Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/12522 K.2023/43

Taraflar arasındaki ihalenin feshi talebinden dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince ihalenin feshi talebinin aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davacı hakkında para cezasına hükmolunmasına yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun; 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca kamu düzenine yönelik olarak para cezası yönünden kabulüne, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, davacının ihalenin feshi şikayetinin usulden reddine, 7343 sayılı yasa ile değişik İİK'nın 134/2 maddesi gereğince ihale bedelinin % 5'i oranında para cezasının davacıdan alınarak hazineye irat kaydına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davaya konu taşınmaz üzerine ihtiyati tedbir konulduğunu, tapu iptali tescil davalarının Çarşamba 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde halen devam ettiğini, satış işlemlerinin durdurulmasına yönelik itirazları, bu talebe ilişkin verilen kararlara karşı istinaf talepleri mevcutken satış işlemlerinin durdurulmadığını, bu taşınmazın kıymet taktir raporunun müvekkiline tebliğ edilmediğini, satış ilanının ilgilere tebliğ edilmediğini, satışın düşürülmesi gerektiğini, satışa hazırlık işlemlerinin yasaya aykırı olduğunu, satış sürelerine uyulmadığını ileri sürerek ihalenin feshini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ihale alıcısı vekili cevap dilekçesinde; sair sebepler ile birlikte şikayetin aktif husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ihalenin feshi talebinde bulunan şikayetçi ...'ın satış isteyen alacaklı olmadığı gibi, pey sürmek suretiyle ihaleye de iştirak etmediği, Çarşamba İcra Dairesi'nin 2020/524 Esas sayılı takibinde borçlu yahut alacaklı da olmayıp ihalenin feshini isteyebilecek kişilerden olmadığından bahisle şikayetçi üçüncü kişinin ihalenin feshi talebinin aktif husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; müvekkilinin ihalenin yapıldığı, Çarşamba İcra Müdürlüğü'nün 2020/524 Esas sayılı dosyasında 3. kişi sıfatıyla yer aldığını, ihale konusu taşınmazla ilgili Çarşamba 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2019/282 Esas sayılı (kaldırma sonrası 2020/114 Esasını almıştır) dosyasında davacı olduğunu ve yine ihale konusu taşınmazla bağlantılı olarak açmış oldukları menfi tespit davasının Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/256 Esas sayılı dosyası ile görülmekte olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması ve şikayetin kabulüne karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile şikayetçinin, ipotek verilen ihaleye konu taşınmaza ilişkin tapu iptal ve tescil davasında davacı olmasının, ihalenin feshini talep hakkı vermeyeceği, bu durumda şikayetçinin ihalenin feshini talep etmesinde aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle istinaf isteminin kamu düzenine yönelik olarak para cezası yönünden kabulüyle, HMK. 353/1-b-2 maddesi gereğince karar kaldırılarak ihalenin feshi şikayetinin reddine, davacının ihale bedelinin %5'i oranında para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ile Samsun Bölge Adliye Mahkemesi'nin; "7343 sayılı yasa ile değişik İİK'nın 134/2 maddesi gereğince ihale bedelinin %5'i oranında para cezasının davacıdan alınmasına" şeklinde hüküm kurmasının Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek mahkeme kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, usul ve yasaya aykırı yapılan ihalenin feshi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.İİK 134 üncü ve devamı madde hükümleri, 24.11.2021 tarih ve 7343 sayılı Yasa'nın 27. maddesi, 3. Harçlar Kanunu'nun 30. maddesi.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıda yer alan paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’na göre yapılan ihalenin feshine ilişkin hususlar bahsi geçen Kanun'un 134. maddesinde düzenlenmiştir.

İhalenin feshi davaları daha önce başvuranın kim olduğuna bakılmaksızın maktu harca tabi iken, 2004 sayılı İİK’nın 134. maddesinde değişiklik yapan ve 30.11.2021 tarihinde yürürlüğe giren 7343 sayılı kanunun 27/4. maddesi ile davayı "Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişilerin" açması halinde ihale bedeli üzerinden nispi harca tabi kılınmıştır. Bu harcın yarısı talepte bulunulurken peşin olarak yatırılmak zorundadır.

Ayrıca 7343 sayılı Kanun'un 27/5. maddesi ile davayı "Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler" açması halinde teminat gösterme zorunluğu da getirilmiştir. İlgili kişilerin muhtemel zararına karşılık olmak üzere ihale bedelinin yüzde beşi oranında teminat gösterilmesi şarttır.

Harca tabi bir davanın yürütülmesi kanunda belirtilen harcın yatırılmasına bağlıdır. Harçlar kanununun 30. maddesine göre harç yatırılmadıkça müteakip işlemler yapılamaz.

Bu düzenlemenin sonucu olarak "davayı yürütmeye yönelik hiç bir işlem yapılamaz, diğer dava şartları incelenemez."

Dava harcı diğer dava şartlarından önce gelir.

Dava harcının yatırılması sağlanmadığında teminatın yatırılıp, yatırılmamasının hukuki sonucu yoktur.

Somut olayda, ihalenin feshi talebinde bulunan şikayetçi, satış isteyen alacaklı ya da borçlu olmayıp, pey sürmek suretiyle de ihaleye iştirak etmemiştir. Şikayetçi, feshi istenen taşınmazın resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahiplerinden de olmadığından aktif husumet ehliyeti yoktur.

Yukarıda yer alan yasal düzenlemeler çerçevesinde; İhalenin feshi talebinin 30.11.2021 tarihinden sonra yapılması halinde kanunda belirtilen istisnai taraflar dışında kalan gerçek yada tüzel kişiler tarafından yapılması halinde ihale bedeli üzerinden nispi harca tabi olduğu ve nispi harcın yarısının peşin yatırılacağı ve yine ihale bedelinin yüzde beşi oranında teminat gösterilmesi gerektiği tartışmasızdır.

O halde mahkemece, nispi harç alınmadan ve teminat gösterilmesi şartı yerine getirilmeden sonuca gidilmesi, Bölge Adliye Mahkemesince bu hususlar gözden kaçırılarak yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,