Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/4566 K.2026/1254

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin davalı tarafla yapmış olduğu anlaşmaya göre Dünya Bankası tarafından ... ... (WFP) çerçevesince Afganistan'a yapılan gıda yardımının nakliyesi işini yerine getirdiğini, yasal düzenlemelere ve ticari teamüle uygun olarak oluşan demuraj bedeli karşılıklı mutabık kalınarak hesaplandığını, ancak davalının bunu ödemeyerek temerrüde düştüğünü ileri sürerek davanın kabulünü talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili tarafından üretilen ve sözleşmeye uygun olarak 5 lt'lik pet şişelere doldurulan rafine ayçiçek yağının Afganistan'a (... ve ...) taşınması işi için davacı firma ile anlaşıldığını, davalı müvekkili tarafından, sözleşme konusu ürünlerin sözleşmede belirtilen tarihlere uygun olarak üretim planına alındığını ve zamanında üretildiğini, üretilen rafine ayçiçek yağlarının uygun şekilde doldurularak ve kolilenerek davacı firmaya Afganistan'a taşıması için kararlaştırılan zamana uygun olarak müvekkilinin belirtilen fabrikasında teslim edildiğini,

gecikmeler nedeniyle müvekkili sözleşme ilişki içerisine girdiği dava dışı Birleşmiş Milletler Kuruluşu ile ihtilaf yaşadığını ve BM tarafından ciddi yaptırımlara maruz bırakıldığını, dava dışı Birleşmiş Milletler gecikme nedeniyle uğradığı zararlardan dolayı, müvekkilinin ihale sonucunda elde edeceği toplam bedelden 928.596,687 USD kesinti yaptırım talebinde bulunduğunu ve müvekkilin hakedişlerinin tamamını ödemediğini, müvekkili firmanın tüm gayretine rağmen,

söz konusu çabaların tamamıyla sonuç vermediğini ve davacının kusurlu eylemleri nedeniyle müvekkili firmanın Birleşmiş Milletler nezdindeki 380.709,77 USD'lik alacağının eksik ödenmesi suretiyle maddi zarara uğradığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirketin merkezinin Mersin olduğu, bu nedenle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 6.maddesi uyarınca davalı şirketin merkezinin bulunduğu yer mahkemesi yetkili olduğu gerekçesiyle öncelikle mahkemenin yetkisizliğine, kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde dosyanın Mersin Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, hükmün istinaf edilmeden kesinleştiği, iki haftalık talep süresi geçtikten sonra davacı tarafça gönderme talebinde bulunulup, dosyanın Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiği,

bu mahkemece dosya esasının kapatılmasına karar verilip dosyanın tekrar İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiği, mahkemece Mersin Asliye Ticaret Mahkemelerine dosyanın sehven gönderildiği, zira gönderme talebinin yasal süresi geçtikten sonra sunulduğu gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın açıldığı İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/559 E. 2023/774 K. sayılı ve 28.12.2023 tarihli kararı ile mahkemenin yetkisizliğine, yetkili mahkemenin Mersin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna ve kararın kesinleşmesine müteakip iki haftalık kesin süre içinde talep halinde yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verildiği,

kararın istinaf edilmeksizin 30.01.2024 tarihinde kesinleştiği, davacı vekilince gönderme talep etme süresi olan 2 haftalık süre geçirildikten sonra 20.02.2024 tarihli gönderme talebinde bulunması üzerine dosyanın Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesine tevzi edildiği, bu mahkemenin 2024/239 sayılı esasına kaydedildiği, Mahkemenin 31.05.2024 tarihli 2024/491 karar sayılı kararı ile;

dosya davacısı tarafından kararın kesinleştiği tarihten itibaren iki hafta içinde yetkili mahkemeye gönderilme talebinde bulunmadığı için HMK'nın 20. maddesi kapsamında bir karar verilmesi gerekmekte ise de, bu kararın yetkisizlik kararını veren mahkemece resen verilmesi gerektiğinden, mahkemece bu hususta bir karar verilmesinin HMK hükümlerine göre mümkün olmadığı gerekçesiyle mahkeme esasının kapatılmasına ve dosyanın yetkisizlik kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi üzerine dava dosyasının İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiği,

İlk Derece Mahkemesince de süresinde gönderme talebi bulunmadığından bahisle HMK'nın 20. maddesi kapsamında davanın açılmamış sayılmasına dair ek karar verildiği, bu kararın dosyanın tekrar ele alınması anlamına gelmeyeceği, verilen kararın usule uygun olduğu gerekçesiyle istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, demuraj alacağı davasıdır.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.