Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/3720 K.2026/936

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak asıl ve birleşen davada davalı ... vekili ile duruşma istemsiz olarak da birleşen davada davacı ... Petrol Ürün. Tic. San. ve Nak. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 10.02.2026 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan birleşen davada davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin keşidecisi, dava dışı ... Petrol Ltd. Şti.'nin lehtarı, davalının hamili bulunduğu 15.01.2021 tarihli 4.500.000,00 TL bedelli çeki davalı ve dava dışı ...

Petrol Ltd Şti. ile aralarındaki yazılı sözleşme kapsamında davalıya teminat olarak verdiğini, 25.03.2019 tarihli sözleşmede müvekkili şirketin, davalıdan 13... ayar altın aldığını, buna karşılık müvekkiline ait olan ...'de bulunan taşınmazdaki 14 adet bağımsız bölümün %75'inin altınların iadesi yapılamadığında davalıya ya da onun göstereceği başka 3. kişi adına tescil edileceğinin kararlaştırıldığını, teminat olarak ... Petrol Ltd.

Şti.'nin lehtarı olacağı 4.000.000,00 TL bedelli çekin verileceğinin sözleşmede kararlaştırıldığını, tarafların görüşmelere devam ettiğini ve ilk sözleşmeye konu 4.000.000,00 TL bedelli çek iade alınarak yerine sözleşmenin sadece bedel kısmı 500.000,00 TL artırılmak suretiyle davaya konu 15.01.2021 keşide tarihli 4.500.000,00 TL bedelli çekin davalıya verildiğini ve 13.01.2020 tarihli ikinci sözleşmenin tanzim edildiğini, davalının yurt dışında olması nedeni ile ıslak imzasının alınamadığını,

davalının 13.01.2020 tarihli sözleşmede imzası bulunmamaktaysa da bu durumun davalının bilgisi dahilinde olduğunu ve davalının yurt dışında bulunmasından kaynaklandığını, çek bedelinin artırılması ve yeni bir sözleşme yapma teklifi ile yeni sözleşmenin metninin 25.03.2019 tarihli sözleşme metni ile hemen hemen aynı olarak davalının kendisinden geldiğini, whatsapp yazışmalarından davalının sözleşmeye onay verdiğini, davaya konu edilen çekin teminat kapsamında davalıya verildiğini,

müvekkilinin sözleşme uyarınca altınların iade edilememesi nedeniyle üzerine düşen tapu devir edim yükümlülüğünü davalının bizzat bilgisi ve onayı ile (tapu işlemlerine davalının bizzat imza attığını, davalının belirlediği ve aynı zamanda Ticaret Sicilinde davalının yetkilisi olduğu dava dışı Altın Ev İnşaat Nakliye Gıda Tarım Hayvancılık Basın Yayın Matbaa Kuyumculuk İthalat-İhracat San.Tic.A.Ş adına taşınmazların %100'ünü devrettiğini,

taşınmazların tamanının devredilmesinin nedeninin ise taşınmazlar üzerinde dava dışı Akbank T.A.Ş. lehine ipotek bulunması (bankaya kalan borç yaklaşık: 1.200.000 TL) ve bunun davalı yönünden oluşturacağı mali yükümlülük-risk nedeniyle olduğunu, müvekkilinin edimini yerine getirdikten sonra, teminat olarak davalıya verilen çekin iadesinin sözlü olarak pek çok kez istediğini ancak davalının önce yurt dışında olmasını gerekçe göstererek,

daha sonra da çeşitli bahanelerle iadeye yanaşmadığını ve müvekkilini oyaladığını, müvekkilinin bedelini ödediği çek nedeniyle mükerrer ödeme ve cebri icra tehdidi altında olduğunu ileri sürerek bedelsiz kalan çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ve çekin iade edilmesine, davalının kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; asıl davada ileri sürülen iddiaları tekrarlayarak müvekkilinin lehtarı, ...Gıda Ltd. Şti.'nin keşideci ve davalının hamili bulunduğu, bedelsiz kalan 15.01.2021 tarihli 4.500.000,00 TL bedelli çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, çekin müvekkiline iadesine, davalının kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili asıl ve birleşen davaya cevap dilekçesinde, müvekkili ile ... Petrol Ltd.

Şti. yetkilisi ... arasında yapıldığı belirtilen whatsapp mesajlarının dosyaya sunulmasının hukuka aykırı olduğunu, bedelsizlik def'i, şahsi def'i olup sadece keşideci tarafından lehtara karşı ileri sürülebileceğini, bedelsizlik iddiasında bulunan kambiyo borçlusunun, hem temel ilişkiyi hem de bu ilişkiden doğan temel alacağın karşılıksız kaldığını ispatlamak zorunda olacağını, kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının iddia ettiği gibi müvekkilinin davaya konu çeki teminat sebebiyle aldığının kabulü halinde, müvekkilin kötüniyetli olduğundan bahsetmenin mümkün olmayacağını, davanın lehtar olan ...

Petrol Ltd.

Şti.'ne yöneltilmesi gerektiğini, müvekkilinin imzasını ihtiva etmeyen bir belgeye dayalı olarak karar verilmesinin hukuka aykırı olacağını, davaya konu çekin müvekkilinin vermiş olduğu borç para karşılığında müvekkile teslim edildiğini, davacı tarafça çekin iadesinin ne sözlü ne de yazılı bir şekilde talep edilmediğini, davacıların da çekin borç ilişkisinden doğduğunu bildiğini, davacı tarafın sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmediğini, dava konusu çekin müvekkilinin imzası bulunmayan sözleşmeye teminat olarak verildiği düşünülse dahi çekin bedelsiz kaldığından bahsedilmesinin mümkün olmadığını,

müvekkilinin ...Gıda Ltd.Şti.'ne 13... ayar altın verdiğini, buna güvence olarak çek verildiğini, bu altınların iadesinin 15.01.2021 tarihinde yapılacağı, iade edilmediği takdirde tapu devrinin gündeme geleceğini, taşınmazda ipotek bulunduğunu, kabaca bir hesapla taşınmazın değerinin alacağını karşılamadığını, sözleşmede 10 yıllık kira gelirine ilişkin de hüküm, bulunduğunu savunarak asıl ve birleşen davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı taraf 13.01.2020 tarihli sözleşmedeki imzanın kendisine ait olmadığını iddia etmiş ise de 25.03.2019 tarihli sözleşmeyi kabul ettiği, dosya kapsamı ile dinlenen tanık beyanları, watsap yazışmaları ve davalının 07.09.2020 tarihinde kollukta verdiği imzalı beyanı ve ikrarı ile dava konusu 4.500.000,00 TL'lik çekin, 4.000.000,00 TL'lik çek yerine davacı ...Gıda Ltd.Şti.'nin davalıdan aldığı 13kg altın karşılığı davacılar tarafından teminat olarak verildiği,

sözleşme uyarınca davalıya devri yapılan taşınmazların 02.07.2020 devir tarihindeki değerinin 5.264.000,00 TL, 13... ayar altının değerinin 5.063.370,00 TL olarak bilirkişi marifetiyle hesaplandığı, davacıların edimlerini yerine getirdiği, dava konusu çekin bedelsiz kaldığı gerekçesiyle asıl davanın ve birleşen davanın kısmen kabulü ile dava konusu 15.01.2021 keşide tarihli 4.500.000,00 TL bedelli keşidecisi ...Gıda Ltd.

Şti. olan çekten dolayı davacıların borçlu olmadığının tespitine, davacıların kötüniyet tazminatı taleplerinin reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleşen davada davalı ...'ın emniyette alınan ifadesi değerlendirildiğinde söz konusu çekin sözleşmelerin ve teminat olarak aldığını gösteren mahkeme dışı ikrar mahiyetinde olduğu, bunun davalı-birleşen dosya davalısını bağlayacağı, her ne kadar birleşen dosya davacısı ...

Petrol Ltd.Şti. tarafından Bolvadin İcra Hukuk Mahkemesine açılan davayı inceleyen Konya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 20.09.2022 tarihli 2022/1275 E., 2022/1480 K. sayılı ilamında davalı-birleşen dosya davalısının emniyetteki beyanının ikrar mahiyetinde olmadığı belirtilmiş ve bu karar Yargıtay 12.Hukuk Dairesince onanmış ise de icra mahkemelerinin takip hukukuna ilişkin kararlarının maddi anlamda kesin hüküm oluşturmadığı, dava konusu çekin teminat olarak verildiği, davacı ...Gıda Ltd.

Şti. tarafından sözleşmedeki edimlerin yerine getirildiği, dava konusu çekin teminat fonksiyonunun kalmadığı, bu nedenle asıl ve birleşen davada davacıların dava konusu çekten dolayı borçlu olmadıklarını ispat ettikleri, davacı ile birleşen dosya davacısı hakkında takip yapılmadığı,

İlk Derece Mahkemesince davacı ile birleşen dosya davacısının kötüniyet tazminatı taleplerinin reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun bulunduğu ancak asıl ve birleşen dosya bağımsızlığını koruduğundan asıl ve birleşen dosya davacısı lehine ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken tek vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davalı-birleşen dosya davalısı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, asıl ve birleşen davada davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına,

asıl davanın ve birleşen davanın kabulü ile dava konusu 15.01.2021 keşide tarihli 4.500.000,00 TL bedelli keşidecisi ...Gıda Ltd. Şti. olan çekten dolayı davacıların borçlu olmadığının tespitine, davacıların kötüniyet tazminatı taleplerinin reddine karar verilmiş, hüküm, birleşen davada davacı ... Petrol Ltd.Şti. vekili, asıl ve birleşen davada davalı ... vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Asıl ve birleşen dava; menfi tespit istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.