici grubunun niteliği ne olursa olsun aynı ya da benzer emtialarda taraf markaları ile karşılaştıklarında, bu markaları taşıyan ürünleri tercih etmek, satın almak, yararlanmak istediği ürünün önceki tarihli davacı yanın “...” markalı ürünü mü yoksa sonraki tarihli daha konusu “...” markalı ürün mü olduğu konusunda ciddi bir teredüt yaşanacağı, her ne kadar ilaçlar ve ilaç içerikli ürünler için ilgili tüketicileri dikkat, özen ve seçici kişiler ve genellikle de sağlık çalışanlarından oluşmakta iseler de bu tüketici grubunun hiçbir hal ve koşulda yanılgı yaşamayacağı yönünde bir kanaate varılmasının mümkün olmayacağı,

bu kapsamda başvuru kapsamındaki benzer bulunan mal ve hizmet sınıfları olan “Tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeler;insan ve hayvanlar için diyet takviyeleri, gıda (besin) takviyeleri; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar;; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler..

Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları.” emtiaları bakımından iltibas ihtimalinin mevcut olduğu, davacı markalarının tanınırlığı yönünde hiçbir delilin işlem dosyasında bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddi ile YİDK'in 2020-M-8693 sayılı kararının 5. sınıfta yer alan "tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeleri; insan ve hayvanlar için diyet takviyeleri, gıda (besin) takviyeleri; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler.

Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler) tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları" malları yönünden iptaline, YİDK iptaline yönelik fazlaya dair talebin reddine, hükümsüzlük talebinin kısmen kabul kısmen reddi ile, davalı şirket adına tescilli 2019/07425 sayılı "..." ibareli markanın tescilli olduğu 5. sınıfta yer alan "tıbbive veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeleri; insan ve hayvanlar için diyet takviyeleri, gıda (besin) takviyeleri; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler.

Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler) tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları" malları yönünden hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, hükümsüzlüğe ilişkin fazlaya dair talebin reddine karar verilmiş, hüküm, davalı Kurum vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay'ın emsal kararlarında belirtildiği üzere tıbbi müstahzar emtiası ile 05/01, 05/ 02... /03. alt sınıftaki malların dolaylı olarak benzer olduğu, 05/01-03. alt sınıf dışındaki 5. sınıfta bulunan tüm mallar ile tıbbi müstahzar emtiasının, doğası, kullanım şekli ve dağıtım kanallarının farklı olduğu, aynı mağazalarda satılsalar bile, farklı reyonlarda bulundukları, ayrıca, birbirini tamamlayan veya rekabet halinde olan mallar da olmadıkları, bu nedenle 05/01,02,03. alt sınıflar dışındaki 05. sınıftaki tüm malların tıbbi müstahzar emtiasından farklı bulunduğu,

bu hali ile benzer emtiaların başvuru kapsamında kalmış olan 5.sınıfın 2.alt sınıfındaki "tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeleri; insan ve hayvanlar için diyet takviyeleri, gıda (besin) takviyeleri; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler." mallarına karşılık geldiği, başvuru kapsamında yer alan 5.sınıfın 7.alt sınıfındaki "Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler) tıbbi amaçlı deterjanlar, ilaçlı sabunlar, dezenfekte edici sabunlar, antibakteriyel el losyonları" malları yönünden emtia benzerliğinin bulunmadığı,

taraf markaları arasında SMK'nın 6/1. maddesi kapsamında iltibasın sadece dava konusu marka kapsamındaki "tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeleri; insan ve hayvanlar için diyet takviyeleri, gıda (besin) takviyeleri; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar;

tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler." malları için gerçekleştiği gözetilerek bu mallar yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken, İlk Derece Mahkemesince, taraf markaları kapsamında benzer olmayan mallar yönünden de davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmadığı gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm, davalı Kurum vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, YİDK marka kararının iptali ile marka hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.