Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2021/6802 K.2023/4928

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 12.06.2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; "müvekkilinin FETÖ Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçundan 29.07.2016 tarihinde gözaltına alındığını, 01.08.2016 tarihinde ifadesi alındıktan sonra serbest bırakıldığını, yapılan yargılama neticesinde beraatine karar verildiğini ve kararın 22.03.2018 tarihinde kesinleştiğini, o tarihlerde yeni kitap basımının sekteye uğradığını, basılan kitaplarının satışının sekteye uğradığını bu nedenle maddi kayba uğradığını, eşinin ziyaret nedeniyle sık sık Serik ilçesine gitmesi, maddi harcama yapması dava nedeniyle avukat tutmak zorunda kalması,

4.000 TL vekalet ücreti ödemesi nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminatın işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsilini" talep etmiştir.

2.Davalı vekili 17.12.2018 tarihli cevap dilekçesinde özetle; "davanın yasal süre içerisinde açılıp açılmadığının mahkemece re’sen incelenmesi gerektiğini, istenilen manevi tazminatın yüksek olduğunu ayrıca davacılarıın kendi kusurlu ve ihmali hareketleri sonucu tutuklanmasına sebebiyet verdiklerini, aynı konu ve haksız tutuklama nedenine dayalı olarak davacı hakkında birden fazla dava açılıp açılmadığının tespitinin gerektiğini, dava konusu tazminata faiz yürütülmesi isteminin hukuka ve hakkaniyet ilkesine uygun olmadığını savunarak davanın reddi gerektiğini" beyan etmiştir.

3.Antalya 3. Ağır Ceza Mahkemesinin, 28.12.2018 tarihli ve 2018/333 Esas 2018/716 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4.Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin, 19.04.2019 tarihli ve 2019/819 Esas 2019/1159 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

5.Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 11.10.2021 tarihli, davacı vekilinin temyiz isteminin esastan reddi ile hükmün onanması görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdii olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz istemi; hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğuna ve maddi tazminata hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğuna ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince; davacı ... hakkında "silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan kamu davası açıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonucunda 14.03.2018 tarihinde 2017/273 Esas, 2018/102 Karar sayılı ilamı ile "atılı suçu sanığın işlediğini gösterir mahkumiyetine yetecek derecede vicdani kanaat sağlayacak bir delilin dosya içerisinde mevcut olmadığı anlaşıldığından CMK'nın 223/2-e maddesi uyarınca beraat kararı" verildiği, kararın istinaf edilmeden kesinleştiği, iş bu dosyada sanığın 29.07.2016 - 01.08.2016 tarihleri arasında gözaltında kaldığı,

davacının Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde Öğretim Üyesi (profesör doktor) olarak görev yapmakta iken 09.07.2017 emekliye ayrıldığı, ceza davasında kendisini avukatla temsil ettirmesi ve ödediği avukatlık ücretine ilişkin 4.000 TL lik serbest meslek makbuzunu ibraz ettiği anlaşılmakta ise de beraat kararı verilen Antalya 8. Ağır Ceza Mahkemesinde lehine 4.360 TL vekalet ücretine hükmedilmiş olması,

keza gözaltında kaldığı süre içerisinde yakınlarının bu yere gelip gitme bedellerinin koruma tedbiri sonucunda olmaması nedeniyle maddi tazminat talebinin reddi gerekmiş, davacının sosyal ve ekonomik durumu (ünvan ve konumu) ile üzerine atılı suçun niteliği, gözaltında kalmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında kaldığı süre hak ve nesafet kuralları da dikkate alınarak 3.000 TL manevi tazminatın dava tarihi olan 12/06/2018 itibaren geçerli olmak üzere yasal faizi ile birlikte davalı hazineden alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Bölge Adliye Mahkemesince.

Mahkemece davacının dava açma şartlarına ilişkin yaptığı tespitte yasaya aykırılığın bulunmadığı, gerekli belgelerin denetime elverişli olacak şekilde getirtildiği ve incelendiği, davacının sosyal ve ekonomik durumuna ilişkin araştırmanın yaptırıldığı, mükerrer dava açılıp açılmadığının Muhakemat Müdürlüğünden sorulduğu ve UYAP'tan kontrol edildiği, davacının gözaltında kaldığı döneme ilişkin olarak çalıştığı kurum tarafından maddi haklarına ilişkin ödemenin yapılması nedeni ile maddi tazminatın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamıştır.

Manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun vasıf, mahiyet ve niteliği, gözaltına alınmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında kaldığı süre, tazminat davasının kesinleştiği tarihe kadar davacının elde edeceği parasal değer ve benzeri hususlar da gözetilmek suretiyle, hakkaniyet ölçüsünü aşmayacak bir şekilde, hak ve nesafet kurallarına uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespit edildiği görülmekle, davacı vekili ile davalı vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan Antalya 8. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/273 Esas 2018/102 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçundan 29.07.2016 - 01.08.2016 tarihleri arasında 3 gün gözaltında kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 22.03.2018 tarihinde kesinleştiği, gözaltına alınma tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK'nın 142 nci maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

Davacı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden 1.Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 29.05.195729.05.1957 tarih ve 1957/4 Esas ve 1957/16 Karar sayılı içtihadı birleştirme kararında da açıklandığı üzere vekalet ücreti yargılama giderlerindendir. Buna göre karşı tarafa yüklenmesi gereken vekalet ücretinin bağımsız bir varlığı olamayacağından ayrı bir dava konusu da yapılamayacaktır. Davacının kendi vekili ile yaptığı ve sadece tarafları bağlayan ücret sözleşmesi niteliğindeki vekalet akdi uyarınca ödenmesi kararlaştırılan bedelin koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamında değerlendirilemeyeceği gözetilmelidir.

Anılan içtihadı birleştirme kararı ve yerleşik Yargıtay uygulamaları nazara alındığında, tazminat talebinin dayanağı olan ceza dava dosyasında beraat etmiş olması nedeniyle davacı lehine maktu vekalet ücretine hükmolunması gerektiği, maktu vekalet ücretini aşan ve serbest meslek makbuzu ile ispatlanan kısmın ise davacı ile avukatı arasındaki hukuki ilişkiye dayandığı, bu nedenle koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamında değerlendirilemeyeceğinden, davacının bu hususa ilişkin maddi tazminat talebinin reddedilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

2.Davacının ailesinin davacıyı ziyaret için yaptıkları harcamalar nedeniyle meydana gelen zararın koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında maddi zarar kapsamında değerlendirilemeyeceğinden, davacının bu hususa ilişkin maddi tazminat talebinin reddedilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

3.Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına alınmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda fazla manevi tazminata hükmolunması hukuka aykırı bulunmuş ise de temyiz edenin sıfatına göre bozma nedeni yapılmamıştır.

V. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesinin, 19.04.2019 tarihli ve 2019/819 Esas 2019/1159 Karar sayılı kararında davacı vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden aynı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,