Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/3807 K.2026/756

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin yaklaşık 25 yıldır plastik ürünleri alanında faaliyet gösterdiğini, müvekkilinin "banyo ve tuvalet penceresi menfezlerini" tek elle, sadece iki parmak kullanılarak, bir mandal vasıtasıyla kanatları açılıp kapanabilen bir sistem geliştirmiş olduğunu, dişli sistem sayesinde tek hamlede tüm kanatçıkların kontrol edilmesini sağlayan bu düzeneğin ilk kez müvekkili tarafından bulunduğunu ve piyasada kullanıldığını, müvekkilinin üretimini gerçekleştirdiği bahse konu menfez ürünlerini distribütör eliyle dağıttığını,

davalı tarafın da dava konusu ürün için uzun yıllar müvekkilinin ana bayilerinden biri olduğunu, davalının müvekkilinden 2014 - 2019 yılına kadar giderek artan adetlerde ürün almaktayken, 2019 yılında önceki yıllara kıyasla çok az miktarda ürün aldığını tespit ettiğini, bunun üzerine davalının internet sitesine girdiğinde müvekkiline ait iş ürünlerini birebir taklit ederek,

taklit ürünleri pazarladığını farkettiğini, davalının söz konusu ürünleri kendi ürünüymüş gibi sattığının tespit edildiğini, bu hususların delil tespiti ile yapılan bilirkişi incelemesi ile de tespit edildiğini, davalının Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde 2017/05481 sayı ile tescilli faydalı model belgesini de kendi adına tescil ettirdiğini, davalının faydalı model belgesi kapsamında ürettiği ürünün yeni olmadığını, müvekkili faydalı modeli ile birebir aynı olduğunu, müvekkilinin ... numaralı ve ... numaralı faydalı modelleri ile aynı olduğunu, davalı başvurusunun kötüniyetli olduğunu,

davalı eyleminin haksız rekabet oluşturduğunu, müvekkili ... adına T.C.

Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdinde ... numaralı "havalandırma menfezi sistemi" isimli eser belgesi olduğunu, ürün 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserler Kanunu (FSEK) anlamında eser olduğu için FSEK'ten kaynaklanan maddi manevi hakların da ihlal ettiğini ileri sürerek davalı adına 2017/05481 sayı ile tescilli faydalı model belgesinin hükümsüzlüğünü, davalı eylemlerinin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitini, men'ini, ref'ini, davacının FSEK'ten doğan haklarına tecavüzün tespitini, men'ini, ref'ini,

şimdilik 5.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi tazminatın delil tespiti dosyasının açılış tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile tahsili ile hüküm özetinin ilânını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin 1990 yılında kurulmuş olup, kalıpçılık sektöründe faaliyetlerine başladığını, müvekkili firmanın davacı firmanın ileri sürdüğü yıllardan çok daha önce banyo tuvalet menfezi satışı yapmaya başladığını, müvekkili şirketin hiçbir zaman davacının bayisi olmadığını, müvekkili şirketin "..." markası dışında herhangi bir başka firma ürünü de satmadığını, davacının son yıllarda büyüme trendine girdiğini, uzun yıllar müvekkilinin fason üretimini yapmış bir firma olduğunu, hiçbir zaman davacıya ait bir ürün bayi veya başka sıfatla satılmadığını, müvekkili adına tescilli faydalı model belgesinin yenilik,

buluş ve sanayiye uygulanabilirlik kriterlerine haiz olduğunu, davacının müvekkili başvurusu ile ilgili dahi olmayan ve koruma süresi dolduğu için toplum malı haline gelen başvurusu ile haksız yere hak elde etmeye ve müvekkilini zarara uğratmaya çalıştığının açık olduğunu, iddialarının mesnetsiz ve dayanaksız olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükümsüzlük talebi yönünden; davalı adına tescilli olan ve hükümsüzlüğü istenen 2017/05481 sayılı faydalı model belgesinin yenilik kırıcı olarak bildirilen deliller karşısında yenilik vasfına haiz olduğu, hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı,

davalı markasını taşıdığı bildirilen ürünün koruması sona eren 2005/01631 sayılı faydalı model ve başvurusu geri çekilen 2010/05631 tescil sayılı faydalı model koruma kapsamında olduğu bilirkişi raporunda belirtilmiş ise de, hükümsüzlük davası yönünden fiziki ürünü değil, faydalı modelin istemleri değerlendirildiğinden bu yönüyle rapor çelişkili görülmeyerek davacının hükümsüzlüğe dair talebi yönünden davasının reddi gerektiği, davacının FSEK'den doğan haklara tecavüz yönünden yapılan değerlendirmede, davacı her ne kadar Telif Hakları Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen ilim ve edebi eserler tescil belgesine delil olarak dayanmış ise de,

bilindiği üzere ve bu belgede dahi açıklandığı üzere bu belge hak kurucu nitelikte olmadığından ve uzman bilirkişi raporuna göre de dayanılan ürün görselinin FSEK anlamında eser vasfında olmadığı, basit bir çizimden ibaret olduğu tespit edildiğinden davacının bu yöndeki talebinin de reddi gerektiği, davacının haksız rekabete ilişkin talebi yönünden yapılan değerlendirmede ise; dayanak faydalı model belgelerinin hükümsüz olması,

dayanılan görsellerin basit yapıda olup davacı ticari işletmelerinde herhangi bir irtibat kurulma tehlikesinin bulunmaması keza davalı tarafın ürünlerini kendi markası ile piyasaya sunmuş olması karşısında 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 54. ve devamı maddeleri anlamında haksız rekabet koşullarının da oluşmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacılar vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyada mevcut bilirkişi heyeti yeterli ve denetime elverişli olup raporlar arasında çelişki olduğundan bahsedilemeyeceği, itiraza konu hususların ek raporlarda tek tek değerlendirildiği, usulüne uygun yapılan karşılaştırmaya göre dosyadaki delillerin dava konusu faydalı modelin başvuru tarihi itibarı ile yenilik kırıcı bir delil niteliğinde olmadığının tespit edildiği dikkate alındığında mahkemece hükümsüzlük isteminin reddine karar verilmesi yerinde görüldüğü,

ayrıca davacı haksız rekabet koşullarının oluştuğunu ileri sürmüş, aynı zamanda FSEK'ten doğan haklara da dayanmış ise de; iddiasının dayanağı olan 2005/01631 sayılı faydalı modelin davalının başvurusundan çok önce koruma süresinin dolduğu, 2010/05631 sayılı faydalı model başvurusunun ise geri çekildiği, Teklif Hakları Genel Müdürlüğü'nden alınan ilim ve edebi eser belgesinin hak kurucu nitelikte bir delil olmadığı, bilirkişi heyeti tarafında da belgenin eser niteliğinde olmadığının tespit edildiği, delil tespit dosyasındaki raporun endüstri ürünleri tasarım uzmanı bilirkişi tarafından hazırlandığı,

mahkemece alınan bilirkişi raporunda ise makine mühendisi patent vekili ve fikri haklar uzmanı bilirkişilerin de yer aldığı, davalının ürünlerini kendi markası ile piyasaya sunduğu, haksız rekabet koşullarının oluşmadığı dikkate alındığında davacıların bu yöndeki istemlerinin de reddinin yerinde görüldüğü gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davalının 2017/05481 sayılı faydalı modelin hükümsüzlüğü, haksız rekabetin ve FSEK'ten kaynaklanan hakların ihlal edildiğinin tespiti, men'i, refi, tazminat ve ilan istemlerine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.