Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2021/7218 K.2024/308

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir.

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 11.06.2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; davacının silahlı terör örgütü üyeliği suçundan 08.09.2016 - 30.11.2016 tarihleri arasında gözaltında ve tutuklu kalması nedeniyle maddi ve manevi olarak zararlarının bulunduğunu belirtmiş, bu kapsamda 36.480,00 TL maddi tazminatın ve 250.000,00 TL manevi tazminatın tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep etmiştir.

2. Davalı vekili 02.07.2018 tarihli cevap dilekçesinde özetle; dava süresi ve mahsup bakımından araştırma yapılması gerektiğini, talep edilen tazminat miktarlarının fahiş olduğunu ve davanın reddini talep ettiklerini beyan etmiştir.

3. Sakarya 6. Ağır Ceza Mahkemesinin, 25.01.2019 tarihli ve 2018/206 Esas, 2019/43 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 13.06.2019 tarihli ve 2019/612 Esas, 2019/420 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekilinin ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca düzeltilerek esastan reddine karar verilmiştir.

5. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 08.10.2021 tarihli tebliğnamesi ile temyiz isteminin esastan reddini talep etmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz istemi; eksik maddi ve manevi tazminata hükmolunduğuna ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

Sakarya 6. Ağır Ceza Mahkemesi gerekçesinde "... Davacının Sakarya 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/22 esas 2018/84 karar sayılı dosyası kapsamında soruşturma aşamasında Sakarya C.

Başsavcılığı tarafından 08/09/2016 tarihinde "silahlı terör örgütüne üye olmak" suçu kapsamında gözaltına alındığı, 09/09/2016 tarihinde tutuklandığı, daha sonra Sakarya 2. Ağır ceza Mahkemesine "silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan 3713 Sayılı Yasa kapsamında kamu davası açıldığı, yapılan yargılama neticesinde davacının beraatine karar verildiği ve kararın 26/03/2018 tarihinde kesinleştiği, davacının süresi içerisinde eldeki davaya açtığı, 29/09/2016-30/11/2016 tarihinde arasındaki 83 günlük süreçte gözaltında kaldığı, gözaltında kaldığı süreyi başka bir dava dosyasından mahsup etmediği,

gözaltına alınmasının kendi beyanları ile oluşmadığı, bu tarihler arasında haksız olarak gözaltında kaldığı ve tazminata hak kazandığı ...

Sakarya İl Sağlık Müdürlüğünün cevabi yazısına göre, davacının Karasu Devlet Hastanesi'nde Sağlık Teknikeri (Röntgen Teknikeri) olarak görev yaptığı, Cumhurbaşkanlığı OHAL İşlemlerini İnceleme Komisyonunun 07/01/2019 tarihli cevabi yazısında davacı hakkında verilen kararın kurumuna gönderildiğinin belirtildiği, davacı vekilinin beyanı uyarınca davacının OHAL komisyonuna yaptığı itirazın reddedildiği, davacının 83 günlük gözaltı süresinde bilirkişi raporu uyarlanarak, 3599,41 TL maddi zararının bulunduğu anlaşılmış olup davacının maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesinde davacının her ay 2.930 TL maaş aldığını, Şubat 2017 tarihinden itibaren asgari ücretli olarak çalışmaya başladığını, bu iki maaş arasındaki farkın da davacıya ödenmesi gerektiğini, yine çalışmadığı dönemlerin de davacıya ödenmesi gerektiğini belirterek maddi tazminat talebinde bulunmuş ise de, Yargıtay 12nci ceza dairesinin 05/02/2018 tarih 2017/3737 esas 2018/1031 karar sayılı ilamında ve birçok kararında da açıklandığı üzere davacının cezaevi harcamaları, davacının ve ailesinin yargılama sürecinde yaptığı yol, konaklama, yemek harcamaları vb giderleri, davacının ailesinin taşınma masrafları,

oyak üyesi olan davacının maaşından kesilip ödenen aidatlar nedeniyle mahrum kaldığı nema miktarı, her ay ödenen yemek yardımının maddi zarar kapsamında kabul edilmediği, bu hali ile davacı vekilinin davacının iki maaşı arasındaki farka yönelik taleplerinin mutlak zarar kapsamında olmayıp muhtemel zarar kapsamında olduğu yukarıda da belirtildiği üzere yargıtay uygulaması gereğince bu zararın maddi tazminat kapsamında değerlendirilmediği anlaşılmakla bu yöndeki maddi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

... davacının Röntgen Teknisyeni iken, 22/07/2016 tarihinde açığa alındığı, 01/09/2016 tarihinde 672 sayılı KHK ile meslekten ihraç edildiği, davacının meslekten ihraç edilmesinden sonra 08/09/2016 tarihinde gözaltına alınıp 09/09/2016 tarihinde tutuklandığı, 30/11/2016 tarihinde serbest bırakıldığı, davacının meslekten ihracından sonra gözaltına alınmış ve tutuklanmış olması, bu tarihte memur olmayarak vasıfsız bir çalışan gibi değerlendirilerek, net asgari ücret üzerinden maddi tazminat miktarının belirlenmesi gerektiği anlaşılmış olup, bu yönde uygulama yapılmıştır.

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 16/09/2014 tarih, 2014/4304 esas, 2014/17955 karar sayılı ilamında özellikle vurgulandığı üzere.

CMK 141 maddesi uyarınca manevi tazminat miktarının belirlenmesi bakımından objektif kriterlerin bulunmadığı, hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumunun üzerine atılı suçun niteliğinin tutuklanmasına/gözaltına alınmasına neden olan olayın cereyan tarzının tutuklulukta/ gözaltında kaldığı süre, gözaltı tarihi ile tazminat davasının kesinleştiği tarihe kadar ele geçecek parasal değer ve bunun gibi diğer hususların hak ve nasafet kuralları da gözetilerek belirlenmesi gerektiği, yine belirlenecek tazminatın zenginleşmeye neden olmaması gerekmektedir.

Mahkememizce yargıtay 12. Ceza dairesinin manevi tazminata ilişkin kriterleri gözönüne alınarak, davacının gözaltında kaldığı süre, gözaltına alınmadan önce ihraç edilmiş olması, üzerine atılı suçun vehameti, sosyal ve ekonomik durumu, açılan dava, gözaltında geçirdiği süre nedeniyle duyduğu ıstırap, gözaltı süresinde ele geçecek olan maddi menfaat gözönüne alınarak davacının zenginleşmesine neden olmamak üzere takdiren fazlaya ilişkin taleplerin reddiyle 10.000,00-TL manevi tazminata hükmedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır." denilmektedir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Bölge Adliye Mahkemesince maddi tazminat miktarının 3.556,04 TL'ye, manevi tazminat miktarının 7.000,00 TL'ye ve vekalet ücretinin 1.266,72 TL'ye indirilmesi suretiyle düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

1. Tazminat talebinin dayanağı olan Sakarya 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/22 Esas – 2018/84 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının silahı örgüt suçundan 08.09.2016 - 30.11.2016 tarihleri arasında 83 gün gözaltında ve tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 26.03.2018 tarihinde kesinleştiği, gözaltı ve tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı Kanun'un 142 inci maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

2. Kamu görevinden 01.09.2016 tarihinde ihraç edilen davacının gözaltına alındığı ve tutuklandığı tarihte işsiz olduğu göz önüne alındığında maddi kaybının asgari ücret üzerinden hesaplanmasında ve hesaplanan maddi tazminat miktarında isabetsizlik görülmemiştir.

3. Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

Gerekçe bölümünün (3) numaralı bendinde açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 13.06.2019 tarihli ve 2019/612 Esas, 2019/420 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi uyarınca Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,