Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/871 K.2025/6866

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili ve katılma yoluyla davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ...Kiralama A.Ş. aracılığıyla ve leasing yöntemiyle Nisan 2016 tarihinde davalı... San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin Türkiye distribütörlüğünü yaptığı ...'den 158.000,00 euro bedelli 20 16...

Tipli, 16-03c seri nolu bilgisayarlı doğrudan tekstil baskı makinesini satın aldığını, 18.04.2016 tarihli finansal kiralama sözleşmesi ile de makineyi ...Kiralama A.Ş.den kiraladığını, makine bedelinin 17.05.2016 tarihinde Garanti Leasing tarafından ödendiğini, makinenin 03.06.2016 tarihinde müvekkilinin adresine teslim edildiğini ve 15.06.2016 tarihinde makinenin kurulumunun yapıldığını, piyasadaki diğer makinelere göre çok daha özellikli, hızlı ve tasarruflu olduğuna ilişkin tanıtım nedeniyle dava konusu makinenin tercih edildiğini, makinenin kurulumundan itibaren yaklaşık 1,5 ay boyunca numune basımlar yapıldığını,

ancak baskıların üzerinde pas kaldığının gözlemlendiğini ve durumun derhal davalılara bildirildiğini ve yetkili servisin defalarca inceleme yaptığını, fakat çözüm üretilemediğini, makinede ortaya çıkan bu ayıpların başlangıçta veya ayrıntılı bir inceleme ile tespitinin mümkün olmadığını, mevcut hali ile makinenin kullanımının artık imkansız hale geldiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla makinedeki gizli ayıpların tespitine,

satış sözleşmesinin feshi ve ödenen bedelin fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL'sinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline, makinenin ayıplı olması nedeniyle davacının uğradığı şimdilik 1.000,00 TL maddi zararın (her temizlikte akan 39 gr. boya, temizlik için gerekli solüsyon, bu işlemler sırasında harcanan iş gücü, elektrik gibi giderler) ve 1.000,00 TL kâr kaybının dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili 25.12.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile dava dilekçesinde 10.000,00 TL olarak belirtilen satım bedelini 158.000,00 euroya, 2.000,00 TL olarak beliritlen mahrum kalınan kâr ve diğer zararlarını 60.824,90 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; bu davada Avusturya Mahkemelerinin yetkili olduğunu, dava konusu makine bedeli belirli olduğundan davacının makine bedeli üzerinden kısmi dava açamayacağını, dava konusu makineyi müvekkilinin ...Kiralama A.Ş.'ye doğrudan sattığını, kurulumunun ise diğer davalıya yaptırıldığını, arıza bildirimi yapıldığında teknik servisin makinenin bulunduğu yere gittiğini, makinede tutkal kalıntılarının bulunduğunun belirlendiğini, elektronik olarak yapılan baskıya elle kumanda ederek yapmaya çalıştıklarını, bu durumun elektronik olan hassas bir makineye zarar verdiğini ve kullanım ömrünü azalttığını,

makinenin davacılar tarafından uygun şartlarda kullanılmadığını, makinenin gerek temiz tutulması, gerek bulunduğu ortam, gerek kullanılan malzemelerin kullanım şekillerinin baskı performansını etkilediğini, teknik servis incelemeleri sonunda bu hususların davacı tarafa anlatıldığını, eğitimsiz kişilerce kullanılmasının da makineye ciddi zararlar verebileceğini, makinenin yapabileceği baskı sınırının aşıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davaya konu makinenin müvekkili şirketten değil doğrudan diğer davalı şirketten leasing yoluyla kiraladığını, müvekkilinin finansal kiralama sözleşmesinin tarafı olmadığını, davaya konu makinenin ithalatının müvekkili tarafından yapılmadığını, finansal kiralama sözleşmesinde satıcı firmanın ... olduğunu, davacıya yalnızca bakım onarım hizmeti verildiğini savunarak davanın usulden ve esastan reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile makinenin bulunduğu yerde keşif yapıldığı ve teknik bilirkişi raporu alındığı, davacının halef olduğu ...Kiralama A.Ş. ile davalı ... arasında akdedilen satım sözleşmesi çerçevesinde finansal kiralama şirketi adına düzenlenmiş 20.05.2016 tarihli fatura sonrasında finansal kiralama sözleşmesinin tarafı davacıya ait işyerine bilgisayarlı doğrudan tekstil baskı makinasının davalı ... San. ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından kurulduğu, bilahare bakım onarım hizmetlerinin adı geçen davalı tarafından yerine getirildiği, makinenin 250-300 baskı yerine 20 baskıda bir temizlenmeye ihtiyaç duyması nedeniyle harcadığı boya masrafı ve iş gücünün ekonomik olmadığı, saatte 900 baskı ve günde 10 saat çalıştırıldığı gözetildiğinde bir iş gününde 9.000 baskı yapması gerekirken halen 1.000 baskı yapabildiği, yapılan baskılarda da pas izi ve renk kesiği olduğu,

desenlerin katalogda belirtilenden fazla miktarda boya ve bedelle basılması ve ayrıca ortalama %85 randıman düşüklüğünde çalıştığı, böylece dava konusu makinenin sözleşmeden beklenen amaca uygun olmadığı ve faydayı sağlamadığı, makinede belirlenen kusurların imalat hatası olduğu, ancak makinenin çalıştırılması süresinde ortaya çıktığından dolayı gizli ayıp niteliğinde olduğu, kullanım hatasından kaynaklanmadığı, gizli ayıbın ortaya çıkması üzerine davacı tarafından 22.03.2017 tarihli mail ile davalılara bildirim yapıldığı, davalı ... şirketinin distribütörü olan davalı...

San. ve Tic. Ltd.

Şti. tarafından davacıyla ait işyerine gelindiği ve sorunun çözülenemediği, bu durumda dava konusu makinede ortaya çıkan gizli ayıbın bildiriminin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 223. madde hükmü çerçevesinde süresinde yerine getirildiği, davalı-satıcı ...'nin dava konusu bilgisayarlı doğrudan tekstil baskı makinasının gizli ayıplı olmasından dolayı alıcı ve halefi davacıya karşı sorumlu olduğu, bu sorumluluğun satış bedelinin iadesi yanında ayıplı mal nedeniyle uğranılan zararların (mahrum kalınan kar, ayıplı makinanın çalıştırılması nedeniyle doğrudan uğranılan zararların) tazminini de kapsadığı,

davanın mahiyetine göre sözleşme konusu makinenin hurda hali ile davalı ...'a ait olduğunun kabulü ve adı geçen davalıya iadesinin gerektiği, ancak taraflarca bir talepte bulunulmadığından bu konuda herhangi bir karar verilmediği, davalı... San. ve Tic. Ltd. Şti.nin satım sözleşmesinde taraf olmadığı sadece davacının işyerine kurulum yaptığı ve sonrasında bakım ve onarım hizmeti verdiği, bu davalıya husumet yöneltilemeyeceği gerekçesiyle davalı... San. ve Tic. Ltd.

Şti. hakkında açılan davanın pasif dava ehliyeti yokluğu nedeniyle usulden reddine, davalı ... hakkında açılan davanın kabulüne, 158.000 euro bedelli 20 16... tipli, 16-03c seri no.lu bilgisayarlı doğrudan tekstil baskı makinası satımına ilişkin sözleşmenin feshine, satım bedeli olan 158.000 euro'nun dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalı ...'den alınarak davacıya verilmesine, 60.824,90 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...'den alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili ve davalı ... vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekili ile davalı ... vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalı ... vekili ve katılma yoluyla davacılar vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, finansal kiralama sözleşmesi ile satın alınan tekstil baskı makinesinin gizli ayıplı olması iddiasıyla sözleşmenin iptali, bedelinin tahsili ve maddi tazminat istemine ilişkindir.

B.Değerlendirme ve Gerekçe 1.Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından katılma yoluyla davacılar vekilinin tüm, davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. TBK'nın 229. maddesi "Satış sözleşmesinden dönen alıcı, satılanı, ondan elde ettiği yararları ile birlikte satıcıya geri vermekle yükümlüdür. Buna karşılık alıcı da, satıcıdan aşağıdaki istemlerde bulunabilir:1.Ödemiş olduğu satış bedelinin, faiziyle birlikte geri verilmesi. 2.Satılanın tamamen zaptında olduğu gibi, yargılama giderleri ile satılan için yapmış olduğu giderlerin ödenmesi. 3.Ayıplı maldan doğan doğrudan zararının giderilmesi.Satıcı, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alıcının diğer zararlarını da gidermekle yükümlüdür." düzenlemesini içermektedir.

İlk Derece Mahkemesince dava konusu tekstil makinesinin gizli ayıplı olduğu gerekçesiyle satım bedelinin davacıya iadesine karar verilmişse de TBK'nın 229. maddesi uyarınca dava konusu makinenin davalıya iadesine karar verilmemiş olması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HMK'nın 370/2 hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ile İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.